[
    {
        "chapter_id": 1,
        "chapter_number": 1,
        "externalId": 1,
        "id": 1,
        "text": "धृतराष्ट्र उवाच\n\nधर्मक्षेत्रे कुरुक्षेत्रे समवेता युयुत्सवः।\n\nमामकाः पाण्डवाश्चैव किमकुर्वत सञ्जय।।1.1।।\n ",
        "title": "Verse 1",
        "verse_number": 1,
        "verse_order": 1
    },
    {
        "chapter_id": 1,
        "chapter_number": 1,
        "externalId": 2,
        "id": 2,
        "text": "सञ्जय उवाच\n\nदृष्ट्वा तु पाण्डवानीकं व्यूढं दुर्योधनस्तदा।\n\nआचार्यमुपसङ्गम्य राजा वचनमब्रवीत्।।1.2।।\n ",
        "title": "Verse 2",
        "verse_number": 2,
        "verse_order": 2
    },
    {
        "chapter_id": 1,
        "chapter_number": 1,
        "externalId": 3,
        "id": 3,
        "text": "पश्यैतां पाण्डुपुत्राणामाचार्य महतीं चमूम्।\n\nव्यूढां द्रुपदपुत्रेण तव शिष्येण धीमता।।1.3।।\n ",
        "title": "Verse 3",
        "verse_number": 3,
        "verse_order": 3
    },
    {
        "chapter_id": 1,
        "chapter_number": 1,
        "externalId": 4,
        "id": 4,
        "text": "अत्र शूरा महेष्वासा भीमार्जुनसमा युधि।\n\nयुयुधानो विराटश्च द्रुपदश्च महारथः।।1.4।।\n ",
        "title": "Verse 4",
        "verse_number": 4,
        "verse_order": 4
    },
    {
        "chapter_id": 1,
        "chapter_number": 1,
        "externalId": 5,
        "id": 5,
        "text": "धृष्टकेतुश्चेकितानः काशिराजश्च वीर्यवान्।\n\nपुरुजित्कुन्तिभोजश्च शैब्यश्च नरपुङ्गवः।।1.5।।\n ",
        "title": "Verse 5",
        "verse_number": 5,
        "verse_order": 5
    },
    {
        "chapter_id": 1,
        "chapter_number": 1,
        "externalId": 6,
        "id": 6,
        "text": "युधामन्युश्च विक्रान्त उत्तमौजाश्च वीर्यवान्।\n\nसौभद्रो द्रौपदेयाश्च सर्व एव महारथाः।।1.6।।\n ",
        "title": "Verse 6",
        "verse_number": 6,
        "verse_order": 6
    },
    {
        "chapter_id": 1,
        "chapter_number": 1,
        "externalId": 7,
        "id": 7,
        "text": "अस्माकं तु विशिष्टा ये तान्निबोध द्विजोत्तम।\n\nनायका मम सैन्यस्य संज्ञार्थं तान्ब्रवीमि ते।।1.7।।\n ",
        "title": "Verse 7",
        "verse_number": 7,
        "verse_order": 7
    },
    {
        "chapter_id": 1,
        "chapter_number": 1,
        "externalId": 8,
        "id": 8,
        "text": "भवान्भीष्मश्च कर्णश्च कृपश्च समितिञ्जयः।\n\nअश्वत्थामा विकर्णश्च सौमदत्तिस्तथैव च।।1.8।।\n ",
        "title": "Verse 8",
        "verse_number": 8,
        "verse_order": 8
    },
    {
        "chapter_id": 1,
        "chapter_number": 1,
        "externalId": 9,
        "id": 9,
        "text": "अन्ये च बहवः शूरा मदर्थे त्यक्तजीविताः।\n\nनानाशस्त्रप्रहरणाः सर्वे युद्धविशारदाः।।1.9।।\n ",
        "title": "Verse 9",
        "verse_number": 9,
        "verse_order": 9
    },
    {
        "chapter_id": 1,
        "chapter_number": 1,
        "externalId": 10,
        "id": 10,
        "text": "अपर्याप्तं तदस्माकं बलं भीष्माभिरक्षितम्।\n\nपर्याप्तं त्विदमेतेषां बलं भीमाभिरक्षितम्।।1.10।।\n ",
        "title": "Verse 10",
        "verse_number": 10,
        "verse_order": 10
    },
    {
        "chapter_id": 1,
        "chapter_number": 1,
        "externalId": 11,
        "id": 11,
        "text": "अयनेषु च सर्वेषु यथाभागमवस्थिताः।\n\nभीष्ममेवाभिरक्षन्तु भवन्तः सर्व एव हि।।1.11।।\n ",
        "title": "Verse 11",
        "verse_number": 11,
        "verse_order": 11
    },
    {
        "chapter_id": 1,
        "chapter_number": 1,
        "externalId": 12,
        "id": 12,
        "text": "तस्य संजनयन्हर्षं कुरुवृद्धः पितामहः।\n\nसिंहनादं विनद्योच्चैः शङ्खं दध्मौ प्रतापवान्।।1.12।।\n ",
        "title": "Verse 12",
        "verse_number": 12,
        "verse_order": 12
    },
    {
        "chapter_id": 1,
        "chapter_number": 1,
        "externalId": 13,
        "id": 13,
        "text": "ततः शङ्खाश्च भेर्यश्च पणवानकगोमुखाः।\n\nसहसैवाभ्यहन्यन्त स शब्दस्तुमुलोऽभवत्।।1.13।।\n ",
        "title": "Verse 13",
        "verse_number": 13,
        "verse_order": 13
    },
    {
        "chapter_id": 1,
        "chapter_number": 1,
        "externalId": 14,
        "id": 14,
        "text": "ततः श्वेतैर्हयैर्युक्ते महति स्यन्दने स्थितौ।\n\nमाधवः पाण्डवश्चैव दिव्यौ शङ्खौ प्रदध्मतुः।।1.14।।\n ",
        "title": "Verse 14",
        "verse_number": 14,
        "verse_order": 14
    },
    {
        "chapter_id": 1,
        "chapter_number": 1,
        "externalId": 15,
        "id": 15,
        "text": "पाञ्चजन्यं हृषीकेशो देवदत्तं धनंजयः।\n\nपौण्ड्रं दध्मौ महाशङ्खं भीमकर्मा वृकोदरः।।1.15।।\n ",
        "title": "Verse 15",
        "verse_number": 15,
        "verse_order": 15
    },
    {
        "chapter_id": 1,
        "chapter_number": 1,
        "externalId": 16,
        "id": 16,
        "text": "अनन्तविजयं राजा कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः।\n\nनकुलः सहदेवश्च सुघोषमणिपुष्पकौ।।1.16।।\n ",
        "title": "Verse 16",
        "verse_number": 16,
        "verse_order": 16
    },
    {
        "chapter_id": 1,
        "chapter_number": 1,
        "externalId": 17,
        "id": 17,
        "text": "काश्यश्च परमेष्वासः शिखण्डी च महारथः।\n\nधृष्टद्युम्नो विराटश्च सात्यकिश्चापराजितः।।1.17।।\n ",
        "title": "Verse 17",
        "verse_number": 17,
        "verse_order": 17
    },
    {
        "chapter_id": 1,
        "chapter_number": 1,
        "externalId": 18,
        "id": 18,
        "text": "द्रुपदो द्रौपदेयाश्च सर्वशः पृथिवीपते।\n\nसौभद्रश्च महाबाहुः शङ्खान्दध्मुः पृथक्पृथक्।।1.18।।\n ",
        "title": "Verse 18",
        "verse_number": 18,
        "verse_order": 18
    },
    {
        "chapter_id": 1,
        "chapter_number": 1,
        "externalId": 19,
        "id": 19,
        "text": "स घोषो धार्तराष्ट्राणां हृदयानि व्यदारयत्।\n\nनभश्च पृथिवीं चैव तुमुलो व्यनुनादयन्।।1.19।।\n ",
        "title": "Verse 19",
        "verse_number": 19,
        "verse_order": 19
    },
    {
        "chapter_id": 1,
        "chapter_number": 1,
        "externalId": 20,
        "id": 20,
        "text": "अथ व्यवस्थितान् दृष्ट्वा धार्तराष्ट्रान्कपिध्वजः।\n\nप्रवृत्ते शस्त्रसंपाते धनुरुद्यम्य पाण्डवः।।1.20।।\n ",
        "title": "Verse 20",
        "verse_number": 20,
        "verse_order": 20
    },
    {
        "chapter_id": 1,
        "chapter_number": 1,
        "externalId": 21,
        "id": 21,
        "text": "अर्जुन उवाच\n\nहृषीकेशं तदा वाक्यमिदमाह महीपते।\n\nसेनयोरुभयोर्मध्ये रथं स्थापय मेऽच्युत।।1.21।।\n ",
        "title": "Verse 21",
        "verse_number": 21,
        "verse_order": 21
    },
    {
        "chapter_id": 1,
        "chapter_number": 1,
        "externalId": 22,
        "id": 22,
        "text": "यावदेतान्निरीक्षेऽहं योद्धुकामानवस्थितान्।\n\nकैर्मया सह योद्धव्यमस्मिन्रणसमुद्यमे।।1.22।।\n ",
        "title": "Verse 22",
        "verse_number": 22,
        "verse_order": 22
    },
    {
        "chapter_id": 1,
        "chapter_number": 1,
        "externalId": 23,
        "id": 23,
        "text": "योत्स्यमानानवेक्षेऽहं य एतेऽत्र समागताः।\n\nधार्तराष्ट्रस्य दुर्बुद्धेर्युद्धे प्रियचिकीर्षवः।।1.23।।\n ",
        "title": "Verse 23",
        "verse_number": 23,
        "verse_order": 23
    },
    {
        "chapter_id": 1,
        "chapter_number": 1,
        "externalId": 24,
        "id": 24,
        "text": "संजय उवाच\n\nएवमुक्तो हृषीकेशो गुडाकेशेन भारत।\n\nसेनयोरुभयोर्मध्ये स्थापयित्वा रथोत्तमम्।।1.24।।\n ",
        "title": "Verse 24",
        "verse_number": 24,
        "verse_order": 24
    },
    {
        "chapter_id": 1,
        "chapter_number": 1,
        "externalId": 25,
        "id": 25,
        "text": "भीष्मद्रोणप्रमुखतः सर्वेषां च महीक्षिताम्।\n\nउवाच पार्थ पश्यैतान्समवेतान्कुरूनिति।।1.25।।\n ",
        "title": "Verse 25",
        "verse_number": 25,
        "verse_order": 25
    },
    {
        "chapter_id": 1,
        "chapter_number": 1,
        "externalId": 26,
        "id": 26,
        "text": "तत्रापश्यत्स्थितान्पार्थः पितृ़नथ पितामहान्।\n\nआचार्यान्मातुलान्भ्रातृ़न्पुत्रान्पौत्रान्सखींस्तथा।।1.26।।\n ",
        "title": "Verse 26",
        "verse_number": 26,
        "verse_order": 26
    },
    {
        "chapter_id": 1,
        "chapter_number": 1,
        "externalId": 27,
        "id": 27,
        "text": "श्वशुरान्सुहृदश्चैव सेनयोरुभयोरपि।\n\nतान्समीक्ष्य स कौन्तेयः सर्वान्बन्धूनवस्थितान्।।1.27।।\n ",
        "title": "Verse 27",
        "verse_number": 27,
        "verse_order": 27
    },
    {
        "chapter_id": 1,
        "chapter_number": 1,
        "externalId": 28,
        "id": 28,
        "text": "अर्जुन उवाच\n\nकृपया परयाऽऽविष्टो विषीदन्निदमब्रवीत्।\n\nदृष्ट्वेमं स्वजनं कृष्ण युयुत्सुं समुपस्थितम्।।1.28।।\n ",
        "title": "Verse 28",
        "verse_number": 28,
        "verse_order": 28
    },
    {
        "chapter_id": 1,
        "chapter_number": 1,
        "externalId": 29,
        "id": 29,
        "text": "सीदन्ति मम गात्राणि मुखं च परिशुष्यति।\n\nवेपथुश्च शरीरे मे रोमहर्षश्च जायते।।1.29।।\n ",
        "title": "Verse 29",
        "verse_number": 29,
        "verse_order": 29
    },
    {
        "chapter_id": 1,
        "chapter_number": 1,
        "externalId": 30,
        "id": 30,
        "text": "गाण्डीवं स्रंसते हस्तात्त्वक्चैव परिदह्यते।\n\nन च शक्नोम्यवस्थातुं भ्रमतीव च मे मनः।।1.30।।\n ",
        "title": "Verse 30",
        "verse_number": 30,
        "verse_order": 30
    },
    {
        "chapter_id": 1,
        "chapter_number": 1,
        "externalId": 31,
        "id": 31,
        "text": "निमित्तानि च पश्यामि विपरीतानि केशव।\n\nन च श्रेयोऽनुपश्यामि हत्वा स्वजनमाहवे।।1.31।।\n ",
        "title": "Verse 31",
        "verse_number": 31,
        "verse_order": 31
    },
    {
        "chapter_id": 1,
        "chapter_number": 1,
        "externalId": 32,
        "id": 32,
        "text": "न काङ्क्षे विजयं कृष्ण न च राज्यं सुखानि च।\n\nकिं नो राज्येन गोविन्द किं भोगैर्जीवितेन वा।।1.32।।\n ",
        "title": "Verse 32",
        "verse_number": 32,
        "verse_order": 32
    },
    {
        "chapter_id": 1,
        "chapter_number": 1,
        "externalId": 33,
        "id": 33,
        "text": "येषामर्थे काङ्क्षितं नो राज्यं भोगाः सुखानि च।\n\nत इमेऽवस्थिता युद्धे प्राणांस्त्यक्त्वा धनानि च।।1.33।।\n ",
        "title": "Verse 33",
        "verse_number": 33,
        "verse_order": 33
    },
    {
        "chapter_id": 1,
        "chapter_number": 1,
        "externalId": 34,
        "id": 34,
        "text": "आचार्याः पितरः पुत्रास्तथैव च पितामहाः।\n\nमातुलाः श्चशुराः पौत्राः श्यालाः सम्बन्धिनस्तथा।।1.34।।\n ",
        "title": "Verse 34",
        "verse_number": 34,
        "verse_order": 34
    },
    {
        "chapter_id": 1,
        "chapter_number": 1,
        "externalId": 35,
        "id": 35,
        "text": "एतान्न हन्तुमिच्छामि घ्नतोऽपि मधुसूदन।\n\nअपि त्रैलोक्यराज्यस्य हेतोः किं नु महीकृते।।1.35।।\n ",
        "title": "Verse 35",
        "verse_number": 35,
        "verse_order": 35
    },
    {
        "chapter_id": 1,
        "chapter_number": 1,
        "externalId": 36,
        "id": 36,
        "text": "निहत्य धार्तराष्ट्रान्नः का प्रीतिः स्याज्जनार्दन।\n\nपापमेवाश्रयेदस्मान्हत्वैतानाततायिनः।।1.36।।\n ",
        "title": "Verse 36",
        "verse_number": 36,
        "verse_order": 36
    },
    {
        "chapter_id": 1,
        "chapter_number": 1,
        "externalId": 37,
        "id": 37,
        "text": "तस्मान्नार्हा वयं हन्तुं धार्तराष्ट्रान्स्वबान्धवान्।\n\nस्वजनं हि कथं हत्वा सुखिनः स्याम माधव।।1.37।।\n ",
        "title": "Verse 37",
        "verse_number": 37,
        "verse_order": 37
    },
    {
        "chapter_id": 1,
        "chapter_number": 1,
        "externalId": 38,
        "id": 38,
        "text": "यद्यप्येते न पश्यन्ति लोभोपहतचेतसः।\n\nकुलक्षयकृतं दोषं मित्रद्रोहे च पातकम्।।1.38।।\n ",
        "title": "Verse 38",
        "verse_number": 38,
        "verse_order": 38
    },
    {
        "chapter_id": 1,
        "chapter_number": 1,
        "externalId": 39,
        "id": 39,
        "text": "कथं न ज्ञेयमस्माभिः पापादस्मान्निवर्तितुम्।\n\nकुलक्षयकृतं दोषं प्रपश्यद्भिर्जनार्दन।।1.39।।\n ",
        "title": "Verse 39",
        "verse_number": 39,
        "verse_order": 39
    },
    {
        "chapter_id": 1,
        "chapter_number": 1,
        "externalId": 40,
        "id": 40,
        "text": "कुलक्षये प्रणश्यन्ति कुलधर्माः सनातनाः।\n\nधर्मे नष्टे कुलं कृत्स्नमधर्मोऽभिभवत्युत।।1.40।।\n ",
        "title": "Verse 40",
        "verse_number": 40,
        "verse_order": 40
    },
    {
        "chapter_id": 1,
        "chapter_number": 1,
        "externalId": 41,
        "id": 41,
        "text": "अधर्माभिभवात्कृष्ण प्रदुष्यन्ति कुलस्त्रियः।\n\nस्त्रीषु दुष्टासु वार्ष्णेय जायते वर्णसङ्करः।।1.41।।\n ",
        "title": "Verse 41",
        "verse_number": 41,
        "verse_order": 41
    },
    {
        "chapter_id": 1,
        "chapter_number": 1,
        "externalId": 42,
        "id": 42,
        "text": "सङ्करो नरकायैव कुलघ्नानां कुलस्य च।\n\nपतन्ति पितरो ह्येषां लुप्तपिण्डोदकक्रियाः।।1.42।।\n ",
        "title": "Verse 42",
        "verse_number": 42,
        "verse_order": 42
    },
    {
        "chapter_id": 1,
        "chapter_number": 1,
        "externalId": 43,
        "id": 43,
        "text": "दोषैरेतैः कुलघ्नानां वर्णसङ्करकारकैः।\n\nउत्साद्यन्ते जातिधर्माः कुलधर्माश्च शाश्वताः।।1.43।।\n ",
        "title": "Verse 43",
        "verse_number": 43,
        "verse_order": 43
    },
    {
        "chapter_id": 1,
        "chapter_number": 1,
        "externalId": 44,
        "id": 44,
        "text": "उत्सन्नकुलधर्माणां मनुष्याणां जनार्दन।\n\nनरकेऽनियतं वासो भवतीत्यनुशुश्रुम।।1.44।।\n ",
        "title": "Verse 44",
        "verse_number": 44,
        "verse_order": 44
    },
    {
        "chapter_id": 1,
        "chapter_number": 1,
        "externalId": 45,
        "id": 45,
        "text": "अहो बत महत्पापं कर्तुं व्यवसिता वयम्।\n\nयद्राज्यसुखलोभेन हन्तुं स्वजनमुद्यताः।।1.45।।\n ",
        "title": "Verse 45",
        "verse_number": 45,
        "verse_order": 45
    },
    {
        "chapter_id": 1,
        "chapter_number": 1,
        "externalId": 46,
        "id": 46,
        "text": "यदि मामप्रतीकारमशस्त्रं शस्त्रपाणयः।\n\nधार्तराष्ट्रा रणे हन्युस्तन्मे क्षेमतरं भवेत्।।1.46।।\n ",
        "title": "Verse 46",
        "verse_number": 46,
        "verse_order": 46
    },
    {
        "chapter_id": 1,
        "chapter_number": 1,
        "externalId": 47,
        "id": 47,
        "text": "सञ्जय उवाच\n\nएवमुक्त्वाऽर्जुनः संख्ये रथोपस्थ उपाविशत्।\n\nविसृज्य सशरं चापं शोकसंविग्नमानसः।।1.47।।\n ",
        "title": "Verse 47",
        "verse_number": 47,
        "verse_order": 47
    },
    {
        "chapter_id": 2,
        "chapter_number": 2,
        "externalId": 48,
        "id": 48,
        "text": "सञ्जय उवाच\n\nतं तथा कृपयाऽविष्टमश्रुपूर्णाकुलेक्षणम्।\n\nविषीदन्तमिदं वाक्यमुवाच मधुसूदनः।।2.1।।\n ",
        "title": "Verse 48",
        "verse_number": 1,
        "verse_order": 48
    },
    {
        "chapter_id": 2,
        "chapter_number": 2,
        "externalId": 49,
        "id": 49,
        "text": "श्री भगवानुवाच\n\nकुतस्त्वा कश्मलमिदं विषमे समुपस्थितम्।\n\nअनार्यजुष्टमस्वर्ग्यमकीर्तिकरमर्जुन।।2.2।।\n ",
        "title": "Verse 49",
        "verse_number": 2,
        "verse_order": 49
    },
    {
        "chapter_id": 2,
        "chapter_number": 2,
        "externalId": 50,
        "id": 50,
        "text": "क्लैब्यं मा स्म गमः पार्थ नैतत्त्वय्युपपद्यते।\n\nक्षुद्रं हृदयदौर्बल्यं त्यक्त्वोत्तिष्ठ परन्तप।।2.3।।\n ",
        "title": "Verse 50",
        "verse_number": 3,
        "verse_order": 50
    },
    {
        "chapter_id": 2,
        "chapter_number": 2,
        "externalId": 51,
        "id": 51,
        "text": "अर्जुन उवाच\n\nकथं भीष्ममहं संख्ये द्रोणं च मधुसूदन।\n\nइषुभिः प्रतियोत्स्यामि पूजार्हावरिसूदन।।2.4।।\n ",
        "title": "Verse 51",
        "verse_number": 4,
        "verse_order": 51
    },
    {
        "chapter_id": 2,
        "chapter_number": 2,
        "externalId": 52,
        "id": 52,
        "text": "गुरूनहत्वा हि महानुभावान्\n\nश्रेयो भोक्तुं भैक्ष्यमपीह लोके।\n\nहत्वार्थकामांस्तु गुरूनिहैव\n\nभुञ्जीय भोगान् रुधिरप्रदिग्धान्।।2.5।।\n ",
        "title": "Verse 52",
        "verse_number": 5,
        "verse_order": 52
    },
    {
        "chapter_id": 2,
        "chapter_number": 2,
        "externalId": 53,
        "id": 53,
        "text": "न चैतद्विद्मः कतरन्नो गरीयो\n\nयद्वा जयेम यदि वा नो जयेयुः।\n\nयानेव हत्वा न जिजीविषाम\n\nस्तेऽवस्थिताः प्रमुखे धार्तराष्ट्राः।।2.6।।\n ",
        "title": "Verse 53",
        "verse_number": 6,
        "verse_order": 53
    },
    {
        "chapter_id": 2,
        "chapter_number": 2,
        "externalId": 54,
        "id": 54,
        "text": "कार्पण्यदोषोपहतस्वभावः\n\nपृच्छामि त्वां धर्मसंमूढचेताः।\n\nयच्छ्रेयः स्यान्निश्िचतं ब्रूहि तन्मे\n\nशिष्यस्तेऽहं शाधि मां त्वां प्रपन्नम्।।2.7।।\n ",
        "title": "Verse 54",
        "verse_number": 7,
        "verse_order": 54
    },
    {
        "chapter_id": 2,
        "chapter_number": 2,
        "externalId": 55,
        "id": 55,
        "text": "न हि प्रपश्यामि ममापनुद्या\n\nद्यच्छोकमुच्छोषणमिन्द्रियाणाम्।\n\nअवाप्य भूमावसपत्नमृद्धम्\n\nराज्यं सुराणामपि चाधिपत्यम्।।2.8।।\n ",
        "title": "Verse 55",
        "verse_number": 8,
        "verse_order": 55
    },
    {
        "chapter_id": 2,
        "chapter_number": 2,
        "externalId": 56,
        "id": 56,
        "text": "सञ्जय उवाच\n\nएवमुक्त्वा हृषीकेशं गुडाकेशः परन्तप।\n\nन योत्स्य इति गोविन्दमुक्त्वा तूष्णीं बभूव ह।।2.9।।\n ",
        "title": "Verse 56",
        "verse_number": 9,
        "verse_order": 56
    },
    {
        "chapter_id": 2,
        "chapter_number": 2,
        "externalId": 57,
        "id": 57,
        "text": "तमुवाच हृषीकेशः प्रहसन्निव भारत।\n\nसेनयोरुभयोर्मध्ये विषीदन्तमिदं वचः।।2.10।।\n ",
        "title": "Verse 57",
        "verse_number": 10,
        "verse_order": 57
    },
    {
        "chapter_id": 2,
        "chapter_number": 2,
        "externalId": 58,
        "id": 58,
        "text": "श्री भगवानुवाच\n\nअशोच्यानन्वशोचस्त्वं प्रज्ञावादांश्च भाषसे।\n\nगतासूनगतासूंश्च नानुशोचन्ति पण्डिताः।।2.11।।\n ",
        "title": "Verse 58",
        "verse_number": 11,
        "verse_order": 58
    },
    {
        "chapter_id": 2,
        "chapter_number": 2,
        "externalId": 59,
        "id": 59,
        "text": "न त्वेवाहं जातु नासं न त्वं नेमे जनाधिपाः।\n\nन चैव न भविष्यामः सर्वे वयमतः परम्।।2.12।।\n ",
        "title": "Verse 59",
        "verse_number": 12,
        "verse_order": 59
    },
    {
        "chapter_id": 2,
        "chapter_number": 2,
        "externalId": 60,
        "id": 60,
        "text": "देहिनोऽस्मिन्यथा देहे कौमारं यौवनं जरा।\n\nतथा देहान्तरप्राप्तिर्धीरस्तत्र न मुह्यति।।2.13।।\n ",
        "title": "Verse 60",
        "verse_number": 13,
        "verse_order": 60
    },
    {
        "chapter_id": 2,
        "chapter_number": 2,
        "externalId": 61,
        "id": 61,
        "text": "मात्रास्पर्शास्तु कौन्तेय शीतोष्णसुखदुःखदाः।\n\nआगमापायिनोऽनित्यास्तांस्तितिक्षस्व भारत।।2.14।।\n ",
        "title": "Verse 61",
        "verse_number": 14,
        "verse_order": 61
    },
    {
        "chapter_id": 2,
        "chapter_number": 2,
        "externalId": 62,
        "id": 62,
        "text": "यं हि न व्यथयन्त्येते पुरुषं पुरुषर्षभ।\n\nसमदुःखसुखं धीरं सोऽमृतत्वाय कल्पते।।2.15।।\n ",
        "title": "Verse 62",
        "verse_number": 15,
        "verse_order": 62
    },
    {
        "chapter_id": 2,
        "chapter_number": 2,
        "externalId": 63,
        "id": 63,
        "text": "नासतो विद्यते भावो नाभावो विद्यते सतः।\n\nउभयोरपि दृष्टोऽन्तस्त्वनयोस्तत्त्वदर्शिभिः।।2.16।।\n ",
        "title": "Verse 63",
        "verse_number": 16,
        "verse_order": 63
    },
    {
        "chapter_id": 2,
        "chapter_number": 2,
        "externalId": 64,
        "id": 64,
        "text": "अविनाशि तु तद्विद्धि येन सर्वमिदं ततम्।\n\nविनाशमव्ययस्यास्य न कश्चित् कर्तुमर्हति।।2.17।।\n ",
        "title": "Verse 64",
        "verse_number": 17,
        "verse_order": 64
    },
    {
        "chapter_id": 2,
        "chapter_number": 2,
        "externalId": 65,
        "id": 65,
        "text": "अन्तवन्त इमे देहा नित्यस्योक्ताः शरीरिणः।\n\nअनाशिनोऽप्रमेयस्य तस्माद्युध्यस्व भारत।।2.18।।\n ",
        "title": "Verse 65",
        "verse_number": 18,
        "verse_order": 65
    },
    {
        "chapter_id": 2,
        "chapter_number": 2,
        "externalId": 66,
        "id": 66,
        "text": "य एनं वेत्ति हन्तारं यश्चैनं मन्यते हतम्।\n\nउभौ तौ न विजानीतो नायं हन्ति न हन्यते।।2.19।।\n ",
        "title": "Verse 66",
        "verse_number": 19,
        "verse_order": 66
    },
    {
        "chapter_id": 2,
        "chapter_number": 2,
        "externalId": 67,
        "id": 67,
        "text": "न जायते म्रियते वा कदाचि\n\nन्नायं भूत्वा भविता वा न भूयः।\n\nअजो नित्यः शाश्वतोऽयं पुराणो\n\nन हन्यते हन्यमाने शरीरे।।2.20।।\n ",
        "title": "Verse 67",
        "verse_number": 20,
        "verse_order": 67
    },
    {
        "chapter_id": 2,
        "chapter_number": 2,
        "externalId": 68,
        "id": 68,
        "text": "वेदाविनाशिनं नित्यं य एनमजमव्ययम्।\n\nकथं स पुरुषः पार्थ कं घातयति हन्ति कम्।।2.21।।\n ",
        "title": "Verse 68",
        "verse_number": 21,
        "verse_order": 68
    },
    {
        "chapter_id": 2,
        "chapter_number": 2,
        "externalId": 69,
        "id": 69,
        "text": "वासांसि जीर्णानि यथा विहाय\n\nनवानि गृह्णाति नरोऽपराणि।\n\nतथा शरीराणि विहाय जीर्णा\n\nन्यन्यानि संयाति नवानि देही।।2.22।।\n ",
        "title": "Verse 69",
        "verse_number": 22,
        "verse_order": 69
    },
    {
        "chapter_id": 2,
        "chapter_number": 2,
        "externalId": 70,
        "id": 70,
        "text": "नैनं छिन्दन्ति शस्त्राणि नैनं दहति पावकः।\n\nन चैनं क्लेदयन्त्यापो न शोषयति मारुतः।।2.23।।\n ",
        "title": "Verse 70",
        "verse_number": 23,
        "verse_order": 70
    },
    {
        "chapter_id": 2,
        "chapter_number": 2,
        "externalId": 71,
        "id": 71,
        "text": "अच्छेद्योऽयमदाह्योऽयमक्लेद्योऽशोष्य एव च।\n\nनित्यः सर्वगतः स्थाणुरचलोऽयं सनातनः।।2.24।।\n ",
        "title": "Verse 71",
        "verse_number": 24,
        "verse_order": 71
    },
    {
        "chapter_id": 2,
        "chapter_number": 2,
        "externalId": 72,
        "id": 72,
        "text": "अव्यक्तोऽयमचिन्त्योऽयमविकार्योऽयमुच्यते।\n\nतस्मादेवं विदित्वैनं नानुशोचितुमर्हसि।।2.25।।\n ",
        "title": "Verse 72",
        "verse_number": 25,
        "verse_order": 72
    },
    {
        "chapter_id": 2,
        "chapter_number": 2,
        "externalId": 73,
        "id": 73,
        "text": "अथ चैनं नित्यजातं नित्यं वा मन्यसे मृतम्।\n\nतथापि त्वं महाबाहो नैवं शोचितुमर्हसि।।2.26।।\n ",
        "title": "Verse 73",
        "verse_number": 26,
        "verse_order": 73
    },
    {
        "chapter_id": 2,
        "chapter_number": 2,
        "externalId": 74,
        "id": 74,
        "text": "जातस्य हि ध्रुवो मृत्युर्ध्रुवं जन्म मृतस्य च।\n\nतस्मादपरिहार्येऽर्थे न त्वं शोचितुमर्हसि।।2.27।।\n ",
        "title": "Verse 74",
        "verse_number": 27,
        "verse_order": 74
    },
    {
        "chapter_id": 2,
        "chapter_number": 2,
        "externalId": 75,
        "id": 75,
        "text": "अव्यक्तादीनि भूतानि व्यक्तमध्यानि भारत।\n\nअव्यक्तनिधनान्येव तत्र का परिदेवना।।2.28।।\n ",
        "title": "Verse 75",
        "verse_number": 28,
        "verse_order": 75
    },
    {
        "chapter_id": 2,
        "chapter_number": 2,
        "externalId": 76,
        "id": 76,
        "text": "आश्चर्यवत्पश्यति कश्चिदेन\n\nमाश्चर्यवद्वदति तथैव चान्यः।\n\nआश्चर्यवच्चैनमन्यः श्रृणोति\n\nश्रुत्वाप्येनं वेद न चैव कश्चित्।।2.29।।\n ",
        "title": "Verse 76",
        "verse_number": 29,
        "verse_order": 76
    },
    {
        "chapter_id": 2,
        "chapter_number": 2,
        "externalId": 77,
        "id": 77,
        "text": "देही नित्यमवध्योऽयं देहे सर्वस्य भारत।\n\nतस्मात्सर्वाणि भूतानि न त्वं शोचितुमर्हसि।।2.30।।\n ",
        "title": "Verse 77",
        "verse_number": 30,
        "verse_order": 77
    },
    {
        "chapter_id": 2,
        "chapter_number": 2,
        "externalId": 78,
        "id": 78,
        "text": "स्वधर्ममपि चावेक्ष्य न विकम्पितुमर्हसि।\n\nधर्म्याद्धि युद्धाछ्रेयोऽन्यत्क्षत्रियस्य न विद्यते।।2.31।।\n ",
        "title": "Verse 78",
        "verse_number": 31,
        "verse_order": 78
    },
    {
        "chapter_id": 2,
        "chapter_number": 2,
        "externalId": 79,
        "id": 79,
        "text": "यदृच्छया चोपपन्नं स्वर्गद्वारमपावृतम्।\n\nसुखिनः क्षत्रियाः पार्थ लभन्ते युद्धमीदृशम्।।2.32।।\n ",
        "title": "Verse 79",
        "verse_number": 32,
        "verse_order": 79
    },
    {
        "chapter_id": 2,
        "chapter_number": 2,
        "externalId": 80,
        "id": 80,
        "text": "अथ चैत्त्वमिमं धर्म्यं संग्रामं न करिष्यसि।\n\nततः स्वधर्मं कीर्तिं च हित्वा पापमवाप्स्यसि।।2.33।।\n ",
        "title": "Verse 80",
        "verse_number": 33,
        "verse_order": 80
    },
    {
        "chapter_id": 2,
        "chapter_number": 2,
        "externalId": 81,
        "id": 81,
        "text": "अकीर्तिं चापि भूतानि कथयिष्यन्ति तेऽव्ययाम्।\n\nसंभावितस्य चाकीर्तिर्मरणादतिरिच्यते।।2.34।।\n ",
        "title": "Verse 81",
        "verse_number": 34,
        "verse_order": 81
    },
    {
        "chapter_id": 2,
        "chapter_number": 2,
        "externalId": 82,
        "id": 82,
        "text": "भयाद्रणादुपरतं मंस्यन्ते त्वां महारथाः।\n\nयेषां च त्वं बहुमतो भूत्वा यास्यसि लाघवम्।।2.35।।\n ",
        "title": "Verse 82",
        "verse_number": 35,
        "verse_order": 82
    },
    {
        "chapter_id": 2,
        "chapter_number": 2,
        "externalId": 83,
        "id": 83,
        "text": "अवाच्यवादांश्च बहून् वदिष्यन्ति तवाहिताः।\n\nनिन्दन्तस्तव सामर्थ्यं ततो दुःखतरं नु किम्।।2.36।।\n ",
        "title": "Verse 83",
        "verse_number": 36,
        "verse_order": 83
    },
    {
        "chapter_id": 2,
        "chapter_number": 2,
        "externalId": 84,
        "id": 84,
        "text": "हतो वा प्राप्स्यसि स्वर्गं जित्वा वा भोक्ष्यसे महीम्।\n\nतस्मादुत्तिष्ठ कौन्तेय युद्धाय कृतनिश्चयः।।2.37।।\n ",
        "title": "Verse 84",
        "verse_number": 37,
        "verse_order": 84
    },
    {
        "chapter_id": 2,
        "chapter_number": 2,
        "externalId": 85,
        "id": 85,
        "text": "सुखदुःखे समे कृत्वा लाभालाभौ जयाजयौ।\n\nततो युद्धाय युज्यस्व नैवं पापमवाप्स्यसि।।2.38।।\n ",
        "title": "Verse 85",
        "verse_number": 38,
        "verse_order": 85
    },
    {
        "chapter_id": 2,
        "chapter_number": 2,
        "externalId": 86,
        "id": 86,
        "text": "एषा तेऽभिहिता सांख्ये बुद्धिर्योगे त्विमां श्रृणु।\n\nबुद्ध्यायुक्तो यया पार्थ कर्मबन्धं प्रहास्यसि।।2.39।।\n ",
        "title": "Verse 86",
        "verse_number": 39,
        "verse_order": 86
    },
    {
        "chapter_id": 2,
        "chapter_number": 2,
        "externalId": 87,
        "id": 87,
        "text": "नेहाभिक्रमनाशोऽस्ति प्रत्यवायो न विद्यते।\n\nस्वल्पमप्यस्य धर्मस्य त्रायते महतो भयात्।।2.40।।\n ",
        "title": "Verse 87",
        "verse_number": 40,
        "verse_order": 87
    },
    {
        "chapter_id": 2,
        "chapter_number": 2,
        "externalId": 88,
        "id": 88,
        "text": "व्यवसायात्मिका बुद्धिरेकेह कुरुनन्दन।\n\nबहुशाखा ह्यनन्ताश्च बुद्धयोऽव्यवसायिनाम्।।2.41।।\n ",
        "title": "Verse 88",
        "verse_number": 41,
        "verse_order": 88
    },
    {
        "chapter_id": 2,
        "chapter_number": 2,
        "externalId": 89,
        "id": 89,
        "text": "यामिमां पुष्पितां वाचं प्रवदन्त्यविपश्चितः।\n\nवेदवादरताः पार्थ नान्यदस्तीति वादिनः।।2.42।।\n ",
        "title": "Verse 89",
        "verse_number": 42,
        "verse_order": 89
    },
    {
        "chapter_id": 2,
        "chapter_number": 2,
        "externalId": 90,
        "id": 90,
        "text": "कामात्मानः स्वर्गपरा जन्मकर्मफलप्रदाम्।\n\nक्रियाविशेषबहुलां भोगैश्वर्यगतिं प्रति।।2.43।।\n ",
        "title": "Verse 90",
        "verse_number": 43,
        "verse_order": 90
    },
    {
        "chapter_id": 2,
        "chapter_number": 2,
        "externalId": 91,
        "id": 91,
        "text": "भोगैश्वर्यप्रसक्तानां तयापहृतचेतसाम्।\n\nव्यवसायात्मिका बुद्धिः समाधौ न विधीयते।।2.44।।\n ",
        "title": "Verse 91",
        "verse_number": 44,
        "verse_order": 91
    },
    {
        "chapter_id": 2,
        "chapter_number": 2,
        "externalId": 92,
        "id": 92,
        "text": "त्रैगुण्यविषया वेदा निस्त्रैगुण्यो भवार्जुन।\n\nनिर्द्वन्द्वो नित्यसत्त्वस्थो निर्योगक्षेम आत्मवान्।।2.45।।\n ",
        "title": "Verse 92",
        "verse_number": 45,
        "verse_order": 92
    },
    {
        "chapter_id": 2,
        "chapter_number": 2,
        "externalId": 93,
        "id": 93,
        "text": "यावानर्थ उदपाने सर्वतः संप्लुतोदके।\n\nतावान्सर्वेषु वेदेषु ब्राह्मणस्य विजानतः।।2.46।।\n ",
        "title": "Verse 93",
        "verse_number": 46,
        "verse_order": 93
    },
    {
        "chapter_id": 2,
        "chapter_number": 2,
        "externalId": 94,
        "id": 94,
        "text": "कर्मण्येवाधिकारस्ते मा फलेषु कदाचन।\n\nमा कर्मफलहेतुर्भूर्मा ते सङ्गोऽस्त्वकर्मणि।।2.47।।\n ",
        "title": "Verse 94",
        "verse_number": 47,
        "verse_order": 94
    },
    {
        "chapter_id": 2,
        "chapter_number": 2,
        "externalId": 95,
        "id": 95,
        "text": "योगस्थः कुरु कर्माणि सङ्गं त्यक्त्वा धनञ्जय।\n\nसिद्ध्यसिद्ध्योः समो भूत्वा समत्वं योग उच्यते।।2.48।।\n ",
        "title": "Verse 95",
        "verse_number": 48,
        "verse_order": 95
    },
    {
        "chapter_id": 2,
        "chapter_number": 2,
        "externalId": 96,
        "id": 96,
        "text": "दूरेण ह्यवरं कर्म बुद्धियोगाद्धनञ्जय।\n\nबुद्धौ शरणमन्विच्छ कृपणाः फलहेतवः।।2.49।।\n ",
        "title": "Verse 96",
        "verse_number": 49,
        "verse_order": 96
    },
    {
        "chapter_id": 2,
        "chapter_number": 2,
        "externalId": 97,
        "id": 97,
        "text": "बुद्धियुक्तो जहातीह उभे सुकृतदुष्कृते।\n\nतस्माद्योगाय युज्यस्व योगः कर्मसु कौशलम्।।2.50।।\n ",
        "title": "Verse 97",
        "verse_number": 50,
        "verse_order": 97
    },
    {
        "chapter_id": 2,
        "chapter_number": 2,
        "externalId": 98,
        "id": 98,
        "text": "कर्मजं बुद्धियुक्ता हि फलं त्यक्त्वा मनीषिणः।\n\nजन्मबन्धविनिर्मुक्ताः पदं गच्छन्त्यनामयम्।।2.51।।\n ",
        "title": "Verse 98",
        "verse_number": 51,
        "verse_order": 98
    },
    {
        "chapter_id": 2,
        "chapter_number": 2,
        "externalId": 99,
        "id": 99,
        "text": "यदा ते मोहकलिलं बुद्धिर्व्यतितरिष्यति।\n\nतदा गन्तासि निर्वेदं श्रोतव्यस्य श्रुतस्य च।।2.52।।\n ",
        "title": "Verse 99",
        "verse_number": 52,
        "verse_order": 99
    },
    {
        "chapter_id": 2,
        "chapter_number": 2,
        "externalId": 100,
        "id": 100,
        "text": "श्रुतिविप्रतिपन्ना ते यदा स्थास्यति निश्चला।\n\nसमाधावचला बुद्धिस्तदा योगमवाप्स्यसि।।2.53।।\n ",
        "title": "Verse 100",
        "verse_number": 53,
        "verse_order": 100
    },
    {
        "chapter_id": 2,
        "chapter_number": 2,
        "externalId": 101,
        "id": 101,
        "text": "अर्जुन उवाच\n\nस्थितप्रज्ञस्य का भाषा समाधिस्थस्य केशव।\n\nस्थितधीः किं प्रभाषेत किमासीत व्रजेत किम्।।2.54।।\n ",
        "title": "Verse 101",
        "verse_number": 54,
        "verse_order": 101
    },
    {
        "chapter_id": 2,
        "chapter_number": 2,
        "externalId": 102,
        "id": 102,
        "text": "श्री भगवानुवाच\n\nप्रजहाति यदा कामान् सर्वान् पार्थ मनोगतान्।\n\nआत्मन्येवात्मना तुष्टः स्थितप्रज्ञस्तदोच्यते।।2.55।।\n ",
        "title": "Verse 102",
        "verse_number": 55,
        "verse_order": 102
    },
    {
        "chapter_id": 2,
        "chapter_number": 2,
        "externalId": 103,
        "id": 103,
        "text": "दुःखेष्वनुद्विग्नमनाः सुखेषु विगतस्पृहः।\n\nवीतरागभयक्रोधः स्थितधीर्मुनिरुच्यते।।2.56।।\n ",
        "title": "Verse 103",
        "verse_number": 56,
        "verse_order": 103
    },
    {
        "chapter_id": 2,
        "chapter_number": 2,
        "externalId": 104,
        "id": 104,
        "text": "यः सर्वत्रानभिस्नेहस्तत्तत्प्राप्य शुभाशुभम्।\n\nनाभिनन्दति न द्वेष्टि तस्य प्रज्ञा प्रतिष्ठिता।।2.57।।\n ",
        "title": "Verse 104",
        "verse_number": 57,
        "verse_order": 104
    },
    {
        "chapter_id": 2,
        "chapter_number": 2,
        "externalId": 105,
        "id": 105,
        "text": "यदा संहरते चायं कूर्मोऽङ्गानीव सर्वशः।\n\nइन्द्रियाणीन्द्रियार्थेभ्यस्तस्य प्रज्ञा प्रतिष्ठिता।।2.58।।\n ",
        "title": "Verse 105",
        "verse_number": 58,
        "verse_order": 105
    },
    {
        "chapter_id": 2,
        "chapter_number": 2,
        "externalId": 106,
        "id": 106,
        "text": "विषया विनिवर्तन्ते निराहारस्य देहिनः।\n\nरसवर्जं रसोऽप्यस्य परं दृष्ट्वा निवर्तते।।2.59।।\n ",
        "title": "Verse 106",
        "verse_number": 59,
        "verse_order": 106
    },
    {
        "chapter_id": 2,
        "chapter_number": 2,
        "externalId": 107,
        "id": 107,
        "text": "यततो ह्यपि कौन्तेय पुरुषस्य विपश्चितः।\n\nइन्द्रियाणि प्रमाथीनि हरन्ति प्रसभं मनः।।2.60।।\n ",
        "title": "Verse 107",
        "verse_number": 60,
        "verse_order": 107
    },
    {
        "chapter_id": 2,
        "chapter_number": 2,
        "externalId": 108,
        "id": 108,
        "text": "तानि सर्वाणि संयम्य युक्त आसीत मत्परः।\n\nवशे हि यस्येन्द्रियाणि तस्य प्रज्ञा प्रतिष्ठिता।।2.61।।\n ",
        "title": "Verse 108",
        "verse_number": 61,
        "verse_order": 108
    },
    {
        "chapter_id": 2,
        "chapter_number": 2,
        "externalId": 109,
        "id": 109,
        "text": "ध्यायतो विषयान्पुंसः सङ्गस्तेषूपजायते।\n\nसङ्गात् संजायते कामः कामात्क्रोधोऽभिजायते।।2.62।।\n ",
        "title": "Verse 109",
        "verse_number": 62,
        "verse_order": 109
    },
    {
        "chapter_id": 2,
        "chapter_number": 2,
        "externalId": 110,
        "id": 110,
        "text": "क्रोधाद्भवति संमोहः संमोहात्स्मृतिविभ्रमः।\n\nस्मृतिभ्रंशाद् बुद्धिनाशो बुद्धिनाशात्प्रणश्यति।।2.63।।\n ",
        "title": "Verse 110",
        "verse_number": 63,
        "verse_order": 110
    },
    {
        "chapter_id": 2,
        "chapter_number": 2,
        "externalId": 111,
        "id": 111,
        "text": "रागद्वेषवियुक्तैस्तु विषयानिन्द्रियैश्चरन्।\n\nआत्मवश्यैर्विधेयात्मा प्रसादमधिगच्छति।।2.64।।\n ",
        "title": "Verse 111",
        "verse_number": 64,
        "verse_order": 111
    },
    {
        "chapter_id": 2,
        "chapter_number": 2,
        "externalId": 112,
        "id": 112,
        "text": "प्रसादे सर्वदुःखानां हानिरस्योपजायते।\n\nप्रसन्नचेतसो ह्याशु बुद्धिः पर्यवतिष्ठते।।2.65।।\n ",
        "title": "Verse 112",
        "verse_number": 65,
        "verse_order": 112
    },
    {
        "chapter_id": 2,
        "chapter_number": 2,
        "externalId": 113,
        "id": 113,
        "text": "नास्ति बुद्धिरयुक्तस्य न चायुक्तस्य भावना।\n\nन चाभावयतः शान्तिरशान्तस्य कुतः सुखम्।।2.66।।\n ",
        "title": "Verse 113",
        "verse_number": 66,
        "verse_order": 113
    },
    {
        "chapter_id": 2,
        "chapter_number": 2,
        "externalId": 114,
        "id": 114,
        "text": "इन्द्रियाणां हि चरतां यन्मनोऽनुविधीयते।\n\nतदस्य हरति प्रज्ञां वायुर्नावमिवाम्भसि।।2.67।।\n ",
        "title": "Verse 114",
        "verse_number": 67,
        "verse_order": 114
    },
    {
        "chapter_id": 2,
        "chapter_number": 2,
        "externalId": 115,
        "id": 115,
        "text": "तस्माद्यस्य महाबाहो निगृहीतानि सर्वशः।\n\nइन्द्रियाणीन्द्रियार्थेभ्यस्तस्य प्रज्ञा प्रतिष्ठिता।।2.68।।\n ",
        "title": "Verse 115",
        "verse_number": 68,
        "verse_order": 115
    },
    {
        "chapter_id": 2,
        "chapter_number": 2,
        "externalId": 116,
        "id": 116,
        "text": "या निशा सर्वभूतानां तस्यां जागर्ति संयमी।\n\nयस्यां जाग्रति भूतानि सा निशा पश्यतो मुनेः।।2.69।।\n ",
        "title": "Verse 116",
        "verse_number": 69,
        "verse_order": 116
    },
    {
        "chapter_id": 2,
        "chapter_number": 2,
        "externalId": 117,
        "id": 117,
        "text": "आपूर्यमाणमचलप्रतिष्ठं\n\nसमुद्रमापः प्रविशन्ति यद्वत्।\n\nतद्वत्कामा यं प्रविशन्ति सर्वे\n\nस शान्तिमाप्नोति न कामकामी।।2.70।।\n ",
        "title": "Verse 117",
        "verse_number": 70,
        "verse_order": 117
    },
    {
        "chapter_id": 2,
        "chapter_number": 2,
        "externalId": 118,
        "id": 118,
        "text": "विहाय कामान्यः सर्वान्पुमांश्चरति निःस्पृहः।\n\nनिर्ममो निरहंकारः स शांतिमधिगच्छति।।2.71।।\n ",
        "title": "Verse 118",
        "verse_number": 71,
        "verse_order": 118
    },
    {
        "chapter_id": 2,
        "chapter_number": 2,
        "externalId": 119,
        "id": 119,
        "text": "एषा ब्राह्मी स्थितिः पार्थ नैनां प्राप्य विमुह्यति।\n\nस्थित्वाऽस्यामन्तकालेऽपि ब्रह्मनिर्वाणमृच्छति।।2.72।।\n ",
        "title": "Verse 119",
        "verse_number": 72,
        "verse_order": 119
    },
    {
        "chapter_id": 3,
        "chapter_number": 3,
        "externalId": 120,
        "id": 120,
        "text": "अर्जुन उवाच\n\nज्यायसी चेत्कर्मणस्ते मता बुद्धिर्जनार्दन।\n\nतत्किं कर्मणि घोरे मां नियोजयसि केशव।।3.1।।\n ",
        "title": "Verse 120",
        "verse_number": 1,
        "verse_order": 120
    },
    {
        "chapter_id": 3,
        "chapter_number": 3,
        "externalId": 121,
        "id": 121,
        "text": "व्यामिश्रेणेव वाक्येन बुद्धिं मोहयसीव मे।\n\nतदेकं वद निश्िचत्य येन श्रेयोऽहमाप्नुयाम्।।3.2।।\n ",
        "title": "Verse 121",
        "verse_number": 2,
        "verse_order": 121
    },
    {
        "chapter_id": 3,
        "chapter_number": 3,
        "externalId": 122,
        "id": 122,
        "text": "श्री भगवानुवाच\n\nलोकेऽस्मिन्द्विविधा निष्ठा पुरा प्रोक्ता मयानघ।\n\nज्ञानयोगेन सांख्यानां कर्मयोगेन योगिनाम्।।3.3।।\n ",
        "title": "Verse 122",
        "verse_number": 3,
        "verse_order": 122
    },
    {
        "chapter_id": 3,
        "chapter_number": 3,
        "externalId": 123,
        "id": 123,
        "text": "न कर्मणामनारम्भान्नैष्कर्म्यं पुरुषोऽश्नुते।\n\nन च संन्यसनादेव सिद्धिं समधिगच्छति।।3.4।।\n ",
        "title": "Verse 123",
        "verse_number": 4,
        "verse_order": 123
    },
    {
        "chapter_id": 3,
        "chapter_number": 3,
        "externalId": 124,
        "id": 124,
        "text": "न हि कश्िचत्क्षणमपि जातु तिष्ठत्यकर्मकृत्।\n\nकार्यते ह्यवशः कर्म सर्वः प्रकृतिजैर्गुणैः।।3.5।।\n ",
        "title": "Verse 124",
        "verse_number": 5,
        "verse_order": 124
    },
    {
        "chapter_id": 3,
        "chapter_number": 3,
        "externalId": 125,
        "id": 125,
        "text": "कर्मेन्द्रियाणि संयम्य य आस्ते मनसा स्मरन्।\n\nइन्द्रियार्थान्विमूढात्मा मिथ्याचारः स उच्यते।।3.6।।\n ",
        "title": "Verse 125",
        "verse_number": 6,
        "verse_order": 125
    },
    {
        "chapter_id": 3,
        "chapter_number": 3,
        "externalId": 126,
        "id": 126,
        "text": "यस्त्विन्द्रियाणि मनसा नियम्यारभतेऽर्जुन।\n\nकर्मेन्द्रियैः कर्मयोगमसक्तः स विशिष्यते।।3.7।।\n ",
        "title": "Verse 126",
        "verse_number": 7,
        "verse_order": 126
    },
    {
        "chapter_id": 3,
        "chapter_number": 3,
        "externalId": 127,
        "id": 127,
        "text": "नियतं कुरु कर्म त्वं कर्म ज्यायो ह्यकर्मणः।\n\nशरीरयात्रापि च ते न प्रसिद्ध्येदकर्मणः।।3.8।।\n ",
        "title": "Verse 127",
        "verse_number": 8,
        "verse_order": 127
    },
    {
        "chapter_id": 3,
        "chapter_number": 3,
        "externalId": 128,
        "id": 128,
        "text": "यज्ञार्थात्कर्मणोऽन्यत्र लोकोऽयं कर्मबन्धनः।\n\nतदर्थं कर्म कौन्तेय मुक्तसंगः समाचर।।3.9।।\n ",
        "title": "Verse 128",
        "verse_number": 9,
        "verse_order": 128
    },
    {
        "chapter_id": 3,
        "chapter_number": 3,
        "externalId": 129,
        "id": 129,
        "text": "सहयज्ञाः प्रजाः सृष्ट्वा पुरोवाच प्रजापतिः।\n\nअनेन प्रसविष्यध्वमेष वोऽस्त्विष्टकामधुक्।।3.10।।\n ",
        "title": "Verse 129",
        "verse_number": 10,
        "verse_order": 129
    },
    {
        "chapter_id": 3,
        "chapter_number": 3,
        "externalId": 130,
        "id": 130,
        "text": "देवान्भावयतानेन ते देवा भावयन्तु वः।\n\nपरस्परं भावयन्तः श्रेयः परमवाप्स्यथ।।3.11।।\n ",
        "title": "Verse 130",
        "verse_number": 11,
        "verse_order": 130
    },
    {
        "chapter_id": 3,
        "chapter_number": 3,
        "externalId": 131,
        "id": 131,
        "text": "इष्टान्भोगान्हि वो देवा दास्यन्ते यज्ञभाविताः।\n\nतैर्दत्तानप्रदायैभ्यो यो भुङ्क्ते स्तेन एव सः।।3.12।।\n ",
        "title": "Verse 131",
        "verse_number": 12,
        "verse_order": 131
    },
    {
        "chapter_id": 3,
        "chapter_number": 3,
        "externalId": 132,
        "id": 132,
        "text": "यज्ञशिष्टाशिनः सन्तो मुच्यन्ते सर्वकिल्बिषैः।\n\nभुञ्जते ते त्वघं पापा ये पचन्त्यात्मकारणात्।।3.13।।\n ",
        "title": "Verse 132",
        "verse_number": 13,
        "verse_order": 132
    },
    {
        "chapter_id": 3,
        "chapter_number": 3,
        "externalId": 133,
        "id": 133,
        "text": "अन्नाद्भवन्ति भूतानि पर्जन्यादन्नसम्भवः।\n\nयज्ञाद्भवति पर्जन्यो यज्ञः कर्मसमुद्भवः।।3.14।।\n ",
        "title": "Verse 133",
        "verse_number": 14,
        "verse_order": 133
    },
    {
        "chapter_id": 3,
        "chapter_number": 3,
        "externalId": 134,
        "id": 134,
        "text": "कर्म ब्रह्मोद्भवं विद्धि ब्रह्माक्षरसमुद्भवम्।\n\nतस्मात्सर्वगतं ब्रह्म नित्यं यज्ञे प्रतिष्ठितम्।।3.15।।\n ",
        "title": "Verse 134",
        "verse_number": 15,
        "verse_order": 134
    },
    {
        "chapter_id": 3,
        "chapter_number": 3,
        "externalId": 135,
        "id": 135,
        "text": "एवं प्रवर्तितं चक्रं नानुवर्तयतीह यः।\n\nअघायुरिन्द्रियारामो मोघं पार्थ स जीवति।।3.16।।\n ",
        "title": "Verse 135",
        "verse_number": 16,
        "verse_order": 135
    },
    {
        "chapter_id": 3,
        "chapter_number": 3,
        "externalId": 136,
        "id": 136,
        "text": "यस्त्वात्मरतिरेव स्यादात्मतृप्तश्च मानवः।\n\nआत्मन्येव च सन्तुष्टस्तस्य कार्यं न विद्यते।।3.17।।\n ",
        "title": "Verse 136",
        "verse_number": 17,
        "verse_order": 136
    },
    {
        "chapter_id": 3,
        "chapter_number": 3,
        "externalId": 137,
        "id": 137,
        "text": "नैव तस्य कृतेनार्थो नाकृतेनेह कश्चन।\n\nन चास्य सर्वभूतेषु कश्िचदर्थव्यपाश्रयः।।3.18।।\n ",
        "title": "Verse 137",
        "verse_number": 18,
        "verse_order": 137
    },
    {
        "chapter_id": 3,
        "chapter_number": 3,
        "externalId": 138,
        "id": 138,
        "text": "तस्मादसक्तः सततं कार्यं कर्म समाचर।\n\nअसक्तो ह्याचरन्कर्म परमाप्नोति पूरुषः।।3.19।।\n ",
        "title": "Verse 138",
        "verse_number": 19,
        "verse_order": 138
    },
    {
        "chapter_id": 3,
        "chapter_number": 3,
        "externalId": 139,
        "id": 139,
        "text": "कर्मणैव हि संसिद्धिमास्थिता जनकादयः।\n\nलोकसंग्रहमेवापि संपश्यन्कर्तुमर्हसि।।3.20।।\n ",
        "title": "Verse 139",
        "verse_number": 20,
        "verse_order": 139
    },
    {
        "chapter_id": 3,
        "chapter_number": 3,
        "externalId": 140,
        "id": 140,
        "text": "यद्यदाचरति श्रेष्ठस्तत्तदेवेतरो जनः।\n\nस यत्प्रमाणं कुरुते लोकस्तदनुवर्तते।।3.21।।\n ",
        "title": "Verse 140",
        "verse_number": 21,
        "verse_order": 140
    },
    {
        "chapter_id": 3,
        "chapter_number": 3,
        "externalId": 141,
        "id": 141,
        "text": "न मे पार्थास्ति कर्तव्यं त्रिषु लोकेषु किञ्चन।\n\nनानवाप्तमवाप्तव्यं वर्त एव च कर्मणि।।3.22।।\n ",
        "title": "Verse 141",
        "verse_number": 22,
        "verse_order": 141
    },
    {
        "chapter_id": 3,
        "chapter_number": 3,
        "externalId": 142,
        "id": 142,
        "text": "यदि ह्यहं न वर्तेयं जातु कर्मण्यतन्द्रितः।\n\nमम वर्त्मानुवर्तन्ते मनुष्याः पार्थ सर्वशः।।3.23।।\n ",
        "title": "Verse 142",
        "verse_number": 23,
        "verse_order": 142
    },
    {
        "chapter_id": 3,
        "chapter_number": 3,
        "externalId": 143,
        "id": 143,
        "text": "उत्सीदेयुरिमे लोका न कुर्यां कर्म चेदहम्।\n\nसङ्करस्य च कर्ता स्यामुपहन्यामिमाः प्रजाः।।3.24।।\n ",
        "title": "Verse 143",
        "verse_number": 24,
        "verse_order": 143
    },
    {
        "chapter_id": 3,
        "chapter_number": 3,
        "externalId": 144,
        "id": 144,
        "text": "सक्ताः कर्मण्यविद्वांसो यथा कुर्वन्ति भारत।\n\nकुर्याद्विद्वांस्तथासक्तश्िचकीर्षुर्लोकसंग्रहम्।।3.25।।\n ",
        "title": "Verse 144",
        "verse_number": 25,
        "verse_order": 144
    },
    {
        "chapter_id": 3,
        "chapter_number": 3,
        "externalId": 145,
        "id": 145,
        "text": "न बुद्धिभेदं जनयेदज्ञानां कर्मसङ्गिनाम्।\n\nजोषयेत्सर्वकर्माणि विद्वान् युक्तः समाचरन्।।3.26।।\n ",
        "title": "Verse 145",
        "verse_number": 26,
        "verse_order": 145
    },
    {
        "chapter_id": 3,
        "chapter_number": 3,
        "externalId": 146,
        "id": 146,
        "text": "प्रकृतेः क्रियमाणानि गुणैः कर्माणि सर्वशः।\n\nअहङ्कारविमूढात्मा कर्ताऽहमिति मन्यते।।3.27।।\n ",
        "title": "Verse 146",
        "verse_number": 27,
        "verse_order": 146
    },
    {
        "chapter_id": 3,
        "chapter_number": 3,
        "externalId": 147,
        "id": 147,
        "text": "तत्त्ववित्तु महाबाहो गुणकर्मविभागयोः।\n\nगुणा गुणेषु वर्तन्त इति मत्वा न सज्जते।।3.28।।\n ",
        "title": "Verse 147",
        "verse_number": 28,
        "verse_order": 147
    },
    {
        "chapter_id": 3,
        "chapter_number": 3,
        "externalId": 148,
        "id": 148,
        "text": "प्रकृतेर्गुणसम्मूढाः सज्जन्ते गुणकर्मसु।\n\nतानकृत्स्नविदो मन्दान्कृत्स्नविन्न विचालयेत्।।3.29।।\n ",
        "title": "Verse 148",
        "verse_number": 29,
        "verse_order": 148
    },
    {
        "chapter_id": 3,
        "chapter_number": 3,
        "externalId": 149,
        "id": 149,
        "text": "मयि सर्वाणि कर्माणि संन्यस्याध्यात्मचेतसा।\n\nनिराशीर्निर्ममो भूत्वा युध्यस्व विगतज्वरः।।3.30।।\n ",
        "title": "Verse 149",
        "verse_number": 30,
        "verse_order": 149
    },
    {
        "chapter_id": 3,
        "chapter_number": 3,
        "externalId": 150,
        "id": 150,
        "text": "ये मे मतमिदं नित्यमनुतिष्ठन्ति मानवाः।\n\nश्रद्धावन्तोऽनसूयन्तो मुच्यन्ते तेऽपि कर्मभिः।।3.31।।\n ",
        "title": "Verse 150",
        "verse_number": 31,
        "verse_order": 150
    },
    {
        "chapter_id": 3,
        "chapter_number": 3,
        "externalId": 151,
        "id": 151,
        "text": "ये त्वेतदभ्यसूयन्तो नानुतिष्ठन्ति मे मतम्।\n\nसर्वज्ञानविमूढांस्तान्विद्धि नष्टानचेतसः।।3.32।।\n ",
        "title": "Verse 151",
        "verse_number": 32,
        "verse_order": 151
    },
    {
        "chapter_id": 3,
        "chapter_number": 3,
        "externalId": 152,
        "id": 152,
        "text": "सदृशं चेष्टते स्वस्याः प्रकृतेर्ज्ञानवानपि।\n\nप्रकृतिं यान्ति भूतानि निग्रहः किं करिष्यति।।3.33।।\n ",
        "title": "Verse 152",
        "verse_number": 33,
        "verse_order": 152
    },
    {
        "chapter_id": 3,
        "chapter_number": 3,
        "externalId": 153,
        "id": 153,
        "text": "इन्द्रियस्येन्द्रियस्यार्थे रागद्वेषौ व्यवस्थितौ।\n\nतयोर्न वशमागच्छेत्तौ ह्यस्य परिपन्थिनौ।।3.34।।\n ",
        "title": "Verse 153",
        "verse_number": 34,
        "verse_order": 153
    },
    {
        "chapter_id": 3,
        "chapter_number": 3,
        "externalId": 154,
        "id": 154,
        "text": "श्रेयान्स्वधर्मो विगुणः परधर्मात्स्वनुष्ठितात्।\n\nस्वधर्मे निधनं श्रेयः परधर्मो भयावहः।।3.35।।\n ",
        "title": "Verse 154",
        "verse_number": 35,
        "verse_order": 154
    },
    {
        "chapter_id": 3,
        "chapter_number": 3,
        "externalId": 155,
        "id": 155,
        "text": "अर्जुन उवाच\n\nअथ केन प्रयुक्तोऽयं पापं चरति पूरुषः।\n\nअनिच्छन्नपि वार्ष्णेय बलादिव नियोजितः।।3.36।।\n ",
        "title": "Verse 155",
        "verse_number": 36,
        "verse_order": 155
    },
    {
        "chapter_id": 3,
        "chapter_number": 3,
        "externalId": 156,
        "id": 156,
        "text": "श्री भगवानुवाच\n\nकाम एष क्रोध एष रजोगुणसमुद्भवः।\n\nमहाशनो महापाप्मा विद्ध्येनमिह वैरिणम्।।3.37।।\n ",
        "title": "Verse 156",
        "verse_number": 37,
        "verse_order": 156
    },
    {
        "chapter_id": 3,
        "chapter_number": 3,
        "externalId": 157,
        "id": 157,
        "text": "धूमेनाव्रियते वह्निर्यथाऽऽदर्शो मलेन च।\n\nयथोल्बेनावृतो गर्भस्तथा तेनेदमावृतम्।।3.38।।\n ",
        "title": "Verse 157",
        "verse_number": 38,
        "verse_order": 157
    },
    {
        "chapter_id": 3,
        "chapter_number": 3,
        "externalId": 158,
        "id": 158,
        "text": "आवृतं ज्ञानमेतेन ज्ञानिनो नित्यवैरिणा।\n\nकामरूपेण कौन्तेय दुष्पूरेणानलेन च।।3.39।।\n ",
        "title": "Verse 158",
        "verse_number": 39,
        "verse_order": 158
    },
    {
        "chapter_id": 3,
        "chapter_number": 3,
        "externalId": 159,
        "id": 159,
        "text": "इन्द्रियाणि मनो बुद्धिरस्याधिष्ठानमुच्यते।\n\nएतैर्विमोहयत्येष ज्ञानमावृत्य देहिनम्।।3.40।।\n ",
        "title": "Verse 159",
        "verse_number": 40,
        "verse_order": 159
    },
    {
        "chapter_id": 3,
        "chapter_number": 3,
        "externalId": 160,
        "id": 160,
        "text": "तस्मात्त्वमिन्द्रियाण्यादौ नियम्य भरतर्षभ।\n\nपाप्मानं प्रजहि ह्येनं ज्ञानविज्ञाननाशनम्।।3.41।।\n ",
        "title": "Verse 160",
        "verse_number": 41,
        "verse_order": 160
    },
    {
        "chapter_id": 3,
        "chapter_number": 3,
        "externalId": 161,
        "id": 161,
        "text": "इन्द्रियाणि पराण्याहुरिन्द्रियेभ्यः परं मनः।\n\nमनसस्तु परा बुद्धिर्यो बुद्धेः परतस्तु सः।।3.42।।\n ",
        "title": "Verse 161",
        "verse_number": 42,
        "verse_order": 161
    },
    {
        "chapter_id": 3,
        "chapter_number": 3,
        "externalId": 162,
        "id": 162,
        "text": "एवं बुद्धेः परं बुद्ध्वा संस्तभ्यात्मानमात्मना।\n\nजहि शत्रुं महाबाहो कामरूपं दुरासदम्।।3.43।।\n ",
        "title": "Verse 162",
        "verse_number": 43,
        "verse_order": 162
    },
    {
        "chapter_id": 4,
        "chapter_number": 4,
        "externalId": 163,
        "id": 163,
        "text": "श्री भगवानुवाच\n\nइमं विवस्वते योगं प्रोक्तवानहमव्ययम्।\n\nविवस्वान् मनवे प्राह मनुरिक्ष्वाकवेऽब्रवीत्।।4.1।।\n ",
        "title": "Verse 163",
        "verse_number": 1,
        "verse_order": 163
    },
    {
        "chapter_id": 4,
        "chapter_number": 4,
        "externalId": 164,
        "id": 164,
        "text": "एवं परम्पराप्राप्तमिमं राजर्षयो विदुः।\n\nस कालेनेह महता योगो नष्टः परन्तप।।4.2।।\n ",
        "title": "Verse 164",
        "verse_number": 2,
        "verse_order": 164
    },
    {
        "chapter_id": 4,
        "chapter_number": 4,
        "externalId": 165,
        "id": 165,
        "text": "स एवायं मया तेऽद्य योगः प्रोक्तः पुरातनः।\n\nभक्तोऽसि मे सखा चेति रहस्यं ह्येतदुत्तमम्।।4.3।।\n ",
        "title": "Verse 165",
        "verse_number": 3,
        "verse_order": 165
    },
    {
        "chapter_id": 4,
        "chapter_number": 4,
        "externalId": 166,
        "id": 166,
        "text": "अर्जुन उवाच\n\nअपरं भवतो जन्म परं जन्म विवस्वतः।\n\nकथमेतद्विजानीयां त्वमादौ प्रोक्तवानिति।।4.4।।\n ",
        "title": "Verse 166",
        "verse_number": 4,
        "verse_order": 166
    },
    {
        "chapter_id": 4,
        "chapter_number": 4,
        "externalId": 167,
        "id": 167,
        "text": "श्री भगवानुवाच\n\nबहूनि मे व्यतीतानि जन्मानि तव चार्जुन।\n\nतान्यहं वेद सर्वाणि न त्वं वेत्थ परन्तप।।4.5।।\n ",
        "title": "Verse 167",
        "verse_number": 5,
        "verse_order": 167
    },
    {
        "chapter_id": 4,
        "chapter_number": 4,
        "externalId": 168,
        "id": 168,
        "text": "अजोऽपि सन्नव्ययात्मा भूतानामीश्वरोऽपि सन्।\n\nप्रकृतिं स्वामधिष्ठाय संभवाम्यात्ममायया।।4.6।।\n ",
        "title": "Verse 168",
        "verse_number": 6,
        "verse_order": 168
    },
    {
        "chapter_id": 4,
        "chapter_number": 4,
        "externalId": 169,
        "id": 169,
        "text": "यदा यदा हि धर्मस्य ग्लानिर्भवति भारत।\n\nअभ्युत्थानमधर्मस्य तदाऽऽत्मानं सृजाम्यहम्।।4.7।।\n ",
        "title": "Verse 169",
        "verse_number": 7,
        "verse_order": 169
    },
    {
        "chapter_id": 4,
        "chapter_number": 4,
        "externalId": 170,
        "id": 170,
        "text": "परित्राणाय साधूनां विनाशाय च दुष्कृताम्।\n\nधर्मसंस्थापनार्थाय संभवामि युगे युगे।।4.8।।\n ",
        "title": "Verse 170",
        "verse_number": 8,
        "verse_order": 170
    },
    {
        "chapter_id": 4,
        "chapter_number": 4,
        "externalId": 171,
        "id": 171,
        "text": "जन्म कर्म च मे दिव्यमेवं यो वेत्ति तत्त्वतः।\n\nत्यक्त्वा देहं पुनर्जन्म नैति मामेति सोऽर्जुन।।4.9।।\n ",
        "title": "Verse 171",
        "verse_number": 9,
        "verse_order": 171
    },
    {
        "chapter_id": 4,
        "chapter_number": 4,
        "externalId": 172,
        "id": 172,
        "text": "वीतरागभयक्रोधा मन्मया मामुपाश्रिताः।\n\nबहवो ज्ञानतपसा पूता मद्भावमागताः।।4.10।।\n ",
        "title": "Verse 172",
        "verse_number": 10,
        "verse_order": 172
    },
    {
        "chapter_id": 4,
        "chapter_number": 4,
        "externalId": 173,
        "id": 173,
        "text": "ये यथा मां प्रपद्यन्ते तांस्तथैव भजाम्यहम्।\n\nमम वर्त्मानुवर्तन्ते मनुष्याः पार्थ सर्वशः।।4.11।।\n ",
        "title": "Verse 173",
        "verse_number": 11,
        "verse_order": 173
    },
    {
        "chapter_id": 4,
        "chapter_number": 4,
        "externalId": 174,
        "id": 174,
        "text": "काङ्क्षन्तः कर्मणां सिद्धिं यजन्त इह देवताः।\n\nक्षिप्रं हि मानुषे लोके सिद्धिर्भवति कर्मजा।।4.12।।\n ",
        "title": "Verse 174",
        "verse_number": 12,
        "verse_order": 174
    },
    {
        "chapter_id": 4,
        "chapter_number": 4,
        "externalId": 175,
        "id": 175,
        "text": "चातुर्वर्ण्यं मया सृष्टं गुणकर्मविभागशः।\n\nतस्य कर्तारमपि मां विद्ध्यकर्तारमव्ययम्।।4.13।।\n ",
        "title": "Verse 175",
        "verse_number": 13,
        "verse_order": 175
    },
    {
        "chapter_id": 4,
        "chapter_number": 4,
        "externalId": 176,
        "id": 176,
        "text": "न मां कर्माणि लिम्पन्ति न मे कर्मफले स्पृहा।\n\nइति मां योऽभिजानाति कर्मभिर्न स बध्यते।।4.14।।\n ",
        "title": "Verse 176",
        "verse_number": 14,
        "verse_order": 176
    },
    {
        "chapter_id": 4,
        "chapter_number": 4,
        "externalId": 177,
        "id": 177,
        "text": "एवं ज्ञात्वा कृतं कर्म पूर्वैरपि मुमुक्षुभिः।\n\nकुरु कर्मैव तस्मात्त्वं पूर्वैः पूर्वतरं कृतम्।।4.15।।\n ",
        "title": "Verse 177",
        "verse_number": 15,
        "verse_order": 177
    },
    {
        "chapter_id": 4,
        "chapter_number": 4,
        "externalId": 178,
        "id": 178,
        "text": "किं कर्म किमकर्मेति कवयोऽप्यत्र मोहिताः।\n\nतत्ते कर्म प्रवक्ष्यामि यज्ज्ञात्वा मोक्ष्यसेऽशुभात्।।4.16।।\n ",
        "title": "Verse 178",
        "verse_number": 16,
        "verse_order": 178
    },
    {
        "chapter_id": 4,
        "chapter_number": 4,
        "externalId": 179,
        "id": 179,
        "text": "कर्मणो ह्यपि बोद्धव्यं बोद्धव्यं च विकर्मणः।\n\nअकर्मणश्च बोद्धव्यं गहना कर्मणो गतिः।।4.17।।\n ",
        "title": "Verse 179",
        "verse_number": 17,
        "verse_order": 179
    },
    {
        "chapter_id": 4,
        "chapter_number": 4,
        "externalId": 180,
        "id": 180,
        "text": "कर्मण्यकर्म यः पश्येदकर्मणि च कर्म यः।\n\nस बुद्धिमान् मनुष्येषु स युक्तः कृत्स्नकर्मकृत्।।4.18।।\n ",
        "title": "Verse 180",
        "verse_number": 18,
        "verse_order": 180
    },
    {
        "chapter_id": 4,
        "chapter_number": 4,
        "externalId": 181,
        "id": 181,
        "text": "यस्य सर्वे समारम्भाः कामसङ्कल्पवर्जिताः।\n\nज्ञानाग्निदग्धकर्माणं तमाहुः पण्डितं बुधाः।।4.19।।\n ",
        "title": "Verse 181",
        "verse_number": 19,
        "verse_order": 181
    },
    {
        "chapter_id": 4,
        "chapter_number": 4,
        "externalId": 182,
        "id": 182,
        "text": "त्यक्त्वा कर्मफलासङ्गं नित्यतृप्तो निराश्रयः।\n\nकर्मण्यभिप्रवृत्तोऽपि नैव किञ्चित्करोति सः।।4.20।।\n ",
        "title": "Verse 182",
        "verse_number": 20,
        "verse_order": 182
    },
    {
        "chapter_id": 4,
        "chapter_number": 4,
        "externalId": 183,
        "id": 183,
        "text": "निराशीर्यतचित्तात्मा त्यक्तसर्वपरिग्रहः।\n\nशारीरं केवलं कर्म कुर्वन्नाप्नोति किल्बिषम्।।4.21।।\n ",
        "title": "Verse 183",
        "verse_number": 21,
        "verse_order": 183
    },
    {
        "chapter_id": 4,
        "chapter_number": 4,
        "externalId": 184,
        "id": 184,
        "text": "यदृच्छालाभसन्तुष्टो द्वन्द्वातीतो विमत्सरः।\n\nसमः सिद्धावसिद्धौ च कृत्वापि न निबध्यते।।4.22।।\n ",
        "title": "Verse 184",
        "verse_number": 22,
        "verse_order": 184
    },
    {
        "chapter_id": 4,
        "chapter_number": 4,
        "externalId": 185,
        "id": 185,
        "text": "गतसङ्गस्य मुक्तस्य ज्ञानावस्थितचेतसः।\n\nयज्ञायाचरतः कर्म समग्रं प्रविलीयते।।4.23।।\n ",
        "title": "Verse 185",
        "verse_number": 23,
        "verse_order": 185
    },
    {
        "chapter_id": 4,
        "chapter_number": 4,
        "externalId": 186,
        "id": 186,
        "text": "ब्रह्मार्पणं ब्रह्महविर्ब्रह्माग्नौ ब्रह्मणा हुतम्।\n\nब्रह्मैव तेन गन्तव्यं ब्रह्मकर्मसमाधिना।।4.24।।\n ",
        "title": "Verse 186",
        "verse_number": 24,
        "verse_order": 186
    },
    {
        "chapter_id": 4,
        "chapter_number": 4,
        "externalId": 187,
        "id": 187,
        "text": "दैवमेवापरे यज्ञं योगिनः पर्युपासते।\n\nब्रह्माग्नावपरे यज्ञं यज्ञेनैवोपजुह्वति।।4.25।।\n ",
        "title": "Verse 187",
        "verse_number": 25,
        "verse_order": 187
    },
    {
        "chapter_id": 4,
        "chapter_number": 4,
        "externalId": 188,
        "id": 188,
        "text": "श्रोत्रादीनीन्द्रियाण्यन्ये संयमाग्निषु जुह्वति।\n\nशब्दादीन्विषयानन्य इन्द्रियाग्निषु जुह्वति।।4.26।।\n ",
        "title": "Verse 188",
        "verse_number": 26,
        "verse_order": 188
    },
    {
        "chapter_id": 4,
        "chapter_number": 4,
        "externalId": 189,
        "id": 189,
        "text": "सर्वाणीन्द्रियकर्माणि प्राणकर्माणि चापरे।\n\nआत्मसंयमयोगाग्नौ जुह्वति ज्ञानदीपिते।।4.27।।\n ",
        "title": "Verse 189",
        "verse_number": 27,
        "verse_order": 189
    },
    {
        "chapter_id": 4,
        "chapter_number": 4,
        "externalId": 190,
        "id": 190,
        "text": "द्रव्ययज्ञास्तपोयज्ञा योगयज्ञास्तथापरे।\n\nस्वाध्यायज्ञानयज्ञाश्च यतयः संशितव्रताः।।4.28।।\n ",
        "title": "Verse 190",
        "verse_number": 28,
        "verse_order": 190
    },
    {
        "chapter_id": 4,
        "chapter_number": 4,
        "externalId": 191,
        "id": 191,
        "text": "अपाने जुह्वति प्राण प्राणेऽपानं तथाऽपरे।\n\nप्राणापानगती रुद्ध्वा प्राणायामपरायणाः।।4.29।।\n ",
        "title": "Verse 191",
        "verse_number": 29,
        "verse_order": 191
    },
    {
        "chapter_id": 4,
        "chapter_number": 4,
        "externalId": 192,
        "id": 192,
        "text": "अपरे नियताहाराः प्राणान्प्राणेषु जुह्वति।\n\nसर्वेऽप्येते यज्ञविदो यज्ञक्षपितकल्मषाः।।4.30।।\n ",
        "title": "Verse 192",
        "verse_number": 30,
        "verse_order": 192
    },
    {
        "chapter_id": 4,
        "chapter_number": 4,
        "externalId": 193,
        "id": 193,
        "text": "यज्ञशिष्टामृतभुजो यान्ति ब्रह्म सनातनम्।\n\nनायं लोकोऽस्त्ययज्ञस्य कुतो़ऽन्यः कुरुसत्तम।।4.31।।\n ",
        "title": "Verse 193",
        "verse_number": 31,
        "verse_order": 193
    },
    {
        "chapter_id": 4,
        "chapter_number": 4,
        "externalId": 194,
        "id": 194,
        "text": "एवं बहुविधा यज्ञा वितता ब्रह्मणो मुखे।\n\nकर्मजान्विद्धि तान्सर्वानेवं ज्ञात्वा विमोक्ष्यसे।।4.32।।\n ",
        "title": "Verse 194",
        "verse_number": 32,
        "verse_order": 194
    },
    {
        "chapter_id": 4,
        "chapter_number": 4,
        "externalId": 195,
        "id": 195,
        "text": "श्रेयान्द्रव्यमयाद्यज्ञाज्ज्ञानयज्ञः परन्तप।\n\nसर्वं कर्माखिलं पार्थ ज्ञाने परिसमाप्यते।।4.33।।\n ",
        "title": "Verse 195",
        "verse_number": 33,
        "verse_order": 195
    },
    {
        "chapter_id": 4,
        "chapter_number": 4,
        "externalId": 196,
        "id": 196,
        "text": "तद्विद्धि प्रणिपातेन परिप्रश्नेन सेवया।\n\nउपदेक्ष्यन्ति ते ज्ञानं ज्ञानिनस्तत्त्वदर्शिनः।।4.34।।\n ",
        "title": "Verse 196",
        "verse_number": 34,
        "verse_order": 196
    },
    {
        "chapter_id": 4,
        "chapter_number": 4,
        "externalId": 197,
        "id": 197,
        "text": "यज्ज्ञात्वा न पुनर्मोहमेवं यास्यसि पाण्डव।\n\nयेन भूतान्यशेषेण द्रक्ष्यस्यात्मन्यथो मयि।।4.35।।\n ",
        "title": "Verse 197",
        "verse_number": 35,
        "verse_order": 197
    },
    {
        "chapter_id": 4,
        "chapter_number": 4,
        "externalId": 198,
        "id": 198,
        "text": "अपि चेदसि पापेभ्यः सर्वेभ्यः पापकृत्तमः।\n\nसर्वं ज्ञानप्लवेनैव वृजिनं सन्तरिष्यसि।।4.36।।\n ",
        "title": "Verse 198",
        "verse_number": 36,
        "verse_order": 198
    },
    {
        "chapter_id": 4,
        "chapter_number": 4,
        "externalId": 199,
        "id": 199,
        "text": "यथैधांसि समिद्धोऽग्निर्भस्मसात्कुरुतेऽर्जुन।\n\nज्ञानाग्निः सर्वकर्माणि भस्मसात्कुरुते तथा।।4.37।।\n ",
        "title": "Verse 199",
        "verse_number": 37,
        "verse_order": 199
    },
    {
        "chapter_id": 4,
        "chapter_number": 4,
        "externalId": 200,
        "id": 200,
        "text": "न हि ज्ञानेन सदृशं पवित्रमिह विद्यते।\n\nतत्स्वयं योगसंसिद्धः कालेनात्मनि विन्दति।।4.38।।\n ",
        "title": "Verse 200",
        "verse_number": 38,
        "verse_order": 200
    },
    {
        "chapter_id": 4,
        "chapter_number": 4,
        "externalId": 201,
        "id": 201,
        "text": "श्रद्धावाँल्लभते ज्ञानं तत्परः संयतेन्द्रियः।\n\nज्ञानं लब्ध्वा परां शान्तिमचिरेणाधिगच्छति।।4.39।।\n ",
        "title": "Verse 201",
        "verse_number": 39,
        "verse_order": 201
    },
    {
        "chapter_id": 4,
        "chapter_number": 4,
        "externalId": 202,
        "id": 202,
        "text": "अज्ञश्चाश्रद्दधानश्च संशयात्मा विनश्यति।\n\nनायं लोकोऽस्ति न परो न सुखं संशयात्मनः।।4.40।।\n ",
        "title": "Verse 202",
        "verse_number": 40,
        "verse_order": 202
    },
    {
        "chapter_id": 4,
        "chapter_number": 4,
        "externalId": 203,
        "id": 203,
        "text": "योगसंन्यस्तकर्माणं ज्ञानसंछिन्नसंशयम्।\n\nआत्मवन्तं न कर्माणि निबध्नन्ति धनञ्जय।।4.41।।\n ",
        "title": "Verse 203",
        "verse_number": 41,
        "verse_order": 203
    },
    {
        "chapter_id": 4,
        "chapter_number": 4,
        "externalId": 204,
        "id": 204,
        "text": "तस्मादज्ञानसंभूतं हृत्स्थं ज्ञानासिनाऽऽत्मनः।\n\nछित्त्वैनं संशयं योगमातिष्ठोत्तिष्ठ भारत।।4.42।।\n ",
        "title": "Verse 204",
        "verse_number": 42,
        "verse_order": 204
    },
    {
        "chapter_id": 5,
        "chapter_number": 5,
        "externalId": 205,
        "id": 205,
        "text": "अर्जुन उवाच\n\nसंन्यासं कर्मणां कृष्ण पुनर्योगं च शंससि।\n\nयच्छ्रेय एतयोरेकं तन्मे ब्रूहि सुनिश्िचतम्।।5.1।।\n ",
        "title": "Verse 205",
        "verse_number": 1,
        "verse_order": 205
    },
    {
        "chapter_id": 5,
        "chapter_number": 5,
        "externalId": 206,
        "id": 206,
        "text": "श्री भगवानुवाच\n\nसंन्यासः कर्मयोगश्च निःश्रेयसकरावुभौ।\n\nतयोस्तु कर्मसंन्यासात्कर्मयोगो विशिष्यते।।5.2।।\n ",
        "title": "Verse 206",
        "verse_number": 2,
        "verse_order": 206
    },
    {
        "chapter_id": 5,
        "chapter_number": 5,
        "externalId": 207,
        "id": 207,
        "text": "ज्ञेयः स नित्यसंन्यासी यो न द्वेष्टि न काङ्क्षति।\n\nनिर्द्वन्द्वो हि महाबाहो सुखं बन्धात्प्रमुच्यते।।5.3।।\n ",
        "title": "Verse 207",
        "verse_number": 3,
        "verse_order": 207
    },
    {
        "chapter_id": 5,
        "chapter_number": 5,
        "externalId": 208,
        "id": 208,
        "text": "सांख्ययोगौ पृथग्बालाः प्रवदन्ति न पण्डिताः।\n\nएकमप्यास्थितः सम्यगुभयोर्विन्दते फलम्।।5.4।।\n ",
        "title": "Verse 208",
        "verse_number": 4,
        "verse_order": 208
    },
    {
        "chapter_id": 5,
        "chapter_number": 5,
        "externalId": 209,
        "id": 209,
        "text": "यत्सांख्यैः प्राप्यते स्थानं तद्योगैरपि गम्यते।\n\nएकं सांख्यं च योगं च यः पश्यति स पश्यति।।5.5।।\n ",
        "title": "Verse 209",
        "verse_number": 5,
        "verse_order": 209
    },
    {
        "chapter_id": 5,
        "chapter_number": 5,
        "externalId": 210,
        "id": 210,
        "text": "संन्यासस्तु महाबाहो दुःखमाप्तुमयोगतः।\n\nयोगयुक्तो मुनिर्ब्रह्म नचिरेणाधिगच्छति।।5.6।।\n ",
        "title": "Verse 210",
        "verse_number": 6,
        "verse_order": 210
    },
    {
        "chapter_id": 5,
        "chapter_number": 5,
        "externalId": 211,
        "id": 211,
        "text": "योगयुक्तो विशुद्धात्मा विजितात्मा जितेन्द्रियः।\n\nसर्वभूतात्मभूतात्मा कुर्वन्नपि न लिप्यते।।5.7।।\n ",
        "title": "Verse 211",
        "verse_number": 7,
        "verse_order": 211
    },
    {
        "chapter_id": 5,
        "chapter_number": 5,
        "externalId": 212,
        "id": 212,
        "text": "नैव किंचित्करोमीति युक्तो मन्येत तत्त्ववित्।\n\nपश्यन् श्रृणवन्स्पृशञ्जिघ्रन्नश्नन्गच्छन्स्वपन् श्वसन्।।5.8।।\n ",
        "title": "Verse 212",
        "verse_number": 8,
        "verse_order": 212
    },
    {
        "chapter_id": 5,
        "chapter_number": 5,
        "externalId": 213,
        "id": 213,
        "text": "प्रलपन्विसृजन्गृह्णन्नुन्मिषन्निमिषन्नपि।\n\nइन्द्रियाणीन्द्रियार्थेषु वर्तन्त इति धारयन्।।5.9।।\n ",
        "title": "Verse 213",
        "verse_number": 9,
        "verse_order": 213
    },
    {
        "chapter_id": 5,
        "chapter_number": 5,
        "externalId": 214,
        "id": 214,
        "text": "ब्रह्मण्याधाय कर्माणि सङ्गं त्यक्त्वा करोति यः।\n\nलिप्यते न स पापेन पद्मपत्रमिवाम्भसा।।5.10।।\n ",
        "title": "Verse 214",
        "verse_number": 10,
        "verse_order": 214
    },
    {
        "chapter_id": 5,
        "chapter_number": 5,
        "externalId": 215,
        "id": 215,
        "text": "कायेन मनसा बुद्ध्या केवलैरिन्द्रियैरपि।\n\nयोगिनः कर्म कुर्वन्ति सङ्गं त्यक्त्वाऽऽत्मशुद्धये।।5.11।।\n ",
        "title": "Verse 215",
        "verse_number": 11,
        "verse_order": 215
    },
    {
        "chapter_id": 5,
        "chapter_number": 5,
        "externalId": 216,
        "id": 216,
        "text": "युक्तः कर्मफलं त्यक्त्वा शान्तिमाप्नोति नैष्ठिकीम्।\n\nअयुक्तः कामकारेण फले सक्तो निबध्यते।।5.12।।\n ",
        "title": "Verse 216",
        "verse_number": 12,
        "verse_order": 216
    },
    {
        "chapter_id": 5,
        "chapter_number": 5,
        "externalId": 217,
        "id": 217,
        "text": "सर्वकर्माणि मनसा संन्यस्यास्ते सुखं वशी।\n\nनवद्वारे पुरे देही नैव कुर्वन्न कारयन्।।5.13।।\n ",
        "title": "Verse 217",
        "verse_number": 13,
        "verse_order": 217
    },
    {
        "chapter_id": 5,
        "chapter_number": 5,
        "externalId": 218,
        "id": 218,
        "text": "न कर्तृत्वं न कर्माणि लोकस्य सृजति प्रभुः।\n\nन कर्मफलसंयोगं स्वभावस्तु प्रवर्तते।।5.14।।\n ",
        "title": "Verse 218",
        "verse_number": 14,
        "verse_order": 218
    },
    {
        "chapter_id": 5,
        "chapter_number": 5,
        "externalId": 219,
        "id": 219,
        "text": "नादत्ते कस्यचित्पापं न चैव सुकृतं विभुः।\n\nअज्ञानेनावृतं ज्ञानं तेन मुह्यन्ति जन्तवः।।5.15।।\n ",
        "title": "Verse 219",
        "verse_number": 15,
        "verse_order": 219
    },
    {
        "chapter_id": 5,
        "chapter_number": 5,
        "externalId": 220,
        "id": 220,
        "text": "ज्ञानेन तु तदज्ञानं येषां नाशितमात्मनः।\n\nतेषामादित्यवज्ज्ञानं प्रकाशयति तत्परम्।।5.16।।\n ",
        "title": "Verse 220",
        "verse_number": 16,
        "verse_order": 220
    },
    {
        "chapter_id": 5,
        "chapter_number": 5,
        "externalId": 221,
        "id": 221,
        "text": "तद्बुद्धयस्तदात्मानस्तन्निष्ठास्तत्परायणाः।\n\nगच्छन्त्यपुनरावृत्तिं ज्ञाननिर्धूतकल्मषाः।।5.17।।\n ",
        "title": "Verse 221",
        "verse_number": 17,
        "verse_order": 221
    },
    {
        "chapter_id": 5,
        "chapter_number": 5,
        "externalId": 222,
        "id": 222,
        "text": "विद्याविनयसंपन्ने ब्राह्मणे गवि हस्तिनि।\n\nशुनि चैव श्वपाके च पण्डिताः समदर्शिनः।।5.18।।\n ",
        "title": "Verse 222",
        "verse_number": 18,
        "verse_order": 222
    },
    {
        "chapter_id": 5,
        "chapter_number": 5,
        "externalId": 223,
        "id": 223,
        "text": "इहैव तैर्जितः सर्गो येषां साम्ये स्थितं मनः।\n\nनिर्दोषं हि समं ब्रह्म तस्माद्ब्रह्मणि ते स्थिताः।।5.19।।\n ",
        "title": "Verse 223",
        "verse_number": 19,
        "verse_order": 223
    },
    {
        "chapter_id": 5,
        "chapter_number": 5,
        "externalId": 224,
        "id": 224,
        "text": "न प्रहृष्येत्प्रियं प्राप्य नोद्विजेत्प्राप्य चाप्रियम्।\n\nस्थिरबुद्धिरसम्मूढो ब्रह्मविद्ब्रह्मणि स्थितः।।5.20।।\n ",
        "title": "Verse 224",
        "verse_number": 20,
        "verse_order": 224
    },
    {
        "chapter_id": 5,
        "chapter_number": 5,
        "externalId": 225,
        "id": 225,
        "text": "बाह्यस्पर्शेष्वसक्तात्मा विन्दत्यात्मनि यत्सुखम्।\n\nस ब्रह्मयोगयुक्तात्मा सुखमक्षयमश्नुते।।5.21।।\n ",
        "title": "Verse 225",
        "verse_number": 21,
        "verse_order": 225
    },
    {
        "chapter_id": 5,
        "chapter_number": 5,
        "externalId": 226,
        "id": 226,
        "text": "ये हि संस्पर्शजा भोगा दुःखयोनय एव ते।\n\nआद्यन्तवन्तः कौन्तेय न तेषु रमते बुधः।।5.22।।\n ",
        "title": "Verse 226",
        "verse_number": 22,
        "verse_order": 226
    },
    {
        "chapter_id": 5,
        "chapter_number": 5,
        "externalId": 227,
        "id": 227,
        "text": "शक्नोतीहैव यः सोढुं प्राक्शरीरविमोक्षणात्।\n\nकामक्रोधोद्भवं वेगं स युक्तः स सुखी नरः।।5.23।।\n ",
        "title": "Verse 227",
        "verse_number": 23,
        "verse_order": 227
    },
    {
        "chapter_id": 5,
        "chapter_number": 5,
        "externalId": 228,
        "id": 228,
        "text": "योऽन्तःसुखोऽन्तरारामस्तथान्तर्ज्योतिरेव यः।\n\nस योगी ब्रह्मनिर्वाणं ब्रह्मभूतोऽधिगच्छति।।5.24।।\n ",
        "title": "Verse 228",
        "verse_number": 24,
        "verse_order": 228
    },
    {
        "chapter_id": 5,
        "chapter_number": 5,
        "externalId": 229,
        "id": 229,
        "text": "लभन्ते ब्रह्मनिर्वाणमृषयः क्षीणकल्मषाः।\n\nछिन्नद्वैधा यतात्मानः सर्वभूतहिते रताः।।5.25।।\n ",
        "title": "Verse 229",
        "verse_number": 25,
        "verse_order": 229
    },
    {
        "chapter_id": 5,
        "chapter_number": 5,
        "externalId": 230,
        "id": 230,
        "text": "कामक्रोधवियुक्तानां यतीनां यतचेतसाम्।\n\nअभितो ब्रह्मनिर्वाणं वर्तते विदितात्मनाम्।।5.26।।\n ",
        "title": "Verse 230",
        "verse_number": 26,
        "verse_order": 230
    },
    {
        "chapter_id": 5,
        "chapter_number": 5,
        "externalId": 231,
        "id": 231,
        "text": "स्पर्शान्कृत्वा बहिर्बाह्यांश्चक्षुश्चैवान्तरे भ्रुवोः।\n\nप्राणापानौ समौ कृत्वा नासाभ्यन्तरचारिणौ।।5.27।।\n ",
        "title": "Verse 231",
        "verse_number": 27,
        "verse_order": 231
    },
    {
        "chapter_id": 5,
        "chapter_number": 5,
        "externalId": 232,
        "id": 232,
        "text": "यतेन्द्रियमनोबुद्धिर्मुनिर्मोक्षपरायणः।\n\nविगतेच्छाभयक्रोधो यः सदा मुक्त एव सः।।5.28।।\n ",
        "title": "Verse 232",
        "verse_number": 28,
        "verse_order": 232
    },
    {
        "chapter_id": 5,
        "chapter_number": 5,
        "externalId": 233,
        "id": 233,
        "text": "भोक्तारं यज्ञतपसां सर्वलोकमहेश्वरम्।\n\nसुहृदं सर्वभूतानां ज्ञात्वा मां शान्तिमृच्छति।।5.29।।\n ",
        "title": "Verse 233",
        "verse_number": 29,
        "verse_order": 233
    },
    {
        "chapter_id": 6,
        "chapter_number": 6,
        "externalId": 234,
        "id": 234,
        "text": "श्री भगवानुवाच\n\nअनाश्रितः कर्मफलं कार्यं कर्म करोति यः।\n\nस संन्यासी च योगी च न निरग्निर्न चाक्रियः।।6.1।।\n ",
        "title": "Verse 234",
        "verse_number": 1,
        "verse_order": 234
    },
    {
        "chapter_id": 6,
        "chapter_number": 6,
        "externalId": 235,
        "id": 235,
        "text": "यं संन्यासमिति प्राहुर्योगं तं विद्धि पाण्डव।\n\nन ह्यसंन्यस्तसङ्कल्पो योगी भवति कश्चन।।6.2।।\n ",
        "title": "Verse 235",
        "verse_number": 2,
        "verse_order": 235
    },
    {
        "chapter_id": 6,
        "chapter_number": 6,
        "externalId": 236,
        "id": 236,
        "text": "आरुरुक्षोर्मुनेर्योगं कर्म कारणमुच्यते।\n\nयोगारूढस्य तस्यैव शमः कारणमुच्यते।।6.3।।\n ",
        "title": "Verse 236",
        "verse_number": 3,
        "verse_order": 236
    },
    {
        "chapter_id": 6,
        "chapter_number": 6,
        "externalId": 237,
        "id": 237,
        "text": "यदा हि नेन्द्रियार्थेषु न कर्मस्वनुषज्जते।\n\nसर्वसङ्कल्पसंन्यासी योगारूढस्तदोच्यते।।6.4।।\n ",
        "title": "Verse 237",
        "verse_number": 4,
        "verse_order": 237
    },
    {
        "chapter_id": 6,
        "chapter_number": 6,
        "externalId": 238,
        "id": 238,
        "text": "उद्धरेदात्मनाऽऽत्मानं नात्मानमवसादयेत्।\n\nआत्मैव ह्यात्मनो बन्धुरात्मैव रिपुरात्मनः।।6.5।।\n ",
        "title": "Verse 238",
        "verse_number": 5,
        "verse_order": 238
    },
    {
        "chapter_id": 6,
        "chapter_number": 6,
        "externalId": 239,
        "id": 239,
        "text": "बन्धुरात्माऽऽत्मनस्तस्य येनात्मैवात्मना जितः।\n\nअनात्मनस्तु शत्रुत्वे वर्तेतात्मैव शत्रुवत्।।6.6।।\n ",
        "title": "Verse 239",
        "verse_number": 6,
        "verse_order": 239
    },
    {
        "chapter_id": 6,
        "chapter_number": 6,
        "externalId": 240,
        "id": 240,
        "text": "जितात्मनः प्रशान्तस्य परमात्मा समाहितः।\n\nशीतोष्णसुखदुःखेषु तथा मानापमानयोः।।6.7।।\n ",
        "title": "Verse 240",
        "verse_number": 7,
        "verse_order": 240
    },
    {
        "chapter_id": 6,
        "chapter_number": 6,
        "externalId": 241,
        "id": 241,
        "text": "ज्ञानविज्ञानतृप्तात्मा कूटस्थो विजितेन्द्रियः।\n\nयुक्त इत्युच्यते योगी समलोष्टाश्मकाञ्चनः।।6.8।।\n ",
        "title": "Verse 241",
        "verse_number": 8,
        "verse_order": 241
    },
    {
        "chapter_id": 6,
        "chapter_number": 6,
        "externalId": 242,
        "id": 242,
        "text": "सुहृन्मित्रार्युदासीनमध्यस्थद्वेष्यबन्धुषु।\n\nसाधुष्वपि च पापेषु समबुद्धिर्विशिष्यते।।6.9।।\n ",
        "title": "Verse 242",
        "verse_number": 9,
        "verse_order": 242
    },
    {
        "chapter_id": 6,
        "chapter_number": 6,
        "externalId": 243,
        "id": 243,
        "text": "योगी युञ्जीत सततमात्मानं रहसि स्थितः।\n\nएकाकी यतचित्तात्मा निराशीरपरिग्रहः।।6.10।।\n ",
        "title": "Verse 243",
        "verse_number": 10,
        "verse_order": 243
    },
    {
        "chapter_id": 6,
        "chapter_number": 6,
        "externalId": 244,
        "id": 244,
        "text": "शुचौ देशे प्रतिष्ठाप्य स्थिरमासनमात्मनः।\n\nनात्युच्छ्रितं नातिनीचं चैलाजिनकुशोत्तरम्।।6.11।।\n ",
        "title": "Verse 244",
        "verse_number": 11,
        "verse_order": 244
    },
    {
        "chapter_id": 6,
        "chapter_number": 6,
        "externalId": 245,
        "id": 245,
        "text": "तत्रैकाग्रं मनः कृत्वा यतचित्तेन्द्रियक्रियः।\n\nउपविश्यासने युञ्ज्याद्योगमात्मविशुद्धये।।6.12।।\n ",
        "title": "Verse 245",
        "verse_number": 12,
        "verse_order": 245
    },
    {
        "chapter_id": 6,
        "chapter_number": 6,
        "externalId": 246,
        "id": 246,
        "text": "समं कायशिरोग्रीवं धारयन्नचलं स्थिरः।\n\nसंप्रेक्ष्य नासिकाग्रं स्वं दिशश्चानवलोकयन्।।6.13।।\n ",
        "title": "Verse 246",
        "verse_number": 13,
        "verse_order": 246
    },
    {
        "chapter_id": 6,
        "chapter_number": 6,
        "externalId": 247,
        "id": 247,
        "text": "प्रशान्तात्मा विगतभीर्ब्रह्मचारिव्रते स्थितः।\n\nमनः संयम्य मच्चित्तो युक्त आसीत मत्परः।।6.14।।\n ",
        "title": "Verse 247",
        "verse_number": 14,
        "verse_order": 247
    },
    {
        "chapter_id": 6,
        "chapter_number": 6,
        "externalId": 248,
        "id": 248,
        "text": "युञ्जन्नेवं सदाऽऽत्मानं योगी नियतमानसः।\n\nशान्तिं निर्वाणपरमां मत्संस्थामधिगच्छति।।6.15।।\n ",
        "title": "Verse 248",
        "verse_number": 15,
        "verse_order": 248
    },
    {
        "chapter_id": 6,
        "chapter_number": 6,
        "externalId": 249,
        "id": 249,
        "text": "नात्यश्नतस्तु योगोऽस्ति न चैकान्तमनश्नतः।\n\nन चातिस्वप्नशीलस्य जाग्रतो नैव चार्जुन।।6.16।।\n ",
        "title": "Verse 249",
        "verse_number": 16,
        "verse_order": 249
    },
    {
        "chapter_id": 6,
        "chapter_number": 6,
        "externalId": 250,
        "id": 250,
        "text": "युक्ताहारविहारस्य युक्तचेष्टस्य कर्मसु।\n\nयुक्तस्वप्नावबोधस्य योगो भवति दुःखहा।।6.17।।\n ",
        "title": "Verse 250",
        "verse_number": 17,
        "verse_order": 250
    },
    {
        "chapter_id": 6,
        "chapter_number": 6,
        "externalId": 251,
        "id": 251,
        "text": "यदा विनियतं चित्तमात्मन्येवावतिष्ठते।\n\nनिःस्पृहः सर्वकामेभ्यो युक्त इत्युच्यते तदा।।6.18।।\n ",
        "title": "Verse 251",
        "verse_number": 18,
        "verse_order": 251
    },
    {
        "chapter_id": 6,
        "chapter_number": 6,
        "externalId": 252,
        "id": 252,
        "text": "यथा दीपो निवातस्थो नेङ्गते सोपमा स्मृता।\n\nयोगिनो यतचित्तस्य युञ्जतो योगमात्मनः।।6.19।।\n ",
        "title": "Verse 252",
        "verse_number": 19,
        "verse_order": 252
    },
    {
        "chapter_id": 6,
        "chapter_number": 6,
        "externalId": 253,
        "id": 253,
        "text": "यत्रोपरमते चित्तं निरुद्धं योगसेवया।\n\nयत्र चैवात्मनाऽऽत्मानं पश्यन्नात्मनि तुष्यति।।6.20।।\n ",
        "title": "Verse 253",
        "verse_number": 20,
        "verse_order": 253
    },
    {
        "chapter_id": 6,
        "chapter_number": 6,
        "externalId": 254,
        "id": 254,
        "text": "सुखमात्यन्तिकं यत्तद्बुद्धिग्राह्यमतीन्द्रियम्।\n\nवेत्ति यत्र न चैवायं स्थितश्चलति तत्त्वतः।।6.21।।\n ",
        "title": "Verse 254",
        "verse_number": 21,
        "verse_order": 254
    },
    {
        "chapter_id": 6,
        "chapter_number": 6,
        "externalId": 255,
        "id": 255,
        "text": "यं लब्ध्वा चापरं लाभं मन्यते नाधिकं ततः।\n\nयस्मिन्स्थितो न दुःखेन गुरुणापि विचाल्यते।।6.22।।\n ",
        "title": "Verse 255",
        "verse_number": 22,
        "verse_order": 255
    },
    {
        "chapter_id": 6,
        "chapter_number": 6,
        "externalId": 256,
        "id": 256,
        "text": "तं विद्याद् दुःखसंयोगवियोगं योगसंज्ञितम्।\n\nस निश्चयेन योक्तव्यो योगोऽनिर्विण्णचेतसा।।6.23।।\n ",
        "title": "Verse 256",
        "verse_number": 23,
        "verse_order": 256
    },
    {
        "chapter_id": 6,
        "chapter_number": 6,
        "externalId": 257,
        "id": 257,
        "text": "सङ्कल्पप्रभवान्कामांस्त्यक्त्वा सर्वानशेषतः।\n\nमनसैवेन्द्रियग्रामं विनियम्य समन्ततः।।6.24।।\n ",
        "title": "Verse 257",
        "verse_number": 24,
        "verse_order": 257
    },
    {
        "chapter_id": 6,
        "chapter_number": 6,
        "externalId": 258,
        "id": 258,
        "text": "शनैः शनैरुपरमेद् बुद्ध्या धृतिगृहीतया।\n\nआत्मसंस्थं मनः कृत्वा न किञ्चिदपि चिन्तयेत्।।6.25।।\n ",
        "title": "Verse 258",
        "verse_number": 25,
        "verse_order": 258
    },
    {
        "chapter_id": 6,
        "chapter_number": 6,
        "externalId": 259,
        "id": 259,
        "text": "यतो यतो निश्चरति मनश्चञ्चलमस्थिरम्।\n\nततस्ततो नियम्यैतदात्मन्येव वशं नयेत्।।6.26।।\n ",
        "title": "Verse 259",
        "verse_number": 26,
        "verse_order": 259
    },
    {
        "chapter_id": 6,
        "chapter_number": 6,
        "externalId": 260,
        "id": 260,
        "text": "प्रशान्तमनसं ह्येनं योगिनं सुखमुत्तमम्।\n\nउपैति शान्तरजसं ब्रह्मभूतमकल्मषम्।।6.27।।\n ",
        "title": "Verse 260",
        "verse_number": 27,
        "verse_order": 260
    },
    {
        "chapter_id": 6,
        "chapter_number": 6,
        "externalId": 261,
        "id": 261,
        "text": "युञ्जन्नेवं सदाऽऽत्मानं योगी विगतकल्मषः।\n\nसुखेन ब्रह्मसंस्पर्शमत्यन्तं सुखमश्नुते।।6.28।।\n ",
        "title": "Verse 261",
        "verse_number": 28,
        "verse_order": 261
    },
    {
        "chapter_id": 6,
        "chapter_number": 6,
        "externalId": 262,
        "id": 262,
        "text": "सर्वभूतस्थमात्मानं सर्वभूतानि चात्मनि।\n\nईक्षते योगयुक्तात्मा सर्वत्र समदर्शनः।।6.29।।\n ",
        "title": "Verse 262",
        "verse_number": 29,
        "verse_order": 262
    },
    {
        "chapter_id": 6,
        "chapter_number": 6,
        "externalId": 263,
        "id": 263,
        "text": "यो मां पश्यति सर्वत्र सर्वं च मयि पश्यति।\n\nतस्याहं न प्रणश्यामि स च मे न प्रणश्यति।।6.30।।\n ",
        "title": "Verse 263",
        "verse_number": 30,
        "verse_order": 263
    },
    {
        "chapter_id": 6,
        "chapter_number": 6,
        "externalId": 264,
        "id": 264,
        "text": "सर्वभूतस्थितं यो मां भजत्येकत्वमास्थितः।\n\nसर्वथा वर्तमानोऽपि स योगी मयि वर्तते।।6.31।।\n ",
        "title": "Verse 264",
        "verse_number": 31,
        "verse_order": 264
    },
    {
        "chapter_id": 6,
        "chapter_number": 6,
        "externalId": 265,
        "id": 265,
        "text": "आत्मौपम्येन सर्वत्र समं पश्यति योऽर्जुन।\n\nसुखं वा यदि वा दुःखं सः योगी परमो मतः।।6.32।।\n ",
        "title": "Verse 265",
        "verse_number": 32,
        "verse_order": 265
    },
    {
        "chapter_id": 6,
        "chapter_number": 6,
        "externalId": 266,
        "id": 266,
        "text": "अर्जुन उवाच\n\nयोऽयं योगस्त्वया प्रोक्तः साम्येन मधुसूदन।\n\nएतस्याहं न पश्यामि चञ्चलत्वात् स्थितिं स्थिराम्।।6.33।।\n ",
        "title": "Verse 266",
        "verse_number": 33,
        "verse_order": 266
    },
    {
        "chapter_id": 6,
        "chapter_number": 6,
        "externalId": 267,
        "id": 267,
        "text": "चञ्चलं हि मनः कृष्ण प्रमाथि बलवद्दृढम्।\n\nतस्याहं निग्रहं मन्ये वायोरिव सुदुष्करम्।।6.34।।\n ",
        "title": "Verse 267",
        "verse_number": 34,
        "verse_order": 267
    },
    {
        "chapter_id": 6,
        "chapter_number": 6,
        "externalId": 268,
        "id": 268,
        "text": "श्री भगवानुवाच\n\nअसंशयं महाबाहो मनो दुर्निग्रहं चलं।\n\nअभ्यासेन तु कौन्तेय वैराग्येण च गृह्यते।।6.35।।\n ",
        "title": "Verse 268",
        "verse_number": 35,
        "verse_order": 268
    },
    {
        "chapter_id": 6,
        "chapter_number": 6,
        "externalId": 269,
        "id": 269,
        "text": "असंयतात्मना योगो दुष्प्राप इति मे मतिः।\n\nवश्यात्मना तु यतता शक्योऽवाप्तुमुपायतः।।6.36।।\n ",
        "title": "Verse 269",
        "verse_number": 36,
        "verse_order": 269
    },
    {
        "chapter_id": 6,
        "chapter_number": 6,
        "externalId": 270,
        "id": 270,
        "text": "अर्जुन उवाच\n\nअयतिः श्रद्धयोपेतो योगाच्चलितमानसः।\n\nअप्राप्य योगसंसिद्धिं कां गतिं कृष्ण गच्छति।।6.37।।\n ",
        "title": "Verse 270",
        "verse_number": 37,
        "verse_order": 270
    },
    {
        "chapter_id": 6,
        "chapter_number": 6,
        "externalId": 271,
        "id": 271,
        "text": "कच्चिन्नोभयविभ्रष्टश्छिन्नाभ्रमिव नश्यति।\n\nअप्रतिष्ठो महाबाहो विमूढो ब्रह्मणः पथि।।6.38।।\n ",
        "title": "Verse 271",
        "verse_number": 38,
        "verse_order": 271
    },
    {
        "chapter_id": 6,
        "chapter_number": 6,
        "externalId": 272,
        "id": 272,
        "text": "एतन्मे संशयं कृष्ण छेत्तुमर्हस्यशेषतः।\n\nत्वदन्यः संशयस्यास्य छेत्ता न ह्युपपद्यते।।6.39।।\n ",
        "title": "Verse 272",
        "verse_number": 39,
        "verse_order": 272
    },
    {
        "chapter_id": 6,
        "chapter_number": 6,
        "externalId": 273,
        "id": 273,
        "text": "श्री भगवानुवाच\n\nपार्थ नैवेह नामुत्र विनाशस्तस्य विद्यते।\n\nनहि कल्याणकृत्कश्िचद्दुर्गतिं तात गच्छति।।6.40।।\n ",
        "title": "Verse 273",
        "verse_number": 40,
        "verse_order": 273
    },
    {
        "chapter_id": 6,
        "chapter_number": 6,
        "externalId": 274,
        "id": 274,
        "text": "प्राप्य पुण्यकृतां लोकानुषित्वा शाश्वतीः समाः।\n\nशुचीनां श्रीमतां गेहे योगभ्रष्टोऽभिजायते।।6.41।।\n ",
        "title": "Verse 274",
        "verse_number": 41,
        "verse_order": 274
    },
    {
        "chapter_id": 6,
        "chapter_number": 6,
        "externalId": 275,
        "id": 275,
        "text": "अथवा योगिनामेव कुले भवति धीमताम्।\n\nएतद्धि दुर्लभतरं लोके जन्म यदीदृशम्।।6.42।।\n ",
        "title": "Verse 275",
        "verse_number": 42,
        "verse_order": 275
    },
    {
        "chapter_id": 6,
        "chapter_number": 6,
        "externalId": 276,
        "id": 276,
        "text": "तत्र तं बुद्धिसंयोगं लभते पौर्वदेहिकम्।\n\nयतते च ततो भूयः संसिद्धौ कुरुनन्दन।।6.43।।\n ",
        "title": "Verse 276",
        "verse_number": 43,
        "verse_order": 276
    },
    {
        "chapter_id": 6,
        "chapter_number": 6,
        "externalId": 277,
        "id": 277,
        "text": "पूर्वाभ्यासेन तेनैव ह्रियते ह्यवशोऽपि सः।\n\nजिज्ञासुरपि योगस्य शब्दब्रह्मातिवर्तते।।6.44।।\n ",
        "title": "Verse 277",
        "verse_number": 44,
        "verse_order": 277
    },
    {
        "chapter_id": 6,
        "chapter_number": 6,
        "externalId": 278,
        "id": 278,
        "text": "प्रयत्नाद्यतमानस्तु योगी संशुद्धकिल्बिषः।\n\nअनेकजन्मसंसिद्धस्ततो याति परां गतिम्।।6.45।।\n ",
        "title": "Verse 278",
        "verse_number": 45,
        "verse_order": 278
    },
    {
        "chapter_id": 6,
        "chapter_number": 6,
        "externalId": 279,
        "id": 279,
        "text": "तपस्विभ्योऽधिको योगी ज्ञानिभ्योऽपि मतोऽधिकः।\n\nकर्मिभ्यश्चाधिको योगी तस्माद्योगी भवार्जुन।।6.46।।\n ",
        "title": "Verse 279",
        "verse_number": 46,
        "verse_order": 279
    },
    {
        "chapter_id": 6,
        "chapter_number": 6,
        "externalId": 280,
        "id": 280,
        "text": "योगिनामपि सर्वेषां मद्गतेनान्तरात्मना।\n\nश्रद्धावान्भजते यो मां स मे युक्ततमो मतः।।6.47।।\n ",
        "title": "Verse 280",
        "verse_number": 47,
        "verse_order": 280
    },
    {
        "chapter_id": 7,
        "chapter_number": 7,
        "externalId": 281,
        "id": 281,
        "text": "श्री भगवानुवाच\n\nमय्यासक्तमनाः पार्थ योगं युञ्जन्मदाश्रयः।\n\nअसंशयं समग्रं मां यथा ज्ञास्यसि तच्छृणु।।7.1।।\n ",
        "title": "Verse 281",
        "verse_number": 1,
        "verse_order": 281
    },
    {
        "chapter_id": 7,
        "chapter_number": 7,
        "externalId": 282,
        "id": 282,
        "text": "ज्ञानं तेऽहं सविज्ञानमिदं वक्ष्याम्यशेषतः।\n\nयज्ज्ञात्वा नेह भूयोऽन्यज्ज्ञातव्यमवशिष्यते।।7.2।।\n ",
        "title": "Verse 282",
        "verse_number": 2,
        "verse_order": 282
    },
    {
        "chapter_id": 7,
        "chapter_number": 7,
        "externalId": 283,
        "id": 283,
        "text": "मनुष्याणां सहस्रेषु कश्िचद्यतति सिद्धये।\n\nयततामपि सिद्धानां कश्िचन्मां वेत्ति तत्त्वतः।।7.3।।\n ",
        "title": "Verse 283",
        "verse_number": 3,
        "verse_order": 283
    },
    {
        "chapter_id": 7,
        "chapter_number": 7,
        "externalId": 284,
        "id": 284,
        "text": "भूमिरापोऽनलो वायुः खं मनो बुद्धिरेव च।\n\nअहङ्कार इतीयं मे भिन्ना प्रकृतिरष्टधा।।7.4।।\n ",
        "title": "Verse 284",
        "verse_number": 4,
        "verse_order": 284
    },
    {
        "chapter_id": 7,
        "chapter_number": 7,
        "externalId": 285,
        "id": 285,
        "text": "अपरेयमितस्त्वन्यां प्रकृतिं विद्धि मे पराम्।\n\nजीवभूतां महाबाहो ययेदं धार्यते जगत्।।7.5।।\n ",
        "title": "Verse 285",
        "verse_number": 5,
        "verse_order": 285
    },
    {
        "chapter_id": 7,
        "chapter_number": 7,
        "externalId": 286,
        "id": 286,
        "text": "एतद्योनीनि भूतानि सर्वाणीत्युपधारय।\n\nअहं कृत्स्नस्य जगतः प्रभवः प्रलयस्तथा।।7.6।।\n ",
        "title": "Verse 286",
        "verse_number": 6,
        "verse_order": 286
    },
    {
        "chapter_id": 7,
        "chapter_number": 7,
        "externalId": 287,
        "id": 287,
        "text": "मत्तः परतरं नान्यत्किञ्चिदस्ति धनञ्जय।\n\nमयि सर्वमिदं प्रोतं सूत्रे मणिगणा इव।।7.7।।\n ",
        "title": "Verse 287",
        "verse_number": 7,
        "verse_order": 287
    },
    {
        "chapter_id": 7,
        "chapter_number": 7,
        "externalId": 288,
        "id": 288,
        "text": "रसोऽहमप्सु कौन्तेय प्रभास्मि शशिसूर्ययोः।\n\nप्रणवः सर्ववेदेषु शब्दः खे पौरुषं नृषु।।7.8।।\n ",
        "title": "Verse 288",
        "verse_number": 8,
        "verse_order": 288
    },
    {
        "chapter_id": 7,
        "chapter_number": 7,
        "externalId": 289,
        "id": 289,
        "text": "पुण्यो गन्धः पृथिव्यां च तेजश्चास्मि विभावसौ।\n\nजीवनं सर्वभूतेषु तपश्चास्मि तपस्विषु।।7.9।।\n ",
        "title": "Verse 289",
        "verse_number": 9,
        "verse_order": 289
    },
    {
        "chapter_id": 7,
        "chapter_number": 7,
        "externalId": 290,
        "id": 290,
        "text": "बीजं मां सर्वभूतानां विद्धि पार्थ सनातनम्।\n\nबुद्धिर्बुद्धिमतामस्मि तेजस्तेजस्विनामहम्।।7.10।।\n ",
        "title": "Verse 290",
        "verse_number": 10,
        "verse_order": 290
    },
    {
        "chapter_id": 7,
        "chapter_number": 7,
        "externalId": 291,
        "id": 291,
        "text": "बलं बलवतां चाहं कामरागविवर्जितम्।\n\nधर्माविरुद्धो भूतेषु कामोऽस्मि भरतर्षभ।।7.11।।\n ",
        "title": "Verse 291",
        "verse_number": 11,
        "verse_order": 291
    },
    {
        "chapter_id": 7,
        "chapter_number": 7,
        "externalId": 292,
        "id": 292,
        "text": "ये चैव सात्त्विका भावा राजसास्तामसाश्च ये।\n\nमत्त एवेति तान्विद्धि नत्वहं तेषु ते मयि।।7.12।।\n ",
        "title": "Verse 292",
        "verse_number": 12,
        "verse_order": 292
    },
    {
        "chapter_id": 7,
        "chapter_number": 7,
        "externalId": 293,
        "id": 293,
        "text": "त्रिभिर्गुणमयैर्भावैरेभिः सर्वमिदं जगत्।\n\nमोहितं नाभिजानाति मामेभ्यः परमव्ययम्।।7.13।।\n ",
        "title": "Verse 293",
        "verse_number": 13,
        "verse_order": 293
    },
    {
        "chapter_id": 7,
        "chapter_number": 7,
        "externalId": 294,
        "id": 294,
        "text": "दैवी ह्येषा गुणमयी मम माया दुरत्यया।\n\nमामेव ये प्रपद्यन्ते मायामेतां तरन्ति ते।।7.14।।\n ",
        "title": "Verse 294",
        "verse_number": 14,
        "verse_order": 294
    },
    {
        "chapter_id": 7,
        "chapter_number": 7,
        "externalId": 295,
        "id": 295,
        "text": "न मां दुष्कृतिनो मूढाः प्रपद्यन्ते नराधमाः।\n\nमाययापहृतज्ञाना आसुरं भावमाश्रिताः।।7.15।।\n ",
        "title": "Verse 295",
        "verse_number": 15,
        "verse_order": 295
    },
    {
        "chapter_id": 7,
        "chapter_number": 7,
        "externalId": 296,
        "id": 296,
        "text": "चतुर्विधा भजन्ते मां जनाः सुकृतिनोऽर्जुन।\n\nआर्तो जिज्ञासुरर्थार्थी ज्ञानी च भरतर्षभ।।7.16।।\n ",
        "title": "Verse 296",
        "verse_number": 16,
        "verse_order": 296
    },
    {
        "chapter_id": 7,
        "chapter_number": 7,
        "externalId": 297,
        "id": 297,
        "text": "तेषां ज्ञानी नित्ययुक्त एकभक्ितर्विशिष्यते।\n\nप्रियो हि ज्ञानिनोऽत्यर्थमहं स च मम प्रियः।।7.17।।\n ",
        "title": "Verse 297",
        "verse_number": 17,
        "verse_order": 297
    },
    {
        "chapter_id": 7,
        "chapter_number": 7,
        "externalId": 298,
        "id": 298,
        "text": "उदाराः सर्व एवैते ज्ञानी त्वात्मैव मे मतम्।\n\nआस्थितः स हि युक्तात्मा मामेवानुत्तमां गतिम्।।7.18।।\n ",
        "title": "Verse 298",
        "verse_number": 18,
        "verse_order": 298
    },
    {
        "chapter_id": 7,
        "chapter_number": 7,
        "externalId": 299,
        "id": 299,
        "text": "बहूनां जन्मनामन्ते ज्ञानवान्मां प्रपद्यते।\n\nवासुदेवः सर्वमिति स महात्मा सुदुर्लभः।।7.19।।\n ",
        "title": "Verse 299",
        "verse_number": 19,
        "verse_order": 299
    },
    {
        "chapter_id": 7,
        "chapter_number": 7,
        "externalId": 300,
        "id": 300,
        "text": "कामैस्तैस्तैर्हृतज्ञानाः प्रपद्यन्तेऽन्यदेवताः।\n\nतं तं नियममास्थाय प्रकृत्या नियताः स्वया।।7.20।।\n ",
        "title": "Verse 300",
        "verse_number": 20,
        "verse_order": 300
    },
    {
        "chapter_id": 7,
        "chapter_number": 7,
        "externalId": 301,
        "id": 301,
        "text": "यो यो यां यां तनुं भक्तः श्रद्धयार्चितुमिच्छति।\n\nतस्य तस्याचलां श्रद्धां तामेव विदधाम्यहम्।।7.21।।\n ",
        "title": "Verse 301",
        "verse_number": 21,
        "verse_order": 301
    },
    {
        "chapter_id": 7,
        "chapter_number": 7,
        "externalId": 302,
        "id": 302,
        "text": "स तया श्रद्धया युक्तस्तस्याराधनमीहते।\n\nलभते च ततः कामान्मयैव विहितान् हि तान्।।7.22।।\n ",
        "title": "Verse 302",
        "verse_number": 22,
        "verse_order": 302
    },
    {
        "chapter_id": 7,
        "chapter_number": 7,
        "externalId": 303,
        "id": 303,
        "text": "अन्तवत्तु फलं तेषां तद्भवत्यल्पमेधसाम्।\n\nदेवान्देवयजो यान्ति मद्भक्ता यान्ति मामपि।।7.23।।\n ",
        "title": "Verse 303",
        "verse_number": 23,
        "verse_order": 303
    },
    {
        "chapter_id": 7,
        "chapter_number": 7,
        "externalId": 304,
        "id": 304,
        "text": "अव्यक्तं व्यक्ितमापन्नं मन्यन्ते मामबुद्धयः।\n\nपरं भावमजानन्तो ममाव्ययमनुत्तमम्।।7.24।।\n ",
        "title": "Verse 304",
        "verse_number": 24,
        "verse_order": 304
    },
    {
        "chapter_id": 7,
        "chapter_number": 7,
        "externalId": 305,
        "id": 305,
        "text": "नाहं प्रकाशः सर्वस्य योगमायासमावृतः।\n\nमूढोऽयं नाभिजानाति लोको मामजमव्ययम्।।7.25।।\n ",
        "title": "Verse 305",
        "verse_number": 25,
        "verse_order": 305
    },
    {
        "chapter_id": 7,
        "chapter_number": 7,
        "externalId": 306,
        "id": 306,
        "text": "वेदाहं समतीतानि वर्तमानानि चार्जुन।\n\nभविष्याणि च भूतानि मां तु वेद न कश्चन।।7.26।।\n ",
        "title": "Verse 306",
        "verse_number": 26,
        "verse_order": 306
    },
    {
        "chapter_id": 7,
        "chapter_number": 7,
        "externalId": 307,
        "id": 307,
        "text": "इच्छाद्वेषसमुत्थेन द्वन्द्वमोहेन भारत।\n\nसर्वभूतानि संमोहं सर्गे यान्ति परन्तप।।7.27।।\n ",
        "title": "Verse 307",
        "verse_number": 27,
        "verse_order": 307
    },
    {
        "chapter_id": 7,
        "chapter_number": 7,
        "externalId": 308,
        "id": 308,
        "text": "येषां त्वन्तगतं पापं जनानां पुण्यकर्मणाम्।\n\nते द्वन्द्वमोहनिर्मुक्ता भजन्ते मां दृढव्रताः।।7.28।।\n ",
        "title": "Verse 308",
        "verse_number": 28,
        "verse_order": 308
    },
    {
        "chapter_id": 7,
        "chapter_number": 7,
        "externalId": 309,
        "id": 309,
        "text": "जरामरणमोक्षाय मामाश्रित्य यतन्ति ये।\n\nते ब्रह्म तद्विदुः कृत्स्नमध्यात्मं कर्म चाखिलम्।।7.29।।\n ",
        "title": "Verse 309",
        "verse_number": 29,
        "verse_order": 309
    },
    {
        "chapter_id": 7,
        "chapter_number": 7,
        "externalId": 310,
        "id": 310,
        "text": "साधिभूताधिदैवं मां साधियज्ञं च ये विदुः।\n\nप्रयाणकालेऽपि च मां ते विदुर्युक्तचेतसः।।7.30।।\n ",
        "title": "Verse 310",
        "verse_number": 30,
        "verse_order": 310
    },
    {
        "chapter_id": 8,
        "chapter_number": 8,
        "externalId": 311,
        "id": 311,
        "text": "अर्जुन उवाच\n\nकिं तद्ब्रह्म किमध्यात्मं किं कर्म पुरुषोत्तम।\n\nअधिभूतं च किं प्रोक्तमधिदैवं किमुच्यते।।8.1।।\n ",
        "title": "Verse 311",
        "verse_number": 1,
        "verse_order": 311
    },
    {
        "chapter_id": 8,
        "chapter_number": 8,
        "externalId": 312,
        "id": 312,
        "text": "अधियज्ञः कथं कोऽत्र देहेऽस्मिन्मधुसूदन।\n\nप्रयाणकाले च कथं ज्ञेयोऽसि नियतात्मभिः।।8.2।।\n ",
        "title": "Verse 312",
        "verse_number": 2,
        "verse_order": 312
    },
    {
        "chapter_id": 8,
        "chapter_number": 8,
        "externalId": 313,
        "id": 313,
        "text": "श्री भगवानुवाच\n\nअक्षरं ब्रह्म परमं स्वभावोऽध्यात्ममुच्यते।\n\nभूतभावोद्भवकरो विसर्गः कर्मसंज्ञितः।।8.3।।\n ",
        "title": "Verse 313",
        "verse_number": 3,
        "verse_order": 313
    },
    {
        "chapter_id": 8,
        "chapter_number": 8,
        "externalId": 314,
        "id": 314,
        "text": "अधिभूतं क्षरो भावः पुरुषश्चाधिदैवतम्।\n\nअधियज्ञोऽहमेवात्र देहे देहभृतां वर।।8.4।।\n ",
        "title": "Verse 314",
        "verse_number": 4,
        "verse_order": 314
    },
    {
        "chapter_id": 8,
        "chapter_number": 8,
        "externalId": 315,
        "id": 315,
        "text": "अन्तकाले च मामेव स्मरन्मुक्त्वा कलेवरम्।\n\nयः प्रयाति स मद्भावं याति नास्त्यत्र संशयः।।8.5।।\n ",
        "title": "Verse 315",
        "verse_number": 5,
        "verse_order": 315
    },
    {
        "chapter_id": 8,
        "chapter_number": 8,
        "externalId": 316,
        "id": 316,
        "text": "यं यं वापि स्मरन्भावं त्यजत्यन्ते कलेवरम्।\n\nतं तमेवैति कौन्तेय सदा तद्भावभावितः।।8.6।।\n ",
        "title": "Verse 316",
        "verse_number": 6,
        "verse_order": 316
    },
    {
        "chapter_id": 8,
        "chapter_number": 8,
        "externalId": 317,
        "id": 317,
        "text": "तस्मात्सर्वेषु कालेषु मामनुस्मर युध्य च।\n\nमय्यर्पितमनोबुद्धिर्मामेवैष्यस्यसंशयम्।।8.7।।\n ",
        "title": "Verse 317",
        "verse_number": 7,
        "verse_order": 317
    },
    {
        "chapter_id": 8,
        "chapter_number": 8,
        "externalId": 318,
        "id": 318,
        "text": "अभ्यासयोगयुक्तेन चेतसा नान्यगामिना।\n\nपरमं पुरुषं दिव्यं याति पार्थानुचिन्तयन्।।8.8।।\n ",
        "title": "Verse 318",
        "verse_number": 8,
        "verse_order": 318
    },
    {
        "chapter_id": 8,
        "chapter_number": 8,
        "externalId": 319,
        "id": 319,
        "text": "कविं पुराणमनुशासितार\n\nमणोरणीयांसमनुस्मरेद्यः।\n\nसर्वस्य धातारमचिन्त्यरूप\n\nमादित्यवर्णं तमसः परस्तात्।।8.9।।\n ",
        "title": "Verse 319",
        "verse_number": 9,
        "verse_order": 319
    },
    {
        "chapter_id": 8,
        "chapter_number": 8,
        "externalId": 320,
        "id": 320,
        "text": "प्रयाणकाले मनसाऽचलेन\n\nभक्त्या युक्तो योगबलेन चैव।\n\nभ्रुवोर्मध्ये प्राणमावेश्य सम्यक्\n\nस तं परं पुरुषमुपैति दिव्यम्।।8.10।।\n ",
        "title": "Verse 320",
        "verse_number": 10,
        "verse_order": 320
    },
    {
        "chapter_id": 8,
        "chapter_number": 8,
        "externalId": 321,
        "id": 321,
        "text": "यदक्षरं वेदविदो वदन्ति\n\nविशन्ति यद्यतयो वीतरागाः।\n\nयदिच्छन्तो ब्रह्मचर्यं चरन्ति\n\nतत्ते पदं संग्रहेण प्रवक्ष्ये।।8.11।।\n ",
        "title": "Verse 321",
        "verse_number": 11,
        "verse_order": 321
    },
    {
        "chapter_id": 8,
        "chapter_number": 8,
        "externalId": 322,
        "id": 322,
        "text": "सर्वद्वाराणि संयम्य मनो हृदि निरुध्य च।\n\nमूर्ध्न्याधायात्मनः प्राणमास्थितो योगधारणाम्।।8.12।।\n ",
        "title": "Verse 322",
        "verse_number": 12,
        "verse_order": 322
    },
    {
        "chapter_id": 8,
        "chapter_number": 8,
        "externalId": 323,
        "id": 323,
        "text": "ओमित्येकाक्षरं ब्रह्म व्याहरन्मामनुस्मरन्।\n\nयः प्रयाति त्यजन्देहं स याति परमां गतिम्।।8.13।।\n ",
        "title": "Verse 323",
        "verse_number": 13,
        "verse_order": 323
    },
    {
        "chapter_id": 8,
        "chapter_number": 8,
        "externalId": 324,
        "id": 324,
        "text": "अनन्यचेताः सततं यो मां स्मरति नित्यशः।\n\nतस्याहं सुलभः पार्थ नित्ययुक्तस्य योगिनः।।8.14।।\n ",
        "title": "Verse 324",
        "verse_number": 14,
        "verse_order": 324
    },
    {
        "chapter_id": 8,
        "chapter_number": 8,
        "externalId": 325,
        "id": 325,
        "text": "मामुपेत्य पुनर्जन्म दुःखालयमशाश्वतम्।\n\nनाप्नुवन्ति महात्मानः संसिद्धिं परमां गताः।।8.15।।\n ",
        "title": "Verse 325",
        "verse_number": 15,
        "verse_order": 325
    },
    {
        "chapter_id": 8,
        "chapter_number": 8,
        "externalId": 326,
        "id": 326,
        "text": "आब्रह्मभुवनाल्लोकाः पुनरावर्तिनोऽर्जुन।\n\nमामुपेत्य तु कौन्तेय पुनर्जन्म न विद्यते।।8.16।।\n ",
        "title": "Verse 326",
        "verse_number": 16,
        "verse_order": 326
    },
    {
        "chapter_id": 8,
        "chapter_number": 8,
        "externalId": 327,
        "id": 327,
        "text": "सहस्रयुगपर्यन्तमहर्यद्ब्रह्मणो विदुः।\n\nरात्रिं युगसहस्रान्तां तेऽहोरात्रविदो जनाः।।8.17।।\n ",
        "title": "Verse 327",
        "verse_number": 17,
        "verse_order": 327
    },
    {
        "chapter_id": 8,
        "chapter_number": 8,
        "externalId": 328,
        "id": 328,
        "text": "अव्यक्ताद्व्यक्तयः सर्वाः प्रभवन्त्यहरागमे।\n\nरात्र्यागमे प्रलीयन्ते तत्रैवाव्यक्तसंज्ञके।।8.18।।\n ",
        "title": "Verse 328",
        "verse_number": 18,
        "verse_order": 328
    },
    {
        "chapter_id": 8,
        "chapter_number": 8,
        "externalId": 329,
        "id": 329,
        "text": "भूतग्रामः स एवायं भूत्वा भूत्वा प्रलीयते।\n\nरात्र्यागमेऽवशः पार्थ प्रभवत्यहरागमे।।8.19।।\n ",
        "title": "Verse 329",
        "verse_number": 19,
        "verse_order": 329
    },
    {
        "chapter_id": 8,
        "chapter_number": 8,
        "externalId": 330,
        "id": 330,
        "text": "परस्तस्मात्तु भावोऽन्योऽव्यक्तोऽव्यक्तात्सनातनः।\n\nयः स सर्वेषु भूतेषु नश्यत्सु न विनश्यति।।8.20।।\n ",
        "title": "Verse 330",
        "verse_number": 20,
        "verse_order": 330
    },
    {
        "chapter_id": 8,
        "chapter_number": 8,
        "externalId": 331,
        "id": 331,
        "text": "अव्यक्तोऽक्षर इत्युक्तस्तमाहुः परमां गतिम्।\n\nयं प्राप्य न निवर्तन्ते तद्धाम परमं मम।।8.21।।\n ",
        "title": "Verse 331",
        "verse_number": 21,
        "verse_order": 331
    },
    {
        "chapter_id": 8,
        "chapter_number": 8,
        "externalId": 332,
        "id": 332,
        "text": "पुरुषः स परः पार्थ भक्त्या लभ्यस्त्वनन्यया।\n\nयस्यान्तःस्थानि भूतानि येन सर्वमिदं ततम्।।8.22।।\n ",
        "title": "Verse 332",
        "verse_number": 22,
        "verse_order": 332
    },
    {
        "chapter_id": 8,
        "chapter_number": 8,
        "externalId": 333,
        "id": 333,
        "text": "यत्र काले त्वनावृत्तिमावृत्तिं चैव योगिनः।\n\nप्रयाता यान्ति तं कालं वक्ष्यामि भरतर्षभ।।8.23।।\n ",
        "title": "Verse 333",
        "verse_number": 23,
        "verse_order": 333
    },
    {
        "chapter_id": 8,
        "chapter_number": 8,
        "externalId": 334,
        "id": 334,
        "text": "अग्निर्ज्योतिरहः शुक्लः षण्मासा उत्तरायणम्।\n\nतत्र प्रयाता गच्छन्ति ब्रह्म ब्रह्मविदो जनाः।।8.24।।\n ",
        "title": "Verse 334",
        "verse_number": 24,
        "verse_order": 334
    },
    {
        "chapter_id": 8,
        "chapter_number": 8,
        "externalId": 335,
        "id": 335,
        "text": "धूमो रात्रिस्तथा कृष्णः षण्मासा दक्षिणायनम्।\n\nतत्र चान्द्रमसं ज्योतिर्योगी प्राप्य निवर्तते।।8.25।।\n ",
        "title": "Verse 335",
        "verse_number": 25,
        "verse_order": 335
    },
    {
        "chapter_id": 8,
        "chapter_number": 8,
        "externalId": 336,
        "id": 336,
        "text": "शुक्लकृष्णे गती ह्येते जगतः शाश्वते मते।\n\nएकया यात्यनावृत्तिमन्ययाऽऽवर्तते पुनः।।8.26।।\n ",
        "title": "Verse 336",
        "verse_number": 26,
        "verse_order": 336
    },
    {
        "chapter_id": 8,
        "chapter_number": 8,
        "externalId": 337,
        "id": 337,
        "text": "नैते सृती पार्थ जानन्योगी मुह्यति कश्चन।\n\nतस्मात्सर्वेषु कालेषु योगयुक्तो भवार्जुन।।8.27।।\n ",
        "title": "Verse 337",
        "verse_number": 27,
        "verse_order": 337
    },
    {
        "chapter_id": 8,
        "chapter_number": 8,
        "externalId": 338,
        "id": 338,
        "text": "वेदेषु यज्ञेषु तपःसु चैव\n\nदानेषु यत्पुण्यफलं प्रदिष्टम्।\n\nअत्येति तत्सर्वमिदं विदित्वा\n\nयोगी परं स्थानमुपैति चाद्यम्।।8.28।।\n ",
        "title": "Verse 338",
        "verse_number": 28,
        "verse_order": 338
    },
    {
        "chapter_id": 9,
        "chapter_number": 9,
        "externalId": 339,
        "id": 339,
        "text": "श्री भगवानुवाच\n\nइदं तु ते गुह्यतमं प्रवक्ष्याम्यनसूयवे।\n\nज्ञानं विज्ञानसहितं यज्ज्ञात्वा मोक्ष्यसेऽशुभात्।।9.1।।\n ",
        "title": "Verse 339",
        "verse_number": 1,
        "verse_order": 339
    },
    {
        "chapter_id": 9,
        "chapter_number": 9,
        "externalId": 340,
        "id": 340,
        "text": "राजविद्या राजगुह्यं पवित्रमिदमुत्तमम्।\n\nप्रत्यक्षावगमं धर्म्यं सुसुखं कर्तुमव्ययम्।।9.2।।\n ",
        "title": "Verse 340",
        "verse_number": 2,
        "verse_order": 340
    },
    {
        "chapter_id": 9,
        "chapter_number": 9,
        "externalId": 341,
        "id": 341,
        "text": "अश्रद्दधानाः पुरुषा धर्मस्यास्य परन्तप।\n\nअप्राप्य मां निवर्तन्ते मृत्युसंसारवर्त्मनि।।9.3।।\n ",
        "title": "Verse 341",
        "verse_number": 3,
        "verse_order": 341
    },
    {
        "chapter_id": 9,
        "chapter_number": 9,
        "externalId": 342,
        "id": 342,
        "text": "मया ततमिदं सर्वं जगदव्यक्तमूर्तिना।\n\nमत्स्थानि सर्वभूतानि न चाहं तेष्ववस्थितः।।9.4।।\n ",
        "title": "Verse 342",
        "verse_number": 4,
        "verse_order": 342
    },
    {
        "chapter_id": 9,
        "chapter_number": 9,
        "externalId": 343,
        "id": 343,
        "text": "न च मत्स्थानि भूतानि पश्य मे योगमैश्वरम्।\n\nभूतभृन्न च भूतस्थो ममात्मा भूतभावनः।।9.5।।\n ",
        "title": "Verse 343",
        "verse_number": 5,
        "verse_order": 343
    },
    {
        "chapter_id": 9,
        "chapter_number": 9,
        "externalId": 344,
        "id": 344,
        "text": "यथाऽऽकाशस्थितो नित्यं वायुः सर्वत्रगो महान्।\n\nतथा सर्वाणि भूतानि मत्स्थानीत्युपधारय।।9.6।।\n ",
        "title": "Verse 344",
        "verse_number": 6,
        "verse_order": 344
    },
    {
        "chapter_id": 9,
        "chapter_number": 9,
        "externalId": 345,
        "id": 345,
        "text": "सर्वभूतानि कौन्तेय प्रकृतिं यान्ति मामिकाम्।\n\nकल्पक्षये पुनस्तानि कल्पादौ विसृजाम्यहम्।।9.7।।\n ",
        "title": "Verse 345",
        "verse_number": 7,
        "verse_order": 345
    },
    {
        "chapter_id": 9,
        "chapter_number": 9,
        "externalId": 346,
        "id": 346,
        "text": "प्रकृतिं स्वामवष्टभ्य विसृजामि पुनः पुनः।\n\nभूतग्राममिमं कृत्स्नमवशं प्रकृतेर्वशात्।।9.8।।\n ",
        "title": "Verse 346",
        "verse_number": 8,
        "verse_order": 346
    },
    {
        "chapter_id": 9,
        "chapter_number": 9,
        "externalId": 347,
        "id": 347,
        "text": "न च मां तानि कर्माणि निबध्नन्ति धनञ्जय।\n\nउदासीनवदासीनमसक्तं तेषु कर्मसु।।9.9।।\n ",
        "title": "Verse 347",
        "verse_number": 9,
        "verse_order": 347
    },
    {
        "chapter_id": 9,
        "chapter_number": 9,
        "externalId": 348,
        "id": 348,
        "text": "मयाऽध्यक्षेण प्रकृतिः सूयते सचराचरम्।\n\nहेतुनाऽनेन कौन्तेय जगद्विपरिवर्तते।।9.10।।\n ",
        "title": "Verse 348",
        "verse_number": 10,
        "verse_order": 348
    },
    {
        "chapter_id": 9,
        "chapter_number": 9,
        "externalId": 349,
        "id": 349,
        "text": "अवजानन्ति मां मूढा मानुषीं तनुमाश्रितम्।\n\nपरं भावमजानन्तो मम भूतमहेश्वरम्।।9.11।।\n ",
        "title": "Verse 349",
        "verse_number": 11,
        "verse_order": 349
    },
    {
        "chapter_id": 9,
        "chapter_number": 9,
        "externalId": 350,
        "id": 350,
        "text": "मोघाशा मोघकर्माणो मोघज्ञाना विचेतसः।\n\nराक्षसीमासुरीं चैव प्रकृतिं मोहिनीं श्रिताः।।9.12।।\n ",
        "title": "Verse 350",
        "verse_number": 12,
        "verse_order": 350
    },
    {
        "chapter_id": 9,
        "chapter_number": 9,
        "externalId": 351,
        "id": 351,
        "text": "महात्मानस्तु मां पार्थ दैवीं प्रकृतिमाश्रिताः।\n\nभजन्त्यनन्यमनसो ज्ञात्वा भूतादिमव्ययम्।।9.13।।\n ",
        "title": "Verse 351",
        "verse_number": 13,
        "verse_order": 351
    },
    {
        "chapter_id": 9,
        "chapter_number": 9,
        "externalId": 352,
        "id": 352,
        "text": "सततं कीर्तयन्तो मां यतन्तश्च दृढव्रताः।\n\nनमस्यन्तश्च मां भक्त्या नित्ययुक्ता उपासते।।9.14।।\n ",
        "title": "Verse 352",
        "verse_number": 14,
        "verse_order": 352
    },
    {
        "chapter_id": 9,
        "chapter_number": 9,
        "externalId": 353,
        "id": 353,
        "text": "ज्ञानयज्ञेन चाप्यन्ये यजन्तो मामुपासते।\n\nएकत्वेन पृथक्त्वेन बहुधा विश्वतोमुखम्।।9.15।।\n ",
        "title": "Verse 353",
        "verse_number": 15,
        "verse_order": 353
    },
    {
        "chapter_id": 9,
        "chapter_number": 9,
        "externalId": 354,
        "id": 354,
        "text": "अहं क्रतुरहं यज्ञः स्वधाऽहमहमौषधम्।\n\nमंत्रोऽहमहमेवाज्यमहमग्निरहं हुतम्।।9.16।।\n ",
        "title": "Verse 354",
        "verse_number": 16,
        "verse_order": 354
    },
    {
        "chapter_id": 9,
        "chapter_number": 9,
        "externalId": 355,
        "id": 355,
        "text": "पिताऽहमस्य जगतो माता धाता पितामहः।\n\nवेद्यं पवित्रमोंकार ऋक् साम यजुरेव च।।9.17।।\n ",
        "title": "Verse 355",
        "verse_number": 17,
        "verse_order": 355
    },
    {
        "chapter_id": 9,
        "chapter_number": 9,
        "externalId": 356,
        "id": 356,
        "text": "गतिर्भर्ता प्रभुः साक्षी निवासः शरणं सुहृत्।\n\nप्रभवः प्रलयः स्थानं निधानं बीजमव्ययम्।।9.18।।\n ",
        "title": "Verse 356",
        "verse_number": 18,
        "verse_order": 356
    },
    {
        "chapter_id": 9,
        "chapter_number": 9,
        "externalId": 357,
        "id": 357,
        "text": "तपाम्यहमहं वर्षं निगृह्णाम्युत्सृजामि च।\n\nअमृतं चैव मृत्युश्च सदसच्चाहमर्जुन।।9.19।।\n ",
        "title": "Verse 357",
        "verse_number": 19,
        "verse_order": 357
    },
    {
        "chapter_id": 9,
        "chapter_number": 9,
        "externalId": 358,
        "id": 358,
        "text": "त्रैविद्या मां सोमपाः पूतपापा\n\nयज्ञैरिष्ट्वा स्वर्गतिं प्रार्थयन्ते।\n\nते पुण्यमासाद्य सुरेन्द्रलोक\n\nमश्नन्ति दिव्यान्दिवि देवभोगान्।।9.20।।\n ",
        "title": "Verse 358",
        "verse_number": 20,
        "verse_order": 358
    },
    {
        "chapter_id": 9,
        "chapter_number": 9,
        "externalId": 359,
        "id": 359,
        "text": "ते तं भुक्त्वा स्वर्गलोकं विशालं\n\nक्षीणे पुण्ये मर्त्यलोकं विशन्ति।\n\nएव त्रयीधर्ममनुप्रपन्ना\n\nगतागतं कामकामा लभन्ते।।9.21।।\n ",
        "title": "Verse 359",
        "verse_number": 21,
        "verse_order": 359
    },
    {
        "chapter_id": 9,
        "chapter_number": 9,
        "externalId": 360,
        "id": 360,
        "text": "अनन्याश्चिन्तयन्तो मां ये जनाः पर्युपासते।\n\nतेषां नित्याभियुक्तानां योगक्षेमं वहाम्यहम्।।9.22।।",
        "title": "Verse 360",
        "verse_number": 22,
        "verse_order": 360
    },
    {
        "chapter_id": 9,
        "chapter_number": 9,
        "externalId": 361,
        "id": 361,
        "text": "येऽप्यन्यदेवता भक्ता यजन्ते श्रद्धयाऽन्विताः।\n\nतेऽपि मामेव कौन्तेय यजन्त्यविधिपूर्वकम्।।9.23।।\n ",
        "title": "Verse 361",
        "verse_number": 23,
        "verse_order": 361
    },
    {
        "chapter_id": 9,
        "chapter_number": 9,
        "externalId": 362,
        "id": 362,
        "text": "अहं हि सर्वयज्ञानां भोक्ता च प्रभुरेव च।\n\nन तु मामभिजानन्ति तत्त्वेनातश्च्यवन्ति ते।।9.24।।\n ",
        "title": "Verse 362",
        "verse_number": 24,
        "verse_order": 362
    },
    {
        "chapter_id": 9,
        "chapter_number": 9,
        "externalId": 363,
        "id": 363,
        "text": "यान्ति देवव्रता देवान् पितृ़न्यान्ति पितृव्रताः।\n\nभूतानि यान्ति भूतेज्या यान्ति मद्याजिनोऽपि माम्।।9.25।।\n ",
        "title": "Verse 363",
        "verse_number": 25,
        "verse_order": 363
    },
    {
        "chapter_id": 9,
        "chapter_number": 9,
        "externalId": 364,
        "id": 364,
        "text": "पत्रं पुष्पं फलं तोयं यो मे भक्त्या प्रयच्छति।\n\nतदहं भक्त्युपहृतमश्नामि प्रयतात्मनः।।9.26।।\n ",
        "title": "Verse 364",
        "verse_number": 26,
        "verse_order": 364
    },
    {
        "chapter_id": 9,
        "chapter_number": 9,
        "externalId": 365,
        "id": 365,
        "text": "यत्करोषि यदश्नासि यज्जुहोषि ददासि यत्।\n\nयत्तपस्यसि कौन्तेय तत्कुरुष्व मदर्पणम्।।9.27।।\n ",
        "title": "Verse 365",
        "verse_number": 27,
        "verse_order": 365
    },
    {
        "chapter_id": 9,
        "chapter_number": 9,
        "externalId": 366,
        "id": 366,
        "text": "शुभाशुभफलैरेवं मोक्ष्यसे कर्मबन्धनैः।\n\nसंन्यासयोगयुक्तात्मा विमुक्तो मामुपैष्यसि।।9.28।।\n ",
        "title": "Verse 366",
        "verse_number": 28,
        "verse_order": 366
    },
    {
        "chapter_id": 9,
        "chapter_number": 9,
        "externalId": 367,
        "id": 367,
        "text": "समोऽहं सर्वभूतेषु न मे द्वेष्योऽस्ति न प्रियः।\n\nये भजन्ति तु मां भक्त्या मयि ते तेषु चाप्यहम्।।9.29।।\n ",
        "title": "Verse 367",
        "verse_number": 29,
        "verse_order": 367
    },
    {
        "chapter_id": 9,
        "chapter_number": 9,
        "externalId": 368,
        "id": 368,
        "text": "अपि चेत्सुदुराचारो भजते मामनन्यभाक्।\n\nसाधुरेव स मन्तव्यः सम्यग्व्यवसितो हि सः।।9.30।।\n ",
        "title": "Verse 368",
        "verse_number": 30,
        "verse_order": 368
    },
    {
        "chapter_id": 9,
        "chapter_number": 9,
        "externalId": 369,
        "id": 369,
        "text": "क्षिप्रं भवति धर्मात्मा शश्वच्छान्तिं निगच्छति।\n\nकौन्तेय प्रतिजानीहि न मे भक्तः प्रणश्यति।।9.31।।\n ",
        "title": "Verse 369",
        "verse_number": 31,
        "verse_order": 369
    },
    {
        "chapter_id": 9,
        "chapter_number": 9,
        "externalId": 370,
        "id": 370,
        "text": "मां हि पार्थ व्यपाश्रित्य येऽपि स्युः पापयोनयः।\n\nस्त्रियो वैश्यास्तथा शूद्रास्तेऽपि यान्ति परां गतिम्।।9.32।।\n ",
        "title": "Verse 370",
        "verse_number": 32,
        "verse_order": 370
    },
    {
        "chapter_id": 9,
        "chapter_number": 9,
        "externalId": 371,
        "id": 371,
        "text": "किं पुनर्ब्राह्मणाः पुण्या भक्ता राजर्षयस्तथा।\n\nअनित्यमसुखं लोकमिमं प्राप्य भजस्व माम्।।9.33।।\n ",
        "title": "Verse 371",
        "verse_number": 33,
        "verse_order": 371
    },
    {
        "chapter_id": 9,
        "chapter_number": 9,
        "externalId": 372,
        "id": 372,
        "text": "मन्मना भव मद्भक्तो मद्याजी मां नमस्कुरु।\n\nमामेवैष्यसि युक्त्वैवमात्मानं मत्परायणः।।9.34।।\n ",
        "title": "Verse 372",
        "verse_number": 34,
        "verse_order": 372
    },
    {
        "chapter_id": 10,
        "chapter_number": 10,
        "externalId": 373,
        "id": 373,
        "text": "श्री भगवानुवाच\n\nभूय एव महाबाहो श्रृणु मे परमं वचः।\n\nयत्तेऽहं प्रीयमाणाय वक्ष्यामि हितकाम्यया।।10.1।।\n ",
        "title": "Verse 373",
        "verse_number": 1,
        "verse_order": 373
    },
    {
        "chapter_id": 10,
        "chapter_number": 10,
        "externalId": 374,
        "id": 374,
        "text": "न मे विदुः सुरगणाः प्रभवं न महर्षयः।\n\nअहमादिर्हि देवानां महर्षीणां च सर्वशः।।10.2।।\n ",
        "title": "Verse 374",
        "verse_number": 2,
        "verse_order": 374
    },
    {
        "chapter_id": 10,
        "chapter_number": 10,
        "externalId": 375,
        "id": 375,
        "text": "यो मामजमनादिं च वेत्ति लोकमहेश्वरम्।\n\nअसम्मूढः स मर्त्येषु सर्वपापैः प्रमुच्यते।।10.3।।\n ",
        "title": "Verse 375",
        "verse_number": 3,
        "verse_order": 375
    },
    {
        "chapter_id": 10,
        "chapter_number": 10,
        "externalId": 376,
        "id": 376,
        "text": "बुद्धिर्ज्ञानमसंमोहः क्षमा सत्यं दमः शमः।\n\nसुखं दुःखं भवोऽभावो भयं चाभयमेव च।।10.4।।\n ",
        "title": "Verse 376",
        "verse_number": 4,
        "verse_order": 376
    },
    {
        "chapter_id": 10,
        "chapter_number": 10,
        "externalId": 377,
        "id": 377,
        "text": "अहिंसा समता तुष्टिस्तपो दानं यशोऽयशः।\n\nभवन्ति भावा भूतानां मत्त एव पृथग्विधाः।।10.5।।\n ",
        "title": "Verse 377",
        "verse_number": 5,
        "verse_order": 377
    },
    {
        "chapter_id": 10,
        "chapter_number": 10,
        "externalId": 378,
        "id": 378,
        "text": "महर्षयः सप्त पूर्वे चत्वारो मनवस्तथा।\n\nमद्भावा मानसा जाता येषां लोक इमाः प्रजाः।।10.6।।\n ",
        "title": "Verse 378",
        "verse_number": 6,
        "verse_order": 378
    },
    {
        "chapter_id": 10,
        "chapter_number": 10,
        "externalId": 379,
        "id": 379,
        "text": "एतां विभूतिं योगं च मम यो वेत्ति तत्त्वतः।\n\nसोऽविकम्पेन योगेन युज्यते नात्र संशयः।।10.7।।\n ",
        "title": "Verse 379",
        "verse_number": 7,
        "verse_order": 379
    },
    {
        "chapter_id": 10,
        "chapter_number": 10,
        "externalId": 380,
        "id": 380,
        "text": "अहं सर्वस्य प्रभवो मत्तः सर्वं प्रवर्तते।\n\nइति मत्वा भजन्ते मां बुधा भावसमन्विताः।।10.8।।\n ",
        "title": "Verse 380",
        "verse_number": 8,
        "verse_order": 380
    },
    {
        "chapter_id": 10,
        "chapter_number": 10,
        "externalId": 381,
        "id": 381,
        "text": "मच्चित्ता मद्गतप्राणा बोधयन्तः परस्परम्।\n\nकथयन्तश्च मां नित्यं तुष्यन्ति च रमन्ति च।।10.9।।\n ",
        "title": "Verse 381",
        "verse_number": 9,
        "verse_order": 381
    },
    {
        "chapter_id": 10,
        "chapter_number": 10,
        "externalId": 382,
        "id": 382,
        "text": "तेषां सततयुक्तानां भजतां प्रीतिपूर्वकम्।\n\nददामि बुद्धियोगं तं येन मामुपयान्ति ते।।10.10।।\n ",
        "title": "Verse 382",
        "verse_number": 10,
        "verse_order": 382
    },
    {
        "chapter_id": 10,
        "chapter_number": 10,
        "externalId": 383,
        "id": 383,
        "text": "तेषामेवानुकम्पार्थमहमज्ञानजं तमः।\n\nनाशयाम्यात्मभावस्थो ज्ञानदीपेन भास्वता।।10.11।।\n ",
        "title": "Verse 383",
        "verse_number": 11,
        "verse_order": 383
    },
    {
        "chapter_id": 10,
        "chapter_number": 10,
        "externalId": 384,
        "id": 384,
        "text": "अर्जुन उवाच\n\nपरं ब्रह्म परं धाम पवित्रं परमं भवान्।\n\nपुरुषं शाश्वतं दिव्यमादिदेवमजं विभुम्।।10.12।।\n ",
        "title": "Verse 384",
        "verse_number": 12,
        "verse_order": 384
    },
    {
        "chapter_id": 10,
        "chapter_number": 10,
        "externalId": 385,
        "id": 385,
        "text": "आहुस्त्वामृषयः सर्वे देवर्षिर्नारदस्तथा।\n\nअसितो देवलो व्यासः स्वयं चैव ब्रवीषि मे।।10.13।।\n ",
        "title": "Verse 385",
        "verse_number": 13,
        "verse_order": 385
    },
    {
        "chapter_id": 10,
        "chapter_number": 10,
        "externalId": 386,
        "id": 386,
        "text": "सर्वमेतदृतं मन्ये यन्मां वदसि केशव।\n\nन हि ते भगवन् व्यक्ितं विदुर्देवा न दानवाः।।10.14।।\n ",
        "title": "Verse 386",
        "verse_number": 14,
        "verse_order": 386
    },
    {
        "chapter_id": 10,
        "chapter_number": 10,
        "externalId": 387,
        "id": 387,
        "text": "स्वयमेवात्मनाऽत्मानं वेत्थ त्वं पुरुषोत्तम।\n\nभूतभावन भूतेश देवदेव जगत्पते।।10.15।।\n ",
        "title": "Verse 387",
        "verse_number": 15,
        "verse_order": 387
    },
    {
        "chapter_id": 10,
        "chapter_number": 10,
        "externalId": 388,
        "id": 388,
        "text": "वक्तुमर्हस्यशेषेण दिव्या ह्यात्मविभूतयः।\n\nयाभिर्विभूतिभिर्लोकानिमांस्त्वं व्याप्य तिष्ठसि।।10.16।।\n ",
        "title": "Verse 388",
        "verse_number": 16,
        "verse_order": 388
    },
    {
        "chapter_id": 10,
        "chapter_number": 10,
        "externalId": 389,
        "id": 389,
        "text": "कथं विद्यामहं योगिंस्त्वां सदा परिचिन्तयन्।\n\nकेषु केषु च भावेषु चिन्त्योऽसि भगवन्मया।।10.17।।\n ",
        "title": "Verse 389",
        "verse_number": 17,
        "verse_order": 389
    },
    {
        "chapter_id": 10,
        "chapter_number": 10,
        "externalId": 390,
        "id": 390,
        "text": "विस्तरेणात्मनो योगं विभूतिं च जनार्दन।\n\nभूयः कथय तृप्तिर्हि श्रृण्वतो नास्ति मेऽमृतम्।।10.18।।\n ",
        "title": "Verse 390",
        "verse_number": 18,
        "verse_order": 390
    },
    {
        "chapter_id": 10,
        "chapter_number": 10,
        "externalId": 391,
        "id": 391,
        "text": "श्री भगवानुवाच\n\nहन्त ते कथयिष्यामि दिव्या ह्यात्मविभूतयः।\n\nप्राधान्यतः कुरुश्रेष्ठ नास्त्यन्तो विस्तरस्य मे।।10.19।।\n ",
        "title": "Verse 391",
        "verse_number": 19,
        "verse_order": 391
    },
    {
        "chapter_id": 10,
        "chapter_number": 10,
        "externalId": 392,
        "id": 392,
        "text": "अहमात्मा गुडाकेश सर्वभूताशयस्थितः।\n\nअहमादिश्च मध्यं च भूतानामन्त एव च।।10.20।।\n ",
        "title": "Verse 392",
        "verse_number": 20,
        "verse_order": 392
    },
    {
        "chapter_id": 10,
        "chapter_number": 10,
        "externalId": 393,
        "id": 393,
        "text": "आदित्यानामहं विष्णुर्ज्योतिषां रविरंशुमान्।\n\nमरीचिर्मरुतामस्मि नक्षत्राणामहं शशी।।10.21।।\n ",
        "title": "Verse 393",
        "verse_number": 21,
        "verse_order": 393
    },
    {
        "chapter_id": 10,
        "chapter_number": 10,
        "externalId": 394,
        "id": 394,
        "text": "वेदानां सामवेदोऽस्मि देवानामस्मि वासवः।\n\nइन्द्रियाणां मनश्चास्मि भूतानामस्मि चेतना।।10.22।।\n ",
        "title": "Verse 394",
        "verse_number": 22,
        "verse_order": 394
    },
    {
        "chapter_id": 10,
        "chapter_number": 10,
        "externalId": 395,
        "id": 395,
        "text": "रुद्राणां शङ्करश्चास्मि वित्तेशो यक्षरक्षसाम्।\n\nवसूनां पावकश्चास्मि मेरुः शिखरिणामहम्।।10.23।।\n ",
        "title": "Verse 395",
        "verse_number": 23,
        "verse_order": 395
    },
    {
        "chapter_id": 10,
        "chapter_number": 10,
        "externalId": 396,
        "id": 396,
        "text": "पुरोधसां च मुख्यं मां विद्धि पार्थ बृहस्पतिम्।\n\nसेनानीनामहं स्कन्दः सरसामस्मि सागरः।।10.24।।\n ",
        "title": "Verse 396",
        "verse_number": 24,
        "verse_order": 396
    },
    {
        "chapter_id": 10,
        "chapter_number": 10,
        "externalId": 397,
        "id": 397,
        "text": "महर्षीणां भृगुरहं गिरामस्म्येकमक्षरम्।\n\nयज्ञानां जपयज्ञोऽस्मि स्थावराणां हिमालयः।।10.25।।\n ",
        "title": "Verse 397",
        "verse_number": 25,
        "verse_order": 397
    },
    {
        "chapter_id": 10,
        "chapter_number": 10,
        "externalId": 398,
        "id": 398,
        "text": "अश्वत्थः सर्ववृक्षाणां देवर्षीणां च नारदः।\n\nगन्धर्वाणां चित्ररथः सिद्धानां कपिलो मुनिः।।10.26।।\n ",
        "title": "Verse 398",
        "verse_number": 26,
        "verse_order": 398
    },
    {
        "chapter_id": 10,
        "chapter_number": 10,
        "externalId": 399,
        "id": 399,
        "text": "उच्चैःश्रवसमश्वानां विद्धि माममृतोद्भवम्।\n\nऐरावतं गजेन्द्राणां नराणां च नराधिपम्।।10.27।।\n ",
        "title": "Verse 399",
        "verse_number": 27,
        "verse_order": 399
    },
    {
        "chapter_id": 10,
        "chapter_number": 10,
        "externalId": 400,
        "id": 400,
        "text": "आयुधानामहं वज्रं धेनूनामस्मि कामधुक्।\n\nप्रजनश्चास्मि कन्दर्पः सर्पाणामस्मि वासुकिः।।10.28।।\n ",
        "title": "Verse 400",
        "verse_number": 28,
        "verse_order": 400
    },
    {
        "chapter_id": 10,
        "chapter_number": 10,
        "externalId": 401,
        "id": 401,
        "text": "अनन्तश्चास्मि नागानां वरुणो यादसामहम्।\n\nपितृ़णामर्यमा चास्मि यमः संयमतामहम्।।10.29।।\n ",
        "title": "Verse 401",
        "verse_number": 29,
        "verse_order": 401
    },
    {
        "chapter_id": 10,
        "chapter_number": 10,
        "externalId": 402,
        "id": 402,
        "text": "प्रह्लादश्चास्मि दैत्यानां कालः कलयतामहम्।\n\nमृगाणां च मृगेन्द्रोऽहं वैनतेयश्च पक्षिणाम्।।10.30।।\n ",
        "title": "Verse 402",
        "verse_number": 30,
        "verse_order": 402
    },
    {
        "chapter_id": 10,
        "chapter_number": 10,
        "externalId": 403,
        "id": 403,
        "text": "पवनः पवतामस्मि रामः शस्त्रभृतामहम्।\n\nझषाणां मकरश्चास्मि स्रोतसामस्मि जाह्नवी।।10.31।।\n ",
        "title": "Verse 403",
        "verse_number": 31,
        "verse_order": 403
    },
    {
        "chapter_id": 10,
        "chapter_number": 10,
        "externalId": 404,
        "id": 404,
        "text": "सर्गाणामादिरन्तश्च मध्यं चैवाहमर्जुन।\n\nअध्यात्मविद्या विद्यानां वादः प्रवदतामहम्।।10.32।।\n ",
        "title": "Verse 404",
        "verse_number": 32,
        "verse_order": 404
    },
    {
        "chapter_id": 10,
        "chapter_number": 10,
        "externalId": 405,
        "id": 405,
        "text": "अक्षराणामकारोऽस्मि द्वन्द्वः सामासिकस्य च।\n\nअहमेवाक्षयः कालो धाताऽहं विश्वतोमुखः।।10.33।।\n ",
        "title": "Verse 405",
        "verse_number": 33,
        "verse_order": 405
    },
    {
        "chapter_id": 10,
        "chapter_number": 10,
        "externalId": 406,
        "id": 406,
        "text": "मृत्युः सर्वहरश्चाहमुद्भवश्च भविष्यताम्।\n\nकीर्तिः श्रीर्वाक्च नारीणां स्मृतिर्मेधा धृतिः क्षमा।।10.34।।\n ",
        "title": "Verse 406",
        "verse_number": 34,
        "verse_order": 406
    },
    {
        "chapter_id": 10,
        "chapter_number": 10,
        "externalId": 407,
        "id": 407,
        "text": "बृहत्साम तथा साम्नां गायत्री छन्दसामहम्।\n\nमासानां मार्गशीर्षोऽहमृतूनां कुसुमाकरः।।10.35।।\n ",
        "title": "Verse 407",
        "verse_number": 35,
        "verse_order": 407
    },
    {
        "chapter_id": 10,
        "chapter_number": 10,
        "externalId": 408,
        "id": 408,
        "text": "द्यूतं छलयतामस्मि तेजस्तेजस्विनामहम्।\n\nजयोऽस्मि व्यवसायोऽस्मि सत्त्वं सत्त्ववतामहम्।।10.36।।\n ",
        "title": "Verse 408",
        "verse_number": 36,
        "verse_order": 408
    },
    {
        "chapter_id": 10,
        "chapter_number": 10,
        "externalId": 409,
        "id": 409,
        "text": "वृष्णीनां वासुदेवोऽस्मि पाण्डवानां धनंजयः।\n\nमुनीनामप्यहं व्यासः कवीनामुशना कविः।।10.37।।\n ",
        "title": "Verse 409",
        "verse_number": 37,
        "verse_order": 409
    },
    {
        "chapter_id": 10,
        "chapter_number": 10,
        "externalId": 410,
        "id": 410,
        "text": "दण्डो दमयतामस्मि नीतिरस्मि जिगीषताम्।\n\nमौनं चैवास्मि गुह्यानां ज्ञानं ज्ञानवतामहम्।।10.38।।\n ",
        "title": "Verse 410",
        "verse_number": 38,
        "verse_order": 410
    },
    {
        "chapter_id": 10,
        "chapter_number": 10,
        "externalId": 411,
        "id": 411,
        "text": "यच्चापि सर्वभूतानां बीजं तदहमर्जुन।\n\nन तदस्ति विना यत्स्यान्मया भूतं चराचरम्।।10.39।।\n ",
        "title": "Verse 411",
        "verse_number": 39,
        "verse_order": 411
    },
    {
        "chapter_id": 10,
        "chapter_number": 10,
        "externalId": 412,
        "id": 412,
        "text": "नान्तोऽस्ति मम दिव्यानां विभूतीनां परंतप।\n\nएष तूद्देशतः प्रोक्तो विभूतेर्विस्तरो मया।।10.40।।\n ",
        "title": "Verse 412",
        "verse_number": 40,
        "verse_order": 412
    },
    {
        "chapter_id": 10,
        "chapter_number": 10,
        "externalId": 413,
        "id": 413,
        "text": "यद्यद्विभूतिमत्सत्त्वं श्रीमदूर्जितमेव वा।\n\nतत्तदेवावगच्छ त्वं मम तेजोंऽशसंभवम्।।10.41।।\n ",
        "title": "Verse 413",
        "verse_number": 41,
        "verse_order": 413
    },
    {
        "chapter_id": 10,
        "chapter_number": 10,
        "externalId": 414,
        "id": 414,
        "text": "अथवा बहुनैतेन किं ज्ञातेन तवार्जुन।\n\nविष्टभ्याहमिदं कृत्स्नमेकांशेन स्थितो जगत्।।10.42।।\n ",
        "title": "Verse 414",
        "verse_number": 42,
        "verse_order": 414
    },
    {
        "chapter_id": 11,
        "chapter_number": 11,
        "externalId": 415,
        "id": 415,
        "text": "अर्जुन उवाच\n\nमदनुग्रहाय परमं गुह्यमध्यात्मसंज्ञितम्।\n\nयत्त्वयोक्तं वचस्तेन मोहोऽयं विगतो मम।।11.1।।\n ",
        "title": "Verse 415",
        "verse_number": 1,
        "verse_order": 415
    },
    {
        "chapter_id": 11,
        "chapter_number": 11,
        "externalId": 416,
        "id": 416,
        "text": "भवाप्ययौ हि भूतानां श्रुतौ विस्तरशो मया।\n\nत्वत्तः कमलपत्राक्ष माहात्म्यमपि चाव्ययम्।।11.2।।\n ",
        "title": "Verse 416",
        "verse_number": 2,
        "verse_order": 416
    },
    {
        "chapter_id": 11,
        "chapter_number": 11,
        "externalId": 417,
        "id": 417,
        "text": "एवमेतद्यथात्थ त्वमात्मानं परमेश्वर।\n\nद्रष्टुमिच्छामि ते रूपमैश्वरं पुरुषोत्तम।।11.3।।\n ",
        "title": "Verse 417",
        "verse_number": 3,
        "verse_order": 417
    },
    {
        "chapter_id": 11,
        "chapter_number": 11,
        "externalId": 418,
        "id": 418,
        "text": "मन्यसे यदि तच्छक्यं मया द्रष्टुमिति प्रभो।\n\nयोगेश्वर ततो मे त्वं दर्शयाऽत्मानमव्ययम्।।11.4।।\n ",
        "title": "Verse 418",
        "verse_number": 4,
        "verse_order": 418
    },
    {
        "chapter_id": 11,
        "chapter_number": 11,
        "externalId": 419,
        "id": 419,
        "text": "श्री भगवानुवाच\n\nपश्य मे पार्थ रूपाणि शतशोऽथ सहस्रशः।\n\nनानाविधानि दिव्यानि नानावर्णाकृतीनि च।।11.5।।\n ",
        "title": "Verse 419",
        "verse_number": 5,
        "verse_order": 419
    },
    {
        "chapter_id": 11,
        "chapter_number": 11,
        "externalId": 420,
        "id": 420,
        "text": "पश्यादित्यान्वसून्रुद्रानश्िवनौ मरुतस्तथा।\n\nबहून्यदृष्टपूर्वाणि पश्याऽश्चर्याणि भारत।।11.6।।\n ",
        "title": "Verse 420",
        "verse_number": 6,
        "verse_order": 420
    },
    {
        "chapter_id": 11,
        "chapter_number": 11,
        "externalId": 421,
        "id": 421,
        "text": "इहैकस्थं जगत्कृत्स्नं पश्याद्य सचराचरम्।\n\nमम देहे गुडाकेश यच्चान्यद्द्रष्टुमिच्छसि।।11.7।।\n ",
        "title": "Verse 421",
        "verse_number": 7,
        "verse_order": 421
    },
    {
        "chapter_id": 11,
        "chapter_number": 11,
        "externalId": 422,
        "id": 422,
        "text": "न तु मां शक्यसे द्रष्टुमनेनैव स्वचक्षुषा।\n\nदिव्यं ददामि ते चक्षुः पश्य मे योगमैश्वरम्।।11.8।।\n ",
        "title": "Verse 422",
        "verse_number": 8,
        "verse_order": 422
    },
    {
        "chapter_id": 11,
        "chapter_number": 11,
        "externalId": 423,
        "id": 423,
        "text": "सञ्जय उवाच\n\nएवमुक्त्वा ततो राजन्महायोगेश्वरो हरिः।\n\nदर्शयामास पार्थाय परमं रूपमैश्वरम्।।11.9।।\n ",
        "title": "Verse 423",
        "verse_number": 9,
        "verse_order": 423
    },
    {
        "chapter_id": 11,
        "chapter_number": 11,
        "externalId": 424,
        "id": 424,
        "text": "अनेकवक्त्रनयनमनेकाद्भुतदर्शनम्।\n\nअनेकदिव्याभरणं दिव्यानेकोद्यतायुधम्।।11.10।।\n ",
        "title": "Verse 424",
        "verse_number": 10,
        "verse_order": 424
    },
    {
        "chapter_id": 11,
        "chapter_number": 11,
        "externalId": 425,
        "id": 425,
        "text": "दिव्यमाल्याम्बरधरं दिव्यगन्धानुलेपनम्।\n\nसर्वाश्चर्यमयं देवमनन्तं विश्वतोमुखम्।।11.11।।\n ",
        "title": "Verse 425",
        "verse_number": 11,
        "verse_order": 425
    },
    {
        "chapter_id": 11,
        "chapter_number": 11,
        "externalId": 426,
        "id": 426,
        "text": "दिवि सूर्यसहस्रस्य भवेद्युगपदुत्थिता।\n\nयदि भाः सदृशी सा स्याद्भासस्तस्य महात्मनः।।11.12।।\n ",
        "title": "Verse 426",
        "verse_number": 12,
        "verse_order": 426
    },
    {
        "chapter_id": 11,
        "chapter_number": 11,
        "externalId": 427,
        "id": 427,
        "text": "तत्रैकस्थं जगत्कृत्स्नं प्रविभक्तमनेकधा।\n\nअपश्यद्देवदेवस्य शरीरे पाण्डवस्तदा।।11.13।।\n ",
        "title": "Verse 427",
        "verse_number": 13,
        "verse_order": 427
    },
    {
        "chapter_id": 11,
        "chapter_number": 11,
        "externalId": 428,
        "id": 428,
        "text": "ततः स विस्मयाविष्टो हृष्टरोमा धनञ्जयः।\n\nप्रणम्य शिरसा देवं कृताञ्जलिरभाषत।।11.14।।\n ",
        "title": "Verse 428",
        "verse_number": 14,
        "verse_order": 428
    },
    {
        "chapter_id": 11,
        "chapter_number": 11,
        "externalId": 429,
        "id": 429,
        "text": "अर्जुन उवाच\n\nपश्यामि देवांस्तव देव देहे\n\nसर्वांस्तथा भूतविशेषसङ्घान्।\n\nब्रह्माणमीशं कमलासनस्थ\n\nमृषींश्च सर्वानुरगांश्च दिव्यान्।।11.15।।\n ",
        "title": "Verse 429",
        "verse_number": 15,
        "verse_order": 429
    },
    {
        "chapter_id": 11,
        "chapter_number": 11,
        "externalId": 430,
        "id": 430,
        "text": "अनेकबाहूदरवक्त्रनेत्रं\n\nपश्यामि त्वां सर्वतोऽनन्तरूपम्।\n\nनान्तं न मध्यं न पुनस्तवादिं\n\nपश्यामि विश्वेश्वर विश्वरूप।।11.16।।\n ",
        "title": "Verse 430",
        "verse_number": 16,
        "verse_order": 430
    },
    {
        "chapter_id": 11,
        "chapter_number": 11,
        "externalId": 431,
        "id": 431,
        "text": "किरीटिनं गदिनं चक्रिणं च\n\nतेजोराशिं सर्वतोदीप्तिमन्तम्।\n\nपश्यामि त्वां दुर्निरीक्ष्यं समन्ता\n\nद्दीप्तानलार्कद्युतिमप्रमेयम्।।11.17।।\n ",
        "title": "Verse 431",
        "verse_number": 17,
        "verse_order": 431
    },
    {
        "chapter_id": 11,
        "chapter_number": 11,
        "externalId": 432,
        "id": 432,
        "text": "त्वमक्षरं परमं वेदितव्यं\n\nत्वमस्य विश्वस्य परं निधानम्।\n\nत्वमव्ययः शाश्वतधर्मगोप्ता\n\nसनातनस्त्वं पुरुषो मतो मे।।11.18।।\n ",
        "title": "Verse 432",
        "verse_number": 18,
        "verse_order": 432
    },
    {
        "chapter_id": 11,
        "chapter_number": 11,
        "externalId": 433,
        "id": 433,
        "text": "अनादिमध्यान्तमनन्तवीर्य\n\nमनन्तबाहुं शशिसूर्यनेत्रम्।\n\nपश्यामि त्वां दीप्तहुताशवक्त्रम्\n\nस्वतेजसा विश्वमिदं तपन्तम्।।11.19।।\n ",
        "title": "Verse 433",
        "verse_number": 19,
        "verse_order": 433
    },
    {
        "chapter_id": 11,
        "chapter_number": 11,
        "externalId": 434,
        "id": 434,
        "text": "द्यावापृथिव्योरिदमन्तरं हि\n\nव्याप्तं त्वयैकेन दिशश्च सर्वाः।\n\nदृष्ट्वाऽद्भुतं रूपमुग्रं तवेदं\n\nलोकत्रयं प्रव्यथितं महात्मन्।।11.20।।\n ",
        "title": "Verse 434",
        "verse_number": 20,
        "verse_order": 434
    },
    {
        "chapter_id": 11,
        "chapter_number": 11,
        "externalId": 435,
        "id": 435,
        "text": "अमी हि त्वां सुरसङ्घाः विशन्ति\n\nकेचिद्भीताः प्राञ्जलयो गृणन्ति।\n\nस्वस्तीत्युक्त्वा महर्षिसिद्धसङ्घाः\n\nस्तुवन्ति त्वां स्तुतिभिः पुष्कलाभिः।।11.21।।\n ",
        "title": "Verse 435",
        "verse_number": 21,
        "verse_order": 435
    },
    {
        "chapter_id": 11,
        "chapter_number": 11,
        "externalId": 436,
        "id": 436,
        "text": "रुद्रादित्या वसवो ये च साध्या\n\nविश्वेऽश्िवनौ मरुतश्चोष्मपाश्च।\n\nगन्धर्वयक्षासुरसिद्धसङ्घा\n\nवीक्षन्ते त्वां विस्मिताश्चैव सर्वे।।11.22।।\n ",
        "title": "Verse 436",
        "verse_number": 22,
        "verse_order": 436
    },
    {
        "chapter_id": 11,
        "chapter_number": 11,
        "externalId": 437,
        "id": 437,
        "text": "रूपं महत्ते बहुवक्त्रनेत्रं\n\nमहाबाहो बहुबाहूरुपादम्।\n\nबहूदरं बहुदंष्ट्राकरालं\n\nदृष्ट्वा लोकाः प्रव्यथितास्तथाऽहम्।।11.23।।\n ",
        "title": "Verse 437",
        "verse_number": 23,
        "verse_order": 437
    },
    {
        "chapter_id": 11,
        "chapter_number": 11,
        "externalId": 438,
        "id": 438,
        "text": "नभःस्पृशं दीप्तमनेकवर्णं\n\nव्यात्ताननं दीप्तविशालनेत्रम्।\n\nदृष्ट्वा हि त्वां प्रव्यथितान्तरात्मा\n\nधृतिं न विन्दामि शमं च विष्णो।।11.24।।\n ",
        "title": "Verse 438",
        "verse_number": 24,
        "verse_order": 438
    },
    {
        "chapter_id": 11,
        "chapter_number": 11,
        "externalId": 439,
        "id": 439,
        "text": "दंष्ट्राकरालानि च ते मुखानि\n\nदृष्ट्वैव कालानलसन्निभानि।\n\nदिशो न जाने न लभे च शर्म\n\nप्रसीद देवेश जगन्निवास।।11.25।।\n ",
        "title": "Verse 439",
        "verse_number": 25,
        "verse_order": 439
    },
    {
        "chapter_id": 11,
        "chapter_number": 11,
        "externalId": 440,
        "id": 440,
        "text": "अमी च त्वां धृतराष्ट्रस्य पुत्राः\n\nसर्वे सहैवावनिपालसङ्घैः।\n\nभीष्मो द्रोणः सूतपुत्रस्तथाऽसौ\n\nसहास्मदीयैरपि योधमुख्यैः।।11.26।।\n ",
        "title": "Verse 440",
        "verse_number": 26,
        "verse_order": 440
    },
    {
        "chapter_id": 11,
        "chapter_number": 11,
        "externalId": 441,
        "id": 441,
        "text": "वक्त्राणि ते त्वरमाणा विशन्ति\n\nदंष्ट्राकरालानि भयानकानि।\n\nकेचिद्विलग्ना दशनान्तरेषु\n\nसंदृश्यन्ते चूर्णितैरुत्तमाङ्गैः।।11.27।।\n ",
        "title": "Verse 441",
        "verse_number": 27,
        "verse_order": 441
    },
    {
        "chapter_id": 11,
        "chapter_number": 11,
        "externalId": 442,
        "id": 442,
        "text": "यथा नदीनां बहवोऽम्बुवेगाः\n\nसमुद्रमेवाभिमुखाः द्रवन्ति।\n\nतथा तवामी नरलोकवीरा\n\nविशन्ति वक्त्राण्यभिविज्वलन्ति।।11.28।।\n ",
        "title": "Verse 442",
        "verse_number": 28,
        "verse_order": 442
    },
    {
        "chapter_id": 11,
        "chapter_number": 11,
        "externalId": 443,
        "id": 443,
        "text": "यथा प्रदीप्तं ज्वलनं पतङ्गा\n\nविशन्ति नाशाय समृद्धवेगाः।\n\nतथैव नाशाय विशन्ति लोका\n\nस्तवापि वक्त्राणि समृद्धवेगाः।।11.29।।\n ",
        "title": "Verse 443",
        "verse_number": 29,
        "verse_order": 443
    },
    {
        "chapter_id": 11,
        "chapter_number": 11,
        "externalId": 444,
        "id": 444,
        "text": "लेलिह्यसे ग्रसमानः समन्ता\n\nल्लोकान्समग्रान्वदनैर्ज्वलद्भिः।\n\nतेजोभिरापूर्य जगत्समग्रं\n\nभासस्तवोग्राः प्रतपन्ति विष्णो।।11.30।।\n ",
        "title": "Verse 444",
        "verse_number": 30,
        "verse_order": 444
    },
    {
        "chapter_id": 11,
        "chapter_number": 11,
        "externalId": 445,
        "id": 445,
        "text": "आख्याहि मे को भवानुग्ररूपो\n\nनमोऽस्तु ते देववर प्रसीद।\n\nविज्ञातुमिच्छामि भवन्तमाद्यं\n\nन हि प्रजानामि तव प्रवृत्तिम्।।11.31।।\n ",
        "title": "Verse 445",
        "verse_number": 31,
        "verse_order": 445
    },
    {
        "chapter_id": 11,
        "chapter_number": 11,
        "externalId": 446,
        "id": 446,
        "text": "श्री भगवानुवाच\n\nकालोऽस्मि लोकक्षयकृत्प्रवृद्धो\n\nलोकान्समाहर्तुमिह प्रवृत्तः।\n\nऋतेऽपि त्वां न भविष्यन्ति सर्वे\n\nयेऽवस्थिताः प्रत्यनीकेषु योधाः।।11.32।।\n ",
        "title": "Verse 446",
        "verse_number": 32,
        "verse_order": 446
    },
    {
        "chapter_id": 11,
        "chapter_number": 11,
        "externalId": 447,
        "id": 447,
        "text": "तस्मात्त्वमुत्तिष्ठ यशो लभस्व\n\nजित्वा शत्रून् भुङ्क्ष्व राज्यं समृद्धम्।\n\nमयैवैते निहताः पूर्वमेव\n\nनिमित्तमात्रं भव सव्यसाचिन्।।11.33।।\n ",
        "title": "Verse 447",
        "verse_number": 33,
        "verse_order": 447
    },
    {
        "chapter_id": 11,
        "chapter_number": 11,
        "externalId": 448,
        "id": 448,
        "text": "द्रोणं च भीष्मं च जयद्रथं च\n\nकर्णं तथाऽन्यानपि योधवीरान्।\n\nमया हतांस्त्वं जहि मा व्यथिष्ठा\n\nयुध्यस्व जेतासि रणे सपत्नान्।।11.34।।\n ",
        "title": "Verse 448",
        "verse_number": 34,
        "verse_order": 448
    },
    {
        "chapter_id": 11,
        "chapter_number": 11,
        "externalId": 449,
        "id": 449,
        "text": "सञ्जय उवाच\n\nएतच्छ्रुत्वा वचनं केशवस्य\n\nकृताञ्जलिर्वेपमानः किरीटी।\n\nनमस्कृत्वा भूय एवाह कृष्णं\n\nसगद्गदं भीतभीतः प्रणम्य।।11.35।।\n ",
        "title": "Verse 449",
        "verse_number": 35,
        "verse_order": 449
    },
    {
        "chapter_id": 11,
        "chapter_number": 11,
        "externalId": 450,
        "id": 450,
        "text": "अर्जुन उवाच\n\nस्थाने हृषीकेश तव प्रकीर्त्या\n\nजगत् प्रहृष्यत्यनुरज्यते च।\n\nरक्षांसि भीतानि दिशो द्रवन्ति\n\nसर्वे नमस्यन्ति च सिद्धसङ्घाः।।11.36।।\n ",
        "title": "Verse 450",
        "verse_number": 36,
        "verse_order": 450
    },
    {
        "chapter_id": 11,
        "chapter_number": 11,
        "externalId": 451,
        "id": 451,
        "text": "कस्माच्च ते न नमेरन्महात्मन्\n\nगरीयसे ब्रह्मणोऽप्यादिकर्त्रे।\n\nअनन्त देवेश जगन्निवास\n\nत्वमक्षरं सदसत्तत्परं यत्।।11.37।।\n ",
        "title": "Verse 451",
        "verse_number": 37,
        "verse_order": 451
    },
    {
        "chapter_id": 11,
        "chapter_number": 11,
        "externalId": 452,
        "id": 452,
        "text": "त्वमादिदेवः पुरुषः पुराण\n\nस्त्वमस्य विश्वस्य परं निधानम्।\n\nवेत्तासि वेद्यं च परं च धाम\n\nत्वया ततं विश्वमनन्तरूप।।11.38।।\n ",
        "title": "Verse 452",
        "verse_number": 38,
        "verse_order": 452
    },
    {
        "chapter_id": 11,
        "chapter_number": 11,
        "externalId": 453,
        "id": 453,
        "text": "वायुर्यमोऽग्निर्वरुणः शशाङ्कः\n\nप्रजापतिस्त्वं प्रपितामहश्च।\n\nनमो नमस्तेऽस्तु सहस्रकृत्वः\n\nपुनश्च भूयोऽपि नमो नमस्ते।।11.39।।\n ",
        "title": "Verse 453",
        "verse_number": 39,
        "verse_order": 453
    },
    {
        "chapter_id": 11,
        "chapter_number": 11,
        "externalId": 454,
        "id": 454,
        "text": "नमः पुरस्तादथ पृष्ठतस्ते\n\nनमोऽस्तु ते सर्वत एव सर्व।\n\nअनन्तवीर्यामितविक्रमस्त्वं\n\nसर्वं समाप्नोषि ततोऽसि सर्वः।।11.40।।\n ",
        "title": "Verse 454",
        "verse_number": 40,
        "verse_order": 454
    },
    {
        "chapter_id": 11,
        "chapter_number": 11,
        "externalId": 455,
        "id": 455,
        "text": "सखेति मत्वा प्रसभं यदुक्तं\n\nहे कृष्ण हे यादव हे सखेति।\n\nअजानता महिमानं तवेदं\n\nमया प्रमादात्प्रणयेन वापि।।11.41।।\n ",
        "title": "Verse 455",
        "verse_number": 41,
        "verse_order": 455
    },
    {
        "chapter_id": 11,
        "chapter_number": 11,
        "externalId": 456,
        "id": 456,
        "text": "यच्चावहासार्थमसत्कृतोऽसि\n\nविहारशय्यासनभोजनेषु।\n\nएकोऽथवाप्यच्युत तत्समक्षं\n\nतत्क्षामये त्वामहमप्रमेयम्।।11.42।।\n ",
        "title": "Verse 456",
        "verse_number": 42,
        "verse_order": 456
    },
    {
        "chapter_id": 11,
        "chapter_number": 11,
        "externalId": 457,
        "id": 457,
        "text": "पितासि लोकस्य चराचरस्य\n\nत्वमस्य पूज्यश्च गुरुर्गरीयान्।\n\nन त्वत्समोऽस्त्यभ्यधिकः कुतोऽन्यो\n\nलोकत्रयेऽप्यप्रतिमप्रभाव।।11.43।।\n ",
        "title": "Verse 457",
        "verse_number": 43,
        "verse_order": 457
    },
    {
        "chapter_id": 11,
        "chapter_number": 11,
        "externalId": 458,
        "id": 458,
        "text": "तस्मात्प्रणम्य प्रणिधाय कायं\n\nप्रसादये त्वामहमीशमीड्यम्।\n\nपितेव पुत्रस्य सखेव सख्युः\n\nप्रियः प्रियायार्हसि देव सोढुम्।।11.44।।\n ",
        "title": "Verse 458",
        "verse_number": 44,
        "verse_order": 458
    },
    {
        "chapter_id": 11,
        "chapter_number": 11,
        "externalId": 459,
        "id": 459,
        "text": "अदृष्टपूर्वं हृषितोऽस्मि दृष्ट्वा\n\nभयेन च प्रव्यथितं मनो मे।\n\nतदेव मे दर्शय देव रूपं\n\nप्रसीद देवेश जगन्निवास।।11.45।।\n ",
        "title": "Verse 459",
        "verse_number": 45,
        "verse_order": 459
    },
    {
        "chapter_id": 11,
        "chapter_number": 11,
        "externalId": 460,
        "id": 460,
        "text": "किरीटिनं गदिनं चक्रहस्त\n\nमिच्छामि त्वां द्रष्टुमहं तथैव।\n\nतेनैव रूपेण चतुर्भुजेन\n\nसहस्रबाहो भव विश्वमूर्ते।।11.46।।\n ",
        "title": "Verse 460",
        "verse_number": 46,
        "verse_order": 460
    },
    {
        "chapter_id": 11,
        "chapter_number": 11,
        "externalId": 461,
        "id": 461,
        "text": "श्री भगवानुवाच\n\nमया प्रसन्नेन तवार्जुनेदं\n\nरूपं परं दर्शितमात्मयोगात्।\n\nतेजोमयं विश्वमनन्तमाद्यं\n\nयन्मे त्वदन्येन न दृष्टपूर्वम्।।11.47।।\n ",
        "title": "Verse 461",
        "verse_number": 47,
        "verse_order": 461
    },
    {
        "chapter_id": 11,
        "chapter_number": 11,
        "externalId": 462,
        "id": 462,
        "text": "न वेदयज्ञाध्ययनैर्न दानै\n\nर्न च क्रियाभिर्न तपोभिरुग्रैः।\n\nएवंरूपः शक्य अहं नृलोके\n\nद्रष्टुं त्वदन्येन कुरुप्रवीर।।11.48।।\n ",
        "title": "Verse 462",
        "verse_number": 48,
        "verse_order": 462
    },
    {
        "chapter_id": 11,
        "chapter_number": 11,
        "externalId": 463,
        "id": 463,
        "text": "मा ते व्यथा मा च विमूढभावो\n\nदृष्ट्वा रूपं घोरमीदृङ्ममेदम्।\n\nव्यपेतभीः प्रीतमनाः पुनस्त्वं\n\nतदेव मे रूपमिदं प्रपश्य।।11.49।।\n ",
        "title": "Verse 463",
        "verse_number": 49,
        "verse_order": 463
    },
    {
        "chapter_id": 11,
        "chapter_number": 11,
        "externalId": 464,
        "id": 464,
        "text": "सञ्जय उवाच\n\nइत्यर्जुनं वासुदेवस्तथोक्त्वा\n\nस्वकं रूपं दर्शयामास भूयः।\n\nआश्वासयामास च भीतमेनं\n\nभूत्वा पुनः सौम्यवपुर्महात्मा।।11.50।।\n ",
        "title": "Verse 464",
        "verse_number": 50,
        "verse_order": 464
    },
    {
        "chapter_id": 11,
        "chapter_number": 11,
        "externalId": 465,
        "id": 465,
        "text": "अर्जुन उवाच\n\nदृष्ट्वेदं मानुषं रूपं तवसौम्यं जनार्दन।\n\nइदानीमस्मि संवृत्तः सचेताः प्रकृतिं गतः।।11.51।।\n ",
        "title": "Verse 465",
        "verse_number": 51,
        "verse_order": 465
    },
    {
        "chapter_id": 11,
        "chapter_number": 11,
        "externalId": 466,
        "id": 466,
        "text": "श्री भगवानुवाच\n\nसुदुर्दर्शमिदं रूपं दृष्टवानसि यन्मम।\n\nदेवा अप्यस्य रूपस्य नित्यं दर्शनकाङ्क्षिणः।।11.52।।\n ",
        "title": "Verse 466",
        "verse_number": 52,
        "verse_order": 466
    },
    {
        "chapter_id": 11,
        "chapter_number": 11,
        "externalId": 467,
        "id": 467,
        "text": "नाहं वेदैर्न तपसा न दानेन न चेज्यया।\n\nशक्य एवंविधो द्रष्टुं दृष्टवानसि मां यथा।।11.53।।\n ",
        "title": "Verse 467",
        "verse_number": 53,
        "verse_order": 467
    },
    {
        "chapter_id": 11,
        "chapter_number": 11,
        "externalId": 468,
        "id": 468,
        "text": "भक्त्या त्वनन्यया शक्यमहमेवंविधोऽर्जुन।\n\nज्ञातुं दृष्टुं च तत्त्वेन प्रवेष्टुं च परंतप।।11.54।।\n ",
        "title": "Verse 468",
        "verse_number": 54,
        "verse_order": 468
    },
    {
        "chapter_id": 11,
        "chapter_number": 11,
        "externalId": 469,
        "id": 469,
        "text": "मत्कर्मकृन्मत्परमो मद्भक्तः सङ्गवर्जितः।\n\nनिर्वैरः सर्वभूतेषु यः स मामेति पाण्डव।।11.55।।\n ",
        "title": "Verse 469",
        "verse_number": 55,
        "verse_order": 469
    },
    {
        "chapter_id": 12,
        "chapter_number": 12,
        "externalId": 470,
        "id": 470,
        "text": "अर्जुन उवाचएवं सततयुक्ता ये भक्तास्त्वां पर्युपासते।येचाप्यक्षरमव्यक्तं तेषां के योगवित्तमाः।।12.1।।",
        "title": "Verse 470",
        "verse_number": 1,
        "verse_order": 470
    },
    {
        "chapter_id": 12,
        "chapter_number": 12,
        "externalId": 471,
        "id": 471,
        "text": "श्री भगवानुवाचमय्यावेश्य मनो ये मां नित्ययुक्ता उपासते।श्रद्धया परयोपेतास्ते मे युक्ततमा मताः।।12.2।।",
        "title": "Verse 471",
        "verse_number": 2,
        "verse_order": 471
    },
    {
        "chapter_id": 12,
        "chapter_number": 12,
        "externalId": 472,
        "id": 472,
        "text": "ये त्वक्षरमनिर्देश्यमव्यक्तं पर्युपासते।सर्वत्रगमचिन्त्यं च कूटस्थमचलं ध्रुवम्।।12.3।।",
        "title": "Verse 472",
        "verse_number": 3,
        "verse_order": 472
    },
    {
        "chapter_id": 12,
        "chapter_number": 12,
        "externalId": 473,
        "id": 473,
        "text": "संनियम्येन्द्रियग्रामं सर्वत्र समबुद्धयः।ते प्राप्नुवन्ति मामेव सर्वभूतहिते रताः।।12.4।।",
        "title": "Verse 473",
        "verse_number": 4,
        "verse_order": 473
    },
    {
        "chapter_id": 12,
        "chapter_number": 12,
        "externalId": 474,
        "id": 474,
        "text": "क्लेशोऽधिकतरस्तेषामव्यक्तासक्तचेतसाम्।\n\nअव्यक्ता हि गतिर्दुःखं देहवद्भिरवाप्यते।।12.5।।\n ",
        "title": "Verse 474",
        "verse_number": 5,
        "verse_order": 474
    },
    {
        "chapter_id": 12,
        "chapter_number": 12,
        "externalId": 475,
        "id": 475,
        "text": "ये तु सर्वाणि कर्माणि मयि संन्यस्य मत्पराः।अनन्येनैव योगेन मां ध्यायन्त उपासते।।12.6।।",
        "title": "Verse 475",
        "verse_number": 6,
        "verse_order": 475
    },
    {
        "chapter_id": 12,
        "chapter_number": 12,
        "externalId": 476,
        "id": 476,
        "text": "तेषामहं समुद्धर्ता मृत्युसंसारसागरात्।भवामि नचिरात्पार्थ मय्यावेशितचेतसाम्।।12.7।।",
        "title": "Verse 476",
        "verse_number": 7,
        "verse_order": 476
    },
    {
        "chapter_id": 12,
        "chapter_number": 12,
        "externalId": 477,
        "id": 477,
        "text": "मय्येव मन आधत्स्व मयि बुद्धिं निवेशय।निवसिष्यसि मय्येव अत ऊर्ध्वं न संशयः।।12.8।।",
        "title": "Verse 477",
        "verse_number": 8,
        "verse_order": 477
    },
    {
        "chapter_id": 12,
        "chapter_number": 12,
        "externalId": 478,
        "id": 478,
        "text": "अथ चित्तं समाधातुं न शक्नोषि मयि स्थिरम्।अभ्यासयोगेन ततो मामिच्छाप्तुं धनञ्जय।।12.9।।",
        "title": "Verse 478",
        "verse_number": 9,
        "verse_order": 478
    },
    {
        "chapter_id": 12,
        "chapter_number": 12,
        "externalId": 479,
        "id": 479,
        "text": "अभ्यासेऽप्यसमर्थोऽसि मत्कर्मपरमो भव।मदर्थमपि कर्माणि कुर्वन् सिद्धिमवाप्स्यसि।।12.10।।",
        "title": "Verse 479",
        "verse_number": 10,
        "verse_order": 479
    },
    {
        "chapter_id": 12,
        "chapter_number": 12,
        "externalId": 480,
        "id": 480,
        "text": "अथैतदप्यशक्तोऽसि कर्तुं मद्योगमाश्रितः।सर्वकर्मफलत्यागं ततः कुरु यतात्मवान्।।12.11।।",
        "title": "Verse 480",
        "verse_number": 11,
        "verse_order": 480
    },
    {
        "chapter_id": 12,
        "chapter_number": 12,
        "externalId": 481,
        "id": 481,
        "text": "श्रेयो हि ज्ञानमभ्यासाज्ज्ञानाद्ध्यानं विशिष्यते।ध्यानात्कर्मफलत्यागस्त्यागाच्छान्तिरनन्तरम्।।12.12।।",
        "title": "Verse 481",
        "verse_number": 12,
        "verse_order": 481
    },
    {
        "chapter_id": 12,
        "chapter_number": 12,
        "externalId": 482,
        "id": 482,
        "text": "अद्वेष्टा सर्वभूतानां मैत्रः करुण एव च।निर्ममो निरहङ्कारः समदुःखसुखः क्षमी।।12.13।।",
        "title": "Verse 482",
        "verse_number": 13,
        "verse_order": 482
    },
    {
        "chapter_id": 12,
        "chapter_number": 12,
        "externalId": 483,
        "id": 483,
        "text": "सन्तुष्टः सततं योगी यतात्मा दृढनिश्चयः।मय्यर्पितमनोबुद्धिर्यो मद्भक्तः स मे प्रियः।।12.14।।",
        "title": "Verse 483",
        "verse_number": 14,
        "verse_order": 483
    },
    {
        "chapter_id": 12,
        "chapter_number": 12,
        "externalId": 484,
        "id": 484,
        "text": "यस्मान्नोद्विजते लोको लोकान्नोद्विजते च यः।हर्षामर्षभयोद्वेगैर्मुक्तो यः स च मे प्रियः।।12.15।।",
        "title": "Verse 484",
        "verse_number": 15,
        "verse_order": 484
    },
    {
        "chapter_id": 12,
        "chapter_number": 12,
        "externalId": 485,
        "id": 485,
        "text": "अनपेक्षः शुचिर्दक्ष उदासीनो गतव्यथः।सर्वारम्भपरित्यागी यो मद्भक्तः स मे प्रियः।।12.16।।",
        "title": "Verse 485",
        "verse_number": 16,
        "verse_order": 485
    },
    {
        "chapter_id": 12,
        "chapter_number": 12,
        "externalId": 486,
        "id": 486,
        "text": "यो न हृष्यति न द्वेष्टि न शोचति न काङ्क्षति।शुभाशुभपरित्यागी भक्ितमान्यः स मे प्रियः।।12.17।।",
        "title": "Verse 486",
        "verse_number": 17,
        "verse_order": 486
    },
    {
        "chapter_id": 12,
        "chapter_number": 12,
        "externalId": 487,
        "id": 487,
        "text": "समः शत्रौ च मित्रे च तथा मानापमानयोः।शीतोष्णसुखदुःखेषु समः सङ्गविवर्जितः।।12.18।।",
        "title": "Verse 487",
        "verse_number": 18,
        "verse_order": 487
    },
    {
        "chapter_id": 12,
        "chapter_number": 12,
        "externalId": 488,
        "id": 488,
        "text": "तुल्यनिन्दास्तुतिर्मौनी सन्तुष्टो येनकेनचित्।अनिकेतः स्थिरमतिर्भक्ितमान्मे प्रियो नरः।।12.19।।",
        "title": "Verse 488",
        "verse_number": 19,
        "verse_order": 488
    },
    {
        "chapter_id": 12,
        "chapter_number": 12,
        "externalId": 489,
        "id": 489,
        "text": "ये तु धर्म्यामृतमिदं यथोक्तं पर्युपासते।श्रद्दधाना मत्परमा भक्तास्तेऽतीव मे प्रियाः।।12.20।।",
        "title": "Verse 489",
        "verse_number": 20,
        "verse_order": 489
    },
    {
        "chapter_id": 13,
        "chapter_number": 13,
        "externalId": 490,
        "id": 490,
        "text": "अर्जुन उवाच\n\nप्रकृतिं पुरुषं चैव क्षेत्रं क्षेत्रज्ञमेव च।\n\nएतद्वेदितुमिच्छामि ज्ञानं ज्ञेयं च केशव।।13.1।।\n ",
        "title": "Verse 490",
        "verse_number": 1,
        "verse_order": 490
    },
    {
        "chapter_id": 13,
        "chapter_number": 13,
        "externalId": 491,
        "id": 491,
        "text": "श्री भगवानुवाचइदं शरीरं कौन्तेय क्षेत्रमित्यभिधीयते।एतद्यो वेत्ति तं प्राहुः क्षेत्रज्ञ इति तद्विदः।।13.2।।",
        "title": "Verse 491",
        "verse_number": 2,
        "verse_order": 491
    },
    {
        "chapter_id": 13,
        "chapter_number": 13,
        "externalId": 492,
        "id": 492,
        "text": "क्षेत्रज्ञं चापि मां विद्धि सर्वक्षेत्रेषु भारत।\n\nक्षेत्रक्षेत्रज्ञयोर्ज्ञानं यत्तज्ज्ञानं मतं मम।।13.3।।\n ",
        "title": "Verse 492",
        "verse_number": 3,
        "verse_order": 492
    },
    {
        "chapter_id": 13,
        "chapter_number": 13,
        "externalId": 493,
        "id": 493,
        "text": "तत्क्षेत्रं यच्च यादृक् च यद्विकारि यतश्च यत्।स च यो यत्प्रभावश्च तत्समासेन मे श्रृणु।।13.4।।",
        "title": "Verse 493",
        "verse_number": 4,
        "verse_order": 493
    },
    {
        "chapter_id": 13,
        "chapter_number": 13,
        "externalId": 494,
        "id": 494,
        "text": "ऋषिभिर्बहुधा गीतं छन्दोभिर्विविधैः पृथक्।ब्रह्मसूत्रपदैश्चैव हेतुमद्भिर्विनिश्िचतैः।।13.5।।",
        "title": "Verse 494",
        "verse_number": 5,
        "verse_order": 494
    },
    {
        "chapter_id": 13,
        "chapter_number": 13,
        "externalId": 495,
        "id": 495,
        "text": "महाभूतान्यहङ्कारो बुद्धिरव्यक्तमेव च।इन्द्रियाणि दशैकं च पञ्च चेन्द्रियगोचराः।।13.6।।",
        "title": "Verse 495",
        "verse_number": 6,
        "verse_order": 495
    },
    {
        "chapter_id": 13,
        "chapter_number": 13,
        "externalId": 496,
        "id": 496,
        "text": "इच्छा द्वेषः सुखं दुःखं सङ्घातश्चेतनाधृतिः।एतत्क्षेत्रं समासेन सविकारमुदाहृतम्।।13.7।।",
        "title": "Verse 496",
        "verse_number": 7,
        "verse_order": 496
    },
    {
        "chapter_id": 13,
        "chapter_number": 13,
        "externalId": 497,
        "id": 497,
        "text": "अमानित्वमदम्भित्वमहिंसा क्षान्तिरार्जवम्।आचार्योपासनं शौचं स्थैर्यमात्मविनिग्रहः।।13.8।।",
        "title": "Verse 497",
        "verse_number": 8,
        "verse_order": 497
    },
    {
        "chapter_id": 13,
        "chapter_number": 13,
        "externalId": 498,
        "id": 498,
        "text": "इन्द्रियार्थेषु वैराग्यमनहङ्कार एव च।जन्ममृत्युजराव्याधिदुःखदोषानुदर्शनम्।।13.9।।",
        "title": "Verse 498",
        "verse_number": 9,
        "verse_order": 498
    },
    {
        "chapter_id": 13,
        "chapter_number": 13,
        "externalId": 499,
        "id": 499,
        "text": "असक्ितरनभिष्वङ्गः पुत्रदारगृहादिषु।नित्यं च समचित्तत्वमिष्टानिष्टोपपत्तिषु।।13.10।।",
        "title": "Verse 499",
        "verse_number": 10,
        "verse_order": 499
    },
    {
        "chapter_id": 13,
        "chapter_number": 13,
        "externalId": 500,
        "id": 500,
        "text": "मयि चानन्ययोगेन भक्ितरव्यभिचारिणी।विविक्तदेशसेवित्वमरतिर्जनसंसदि।।13.11।।",
        "title": "Verse 500",
        "verse_number": 11,
        "verse_order": 500
    },
    {
        "chapter_id": 13,
        "chapter_number": 13,
        "externalId": 501,
        "id": 501,
        "text": "अध्यात्मज्ञाननित्यत्वं तत्त्वज्ञानार्थदर्शनम्।एतज्ज्ञानमिति प्रोक्तमज्ञानं यदतोन्यथा।।13.12।।",
        "title": "Verse 501",
        "verse_number": 12,
        "verse_order": 501
    },
    {
        "chapter_id": 13,
        "chapter_number": 13,
        "externalId": 502,
        "id": 502,
        "text": "ज्ञेयं यत्तत्प्रवक्ष्यामि यज्ज्ञात्वाऽमृतमश्नुते।अनादिमत्परं ब्रह्म न सत्तन्नासदुच्यते।।13.13।।",
        "title": "Verse 502",
        "verse_number": 13,
        "verse_order": 502
    },
    {
        "chapter_id": 13,
        "chapter_number": 13,
        "externalId": 503,
        "id": 503,
        "text": "सर्वतः पाणिपादं तत्सर्वतोऽक्षिशिरोमुखम्।सर्वतः श्रुतिमल्लोके सर्वमावृत्य तिष्ठति।।13.14।।",
        "title": "Verse 503",
        "verse_number": 14,
        "verse_order": 503
    },
    {
        "chapter_id": 13,
        "chapter_number": 13,
        "externalId": 504,
        "id": 504,
        "text": "सर्वेन्द्रियगुणाभासं सर्वेन्द्रियविवर्जितम्।असक्तं सर्वभृच्चैव निर्गुणं गुणभोक्तृ च।।13.15।।",
        "title": "Verse 504",
        "verse_number": 15,
        "verse_order": 504
    },
    {
        "chapter_id": 13,
        "chapter_number": 13,
        "externalId": 505,
        "id": 505,
        "text": "बहिरन्तश्च भूतानामचरं चरमेव च।सूक्ष्मत्वात्तदविज्ञेयं दूरस्थं चान्तिके च तत्।।13.16।।",
        "title": "Verse 505",
        "verse_number": 16,
        "verse_order": 505
    },
    {
        "chapter_id": 13,
        "chapter_number": 13,
        "externalId": 506,
        "id": 506,
        "text": "अविभक्तं च भूतेषु विभक्तमिव च स्थितम्।भूतभर्तृ च तज्ज्ञेयं ग्रसिष्णु प्रभविष्णु च।।13.17।।",
        "title": "Verse 506",
        "verse_number": 17,
        "verse_order": 506
    },
    {
        "chapter_id": 13,
        "chapter_number": 13,
        "externalId": 507,
        "id": 507,
        "text": "ज्योतिषामपि तज्ज्योतिस्तमसः परमुच्यते।ज्ञानं ज्ञेयं ज्ञानगम्यं हृदि सर्वस्य विष्ठितम्।।13.18।।",
        "title": "Verse 507",
        "verse_number": 18,
        "verse_order": 507
    },
    {
        "chapter_id": 13,
        "chapter_number": 13,
        "externalId": 508,
        "id": 508,
        "text": "इति क्षेत्रं तथा ज्ञानं ज्ञेयं चोक्तं समासतः।मद्भक्त एतद्विज्ञाय मद्भावायोपपद्यते।।13.19।।",
        "title": "Verse 508",
        "verse_number": 19,
        "verse_order": 508
    },
    {
        "chapter_id": 13,
        "chapter_number": 13,
        "externalId": 509,
        "id": 509,
        "text": "प्रकृतिं पुरुषं चैव विद्ध्यनादी उभावपि।विकारांश्च गुणांश्चैव विद्धि प्रकृतिसंभवान्।।13.20।।",
        "title": "Verse 509",
        "verse_number": 20,
        "verse_order": 509
    },
    {
        "chapter_id": 13,
        "chapter_number": 13,
        "externalId": 510,
        "id": 510,
        "text": "कार्यकारणकर्तृत्वे हेतुः प्रकृतिरुच्यते।पुरुषः सुखदुःखानां भोक्तृत्वे हेतुरुच्यते।।13.21।।",
        "title": "Verse 510",
        "verse_number": 21,
        "verse_order": 510
    },
    {
        "chapter_id": 13,
        "chapter_number": 13,
        "externalId": 511,
        "id": 511,
        "text": "पुरुषः प्रकृतिस्थो हि भुङ्क्ते प्रकृतिजान्गुणान्।कारणं गुणसङ्गोऽस्य सदसद्योनिजन्मसु।।13.22।।",
        "title": "Verse 511",
        "verse_number": 22,
        "verse_order": 511
    },
    {
        "chapter_id": 13,
        "chapter_number": 13,
        "externalId": 512,
        "id": 512,
        "text": "उपद्रष्टाऽनुमन्ता च भर्ता भोक्ता महेश्वरः।परमात्मेति चाप्युक्तो देहेऽस्मिन्पुरुषः परः।।13.23।।",
        "title": "Verse 512",
        "verse_number": 23,
        "verse_order": 512
    },
    {
        "chapter_id": 13,
        "chapter_number": 13,
        "externalId": 513,
        "id": 513,
        "text": "य एवं वेत्ति पुरुषं प्रकृतिं च गुणैःसह।सर्वथा वर्तमानोऽपि न स भूयोऽभिजायते।।13.24।।",
        "title": "Verse 513",
        "verse_number": 24,
        "verse_order": 513
    },
    {
        "chapter_id": 13,
        "chapter_number": 13,
        "externalId": 514,
        "id": 514,
        "text": "ध्यानेनात्मनि पश्यन्ति केचिदात्मानमात्मना।अन्ये सांख्येन योगेन कर्मयोगेन चापरे।।13.25।।",
        "title": "Verse 514",
        "verse_number": 25,
        "verse_order": 514
    },
    {
        "chapter_id": 13,
        "chapter_number": 13,
        "externalId": 515,
        "id": 515,
        "text": "अन्ये त्वेवमजानन्तः श्रुत्वाऽन्येभ्य उपासते।तेऽपि चातितरन्त्येव मृत्युं श्रुतिपरायणाः।।13.26।।",
        "title": "Verse 515",
        "verse_number": 26,
        "verse_order": 515
    },
    {
        "chapter_id": 13,
        "chapter_number": 13,
        "externalId": 516,
        "id": 516,
        "text": "यावत्सञ्जायते किञ्चित्सत्त्वं स्थावरजङ्गमम्।क्षेत्रक्षेत्रज्ञसंयोगात्तद्विद्धि भरतर्षभ।।13.27।।",
        "title": "Verse 516",
        "verse_number": 27,
        "verse_order": 516
    },
    {
        "chapter_id": 13,
        "chapter_number": 13,
        "externalId": 517,
        "id": 517,
        "text": "समं सर्वेषु भूतेषु तिष्ठन्तं परमेश्वरम्।विनश्यत्स्वविनश्यन्तं यः पश्यति स पश्यति।।13.28।।",
        "title": "Verse 517",
        "verse_number": 28,
        "verse_order": 517
    },
    {
        "chapter_id": 13,
        "chapter_number": 13,
        "externalId": 518,
        "id": 518,
        "text": "समं पश्यन्हि सर्वत्र समवस्थितमीश्वरम्।न हिनस्त्यात्मनाऽऽत्मानं ततो याति परां गतिम्।।13.29।।",
        "title": "Verse 518",
        "verse_number": 29,
        "verse_order": 518
    },
    {
        "chapter_id": 13,
        "chapter_number": 13,
        "externalId": 519,
        "id": 519,
        "text": "प्रकृत्यैव च कर्माणि क्रियमाणानि सर्वशः।यः पश्यति तथाऽऽत्मानमकर्तारं स पश्यति।।13.30।।",
        "title": "Verse 519",
        "verse_number": 30,
        "verse_order": 519
    },
    {
        "chapter_id": 13,
        "chapter_number": 13,
        "externalId": 520,
        "id": 520,
        "text": "यदा भूतपृथग्भावमेकस्थमनुपश्यति।तत एव च विस्तारं ब्रह्म सम्पद्यते तदा।।13.31।।",
        "title": "Verse 520",
        "verse_number": 31,
        "verse_order": 520
    },
    {
        "chapter_id": 13,
        "chapter_number": 13,
        "externalId": 521,
        "id": 521,
        "text": "अनादित्वान्निर्गुणत्वात्परमात्मायमव्ययः।शरीरस्थोऽपि कौन्तेय न करोति न लिप्यते।।13.32।।",
        "title": "Verse 521",
        "verse_number": 32,
        "verse_order": 521
    },
    {
        "chapter_id": 13,
        "chapter_number": 13,
        "externalId": 522,
        "id": 522,
        "text": "यथा सर्वगतं सौक्ष्म्यादाकाशं नोपलिप्यते।सर्वत्रावस्थितो देहे तथाऽऽत्मा नोपलिप्यते।।13.33।।",
        "title": "Verse 522",
        "verse_number": 33,
        "verse_order": 522
    },
    {
        "chapter_id": 13,
        "chapter_number": 13,
        "externalId": 523,
        "id": 523,
        "text": "यथा प्रकाशयत्येकः कृत्स्नं लोकमिमं रविः।क्षेत्रं क्षेत्री तथा कृत्स्नं प्रकाशयति भारत।।13.34।।",
        "title": "Verse 523",
        "verse_number": 34,
        "verse_order": 523
    },
    {
        "chapter_id": 13,
        "chapter_number": 13,
        "externalId": 524,
        "id": 524,
        "text": "क्षेत्रक्षेत्रज्ञयोरेवमन्तरं ज्ञानचक्षुषा।भूतप्रकृतिमोक्षं च ये विदुर्यान्ति ते परम्।।13.35।।",
        "title": "Verse 524",
        "verse_number": 35,
        "verse_order": 524
    },
    {
        "chapter_id": 14,
        "chapter_number": 14,
        "externalId": 525,
        "id": 525,
        "text": "श्री भगवानुवाचपरं भूयः प्रवक्ष्यामि ज्ञानानां ज्ञानमुत्तमम्।यज्ज्ञात्वा मुनयः सर्वे परां सिद्धिमितो गताः।।14.1।।",
        "title": "Verse 525",
        "verse_number": 1,
        "verse_order": 525
    },
    {
        "chapter_id": 14,
        "chapter_number": 14,
        "externalId": 526,
        "id": 526,
        "text": "इदं ज्ञानमुपाश्रित्य मम साधर्म्यमागताः।सर्गेऽपि नोपजायन्ते प्रलये न व्यथन्ति च।।14.2।।",
        "title": "Verse 526",
        "verse_number": 2,
        "verse_order": 526
    },
    {
        "chapter_id": 14,
        "chapter_number": 14,
        "externalId": 527,
        "id": 527,
        "text": "मम योनिर्महद्ब्रह्म तस्मिन् गर्भं दधाम्यहम्।संभवः सर्वभूतानां ततो भवति भारत।।14.3।।",
        "title": "Verse 527",
        "verse_number": 3,
        "verse_order": 527
    },
    {
        "chapter_id": 14,
        "chapter_number": 14,
        "externalId": 528,
        "id": 528,
        "text": "सर्वयोनिषु कौन्तेय मूर्तयः सम्भवन्ति याः।तासां ब्रह्म महद्योनिरहं बीजप्रदः पिता।।14.4।।",
        "title": "Verse 528",
        "verse_number": 4,
        "verse_order": 528
    },
    {
        "chapter_id": 14,
        "chapter_number": 14,
        "externalId": 529,
        "id": 529,
        "text": "सत्त्वं रजस्तम इति गुणाः प्रकृतिसंभवाः।निबध्नन्ति महाबाहो देहे देहिनमव्ययम्।।14.5।।",
        "title": "Verse 529",
        "verse_number": 5,
        "verse_order": 529
    },
    {
        "chapter_id": 14,
        "chapter_number": 14,
        "externalId": 530,
        "id": 530,
        "text": "तत्र सत्त्वं निर्मलत्वात्प्रकाशकमनामयम्।सुखसङ्गेन बध्नाति ज्ञानसङ्गेन चानघ।।14.6।।",
        "title": "Verse 530",
        "verse_number": 6,
        "verse_order": 530
    },
    {
        "chapter_id": 14,
        "chapter_number": 14,
        "externalId": 531,
        "id": 531,
        "text": "रजो रागात्मकं विद्धि तृष्णासङ्गसमुद्भवम्।तन्निबध्नाति कौन्तेय कर्मसङ्गेन देहिनम्।।14.7।।",
        "title": "Verse 531",
        "verse_number": 7,
        "verse_order": 531
    },
    {
        "chapter_id": 14,
        "chapter_number": 14,
        "externalId": 532,
        "id": 532,
        "text": "तमस्त्वज्ञानजं विद्धि मोहनं सर्वदेहिनाम्।प्रमादालस्यनिद्राभिस्तन्निबध्नाति भारत।।14.8।।",
        "title": "Verse 532",
        "verse_number": 8,
        "verse_order": 532
    },
    {
        "chapter_id": 14,
        "chapter_number": 14,
        "externalId": 533,
        "id": 533,
        "text": "सत्त्वं सुखे सञ्जयति रजः कर्मणि भारत।ज्ञानमावृत्य तु तमः प्रमादे सञ्जयत्युत।।14.9।।",
        "title": "Verse 533",
        "verse_number": 9,
        "verse_order": 533
    },
    {
        "chapter_id": 14,
        "chapter_number": 14,
        "externalId": 534,
        "id": 534,
        "text": "रजस्तमश्चाभिभूय सत्त्वं भवति भारत।रजः सत्त्वं तमश्चैव तमः सत्त्वं रजस्तथा।।14.10।।",
        "title": "Verse 534",
        "verse_number": 10,
        "verse_order": 534
    },
    {
        "chapter_id": 14,
        "chapter_number": 14,
        "externalId": 535,
        "id": 535,
        "text": "सर्वद्वारेषु देहेऽस्मिन्प्रकाश उपजायते।ज्ञानं यदा तदा विद्याद्विवृद्धं सत्त्वमित्युत।।14.11।।",
        "title": "Verse 535",
        "verse_number": 11,
        "verse_order": 535
    },
    {
        "chapter_id": 14,
        "chapter_number": 14,
        "externalId": 536,
        "id": 536,
        "text": "लोभः प्रवृत्तिरारम्भः कर्मणामशमः स्पृहा।रजस्येतानि जायन्ते विवृद्धे भरतर्षभ।।14.12।।",
        "title": "Verse 536",
        "verse_number": 12,
        "verse_order": 536
    },
    {
        "chapter_id": 14,
        "chapter_number": 14,
        "externalId": 537,
        "id": 537,
        "text": "अप्रकाशोऽप्रवृत्तिश्च प्रमादो मोह एव च।तमस्येतानि जायन्ते विवृद्धे कुरुनन्दन।।14.13।।",
        "title": "Verse 537",
        "verse_number": 13,
        "verse_order": 537
    },
    {
        "chapter_id": 14,
        "chapter_number": 14,
        "externalId": 538,
        "id": 538,
        "text": "यदा सत्त्वे प्रवृद्धे तु प्रलयं याति देहभृत्।तदोत्तमविदां लोकानमलान्प्रतिपद्यते।।14.14।।",
        "title": "Verse 538",
        "verse_number": 14,
        "verse_order": 538
    },
    {
        "chapter_id": 14,
        "chapter_number": 14,
        "externalId": 539,
        "id": 539,
        "text": "रजसि प्रलयं गत्वा कर्मसङ्गिषु जायते।तथा प्रलीनस्तमसि मूढयोनिषु जायते।।14.15।।",
        "title": "Verse 539",
        "verse_number": 15,
        "verse_order": 539
    },
    {
        "chapter_id": 14,
        "chapter_number": 14,
        "externalId": 540,
        "id": 540,
        "text": "कर्मणः सुकृतस्याहुः सात्त्विकं निर्मलं फलम्।रजसस्तु फलं दुःखमज्ञानं तमसः फलम्।।14.16।।",
        "title": "Verse 540",
        "verse_number": 16,
        "verse_order": 540
    },
    {
        "chapter_id": 14,
        "chapter_number": 14,
        "externalId": 541,
        "id": 541,
        "text": "सत्त्वात्सञ्जायते ज्ञानं रजसो लोभ एव च।प्रमादमोहौ तमसो भवतोऽज्ञानमेव च।।14.17।।",
        "title": "Verse 541",
        "verse_number": 17,
        "verse_order": 541
    },
    {
        "chapter_id": 14,
        "chapter_number": 14,
        "externalId": 542,
        "id": 542,
        "text": "ऊर्ध्वं गच्छन्ति सत्त्वस्था मध्ये तिष्ठन्ति राजसाः।जघन्यगुणवृत्तिस्था अधो गच्छन्ति तामसाः।।14.18।।",
        "title": "Verse 542",
        "verse_number": 18,
        "verse_order": 542
    },
    {
        "chapter_id": 14,
        "chapter_number": 14,
        "externalId": 543,
        "id": 543,
        "text": "नान्यं गुणेभ्यः कर्तारं यदा द्रष्टानुपश्यति।गुणेभ्यश्च परं वेत्ति मद्भावं सोऽधिगच्छति।।14.19।।",
        "title": "Verse 543",
        "verse_number": 19,
        "verse_order": 543
    },
    {
        "chapter_id": 14,
        "chapter_number": 14,
        "externalId": 544,
        "id": 544,
        "text": "गुणानेतानतीत्य त्रीन्देही देहसमुद्भवान्।जन्ममृत्युजरादुःखैर्विमुक्तोऽमृतमश्नुते।।14.20।।",
        "title": "Verse 544",
        "verse_number": 20,
        "verse_order": 544
    },
    {
        "chapter_id": 14,
        "chapter_number": 14,
        "externalId": 545,
        "id": 545,
        "text": "अर्जुन उवाचकैर्लिंगैस्त्रीन्गुणानेतानतीतो भवति प्रभो।किमाचारः कथं चैतांस्त्रीन्गुणानतिवर्तते।।14.21।।",
        "title": "Verse 545",
        "verse_number": 21,
        "verse_order": 545
    },
    {
        "chapter_id": 14,
        "chapter_number": 14,
        "externalId": 546,
        "id": 546,
        "text": "श्री भगवानुवाचप्रकाशं च प्रवृत्तिं च मोहमेव च पाण्डव।न द्वेष्टि सम्प्रवृत्तानि न निवृत्तानि काङ्क्षति।।14.22।।",
        "title": "Verse 546",
        "verse_number": 22,
        "verse_order": 546
    },
    {
        "chapter_id": 14,
        "chapter_number": 14,
        "externalId": 547,
        "id": 547,
        "text": "उदासीनवदासीनो गुणैर्यो न विचाल्यते।गुणा वर्तन्त इत्येव योऽवतिष्ठति नेङ्गते।।14.23।।",
        "title": "Verse 547",
        "verse_number": 23,
        "verse_order": 547
    },
    {
        "chapter_id": 14,
        "chapter_number": 14,
        "externalId": 548,
        "id": 548,
        "text": "समदुःखसुखः स्वस्थः समलोष्टाश्मकाञ्चनः।तुल्यप्रियाप्रियो धीरस्तुल्यनिन्दात्मसंस्तुतिः।।14.24।।",
        "title": "Verse 548",
        "verse_number": 24,
        "verse_order": 548
    },
    {
        "chapter_id": 14,
        "chapter_number": 14,
        "externalId": 549,
        "id": 549,
        "text": "मानापमानयोस्तुल्यस्तुल्यो मित्रारिपक्षयोः।सर्वारम्भपरित्यागी गुणातीतः स उच्यते।।14.25।।",
        "title": "Verse 549",
        "verse_number": 25,
        "verse_order": 549
    },
    {
        "chapter_id": 14,
        "chapter_number": 14,
        "externalId": 550,
        "id": 550,
        "text": "मां च योऽव्यभिचारेण भक्ितयोगेन सेवते।स गुणान्समतीत्यैतान् ब्रह्मभूयाय कल्पते।।14.26।।",
        "title": "Verse 550",
        "verse_number": 26,
        "verse_order": 550
    },
    {
        "chapter_id": 14,
        "chapter_number": 14,
        "externalId": 551,
        "id": 551,
        "text": "ब्रह्मणो हि प्रतिष्ठाऽहममृतस्याव्ययस्य च।शाश्वतस्य च धर्मस्य सुखस्यैकान्तिकस्य च।।14.27।।",
        "title": "Verse 551",
        "verse_number": 27,
        "verse_order": 551
    },
    {
        "chapter_id": 15,
        "chapter_number": 15,
        "externalId": 552,
        "id": 552,
        "text": "श्री भगवानुवाचऊर्ध्वमूलमधःशाखमश्वत्थं प्राहुरव्ययम्।छन्दांसि यस्य पर्णानि यस्तं वेद स वेदवित्।।15.1।।",
        "title": "Verse 552",
        "verse_number": 1,
        "verse_order": 552
    },
    {
        "chapter_id": 15,
        "chapter_number": 15,
        "externalId": 553,
        "id": 553,
        "text": "अधश्चोर्ध्वं प्रसृतास्तस्य शाखा     गुणप्रवृद्धा विषयप्रवालाः।अधश्च मूलान्यनुसन्ततानि     कर्मानुबन्धीनि मनुष्यलोके।।15.2।।",
        "title": "Verse 553",
        "verse_number": 2,
        "verse_order": 553
    },
    {
        "chapter_id": 15,
        "chapter_number": 15,
        "externalId": 554,
        "id": 554,
        "text": "न रूपमस्येह तथोपलभ्यते    नान्तो न चादिर्न च संप्रतिष्ठा।अश्वत्थमेनं सुविरूढमूल    मसङ्गशस्त्रेण दृढेन छित्त्वा।।15.3।।",
        "title": "Verse 554",
        "verse_number": 3,
        "verse_order": 554
    },
    {
        "chapter_id": 15,
        "chapter_number": 15,
        "externalId": 555,
        "id": 555,
        "text": "ततः पदं तत्परिमार्गितव्य    यस्मिन्गता न निवर्तन्ति भूयः।तमेव चाद्यं पुरुषं प्रपद्ये    यतः प्रवृत्तिः प्रसृता पुराणी।।15.4।।",
        "title": "Verse 555",
        "verse_number": 4,
        "verse_order": 555
    },
    {
        "chapter_id": 15,
        "chapter_number": 15,
        "externalId": 556,
        "id": 556,
        "text": "निर्मानमोहा जितसङ्गदोषा    अध्यात्मनित्या विनिवृत्तकामाः।द्वन्द्वैर्विमुक्ताः सुखदुःखसंज्ञै    र्गच्छन्त्यमूढाः पदमव्ययं तत्।।15.5।।",
        "title": "Verse 556",
        "verse_number": 5,
        "verse_order": 556
    },
    {
        "chapter_id": 15,
        "chapter_number": 15,
        "externalId": 557,
        "id": 557,
        "text": "न तद्भासयते सूर्यो न शशाङ्को न पावकः।यद्गत्वा न निवर्तन्ते तद्धाम परमं मम।।15.6।।",
        "title": "Verse 557",
        "verse_number": 6,
        "verse_order": 557
    },
    {
        "chapter_id": 15,
        "chapter_number": 15,
        "externalId": 558,
        "id": 558,
        "text": "ममैवांशो जीवलोके जीवभूतः सनातनः।मनःषष्ठानीन्द्रियाणि प्रकृतिस्थानि कर्षति।।15.7।।",
        "title": "Verse 558",
        "verse_number": 7,
        "verse_order": 558
    },
    {
        "chapter_id": 15,
        "chapter_number": 15,
        "externalId": 559,
        "id": 559,
        "text": "शरीरं यदवाप्नोति यच्चाप्युत्क्रामतीश्वरः।गृहीत्वैतानि संयाति वायुर्गन्धानिवाशयात्।।15.8।।",
        "title": "Verse 559",
        "verse_number": 8,
        "verse_order": 559
    },
    {
        "chapter_id": 15,
        "chapter_number": 15,
        "externalId": 560,
        "id": 560,
        "text": "श्रोत्रं चक्षुः स्पर्शनं च रसनं घ्राणमेव च।अधिष्ठाय मनश्चायं विषयानुपसेवते।।15.9।।",
        "title": "Verse 560",
        "verse_number": 9,
        "verse_order": 560
    },
    {
        "chapter_id": 15,
        "chapter_number": 15,
        "externalId": 561,
        "id": 561,
        "text": "उत्क्रामन्तं स्थितं वापि भुञ्जानं वा गुणान्वितम्।विमूढा नानुपश्यन्ति पश्यन्ति ज्ञानचक्षुषः।।15.10।।",
        "title": "Verse 561",
        "verse_number": 10,
        "verse_order": 561
    },
    {
        "chapter_id": 15,
        "chapter_number": 15,
        "externalId": 562,
        "id": 562,
        "text": "यतन्तो योगिनश्चैनं पश्यन्त्यात्मन्यवस्थितम्।यतन्तोऽप्यकृतात्मानो नैनं पश्यन्त्यचेतसः।।15.11।।",
        "title": "Verse 562",
        "verse_number": 11,
        "verse_order": 562
    },
    {
        "chapter_id": 15,
        "chapter_number": 15,
        "externalId": 563,
        "id": 563,
        "text": "यदादित्यगतं तेजो जगद्भासयतेऽखिलम्।यच्चन्द्रमसि यच्चाग्नौ तत्तेजो विद्धि मामकम्।।15.12।।",
        "title": "Verse 563",
        "verse_number": 12,
        "verse_order": 563
    },
    {
        "chapter_id": 15,
        "chapter_number": 15,
        "externalId": 564,
        "id": 564,
        "text": "गामाविश्य च भूतानि धारयाम्यहमोजसा।पुष्णामि चौषधीः सर्वाः सोमो भूत्वा रसात्मकः।।15.13।।",
        "title": "Verse 564",
        "verse_number": 13,
        "verse_order": 564
    },
    {
        "chapter_id": 15,
        "chapter_number": 15,
        "externalId": 565,
        "id": 565,
        "text": "अहं वैश्वानरो भूत्वा प्राणिनां देहमाश्रितः।प्राणापानसमायुक्तः पचाम्यन्नं चतुर्विधम्।।15.14।।",
        "title": "Verse 565",
        "verse_number": 14,
        "verse_order": 565
    },
    {
        "chapter_id": 15,
        "chapter_number": 15,
        "externalId": 566,
        "id": 566,
        "text": "सर्वस्य चाहं हृदि सन्निविष्टो    मत्तः स्मृतिर्ज्ञानमपोहनं च।वेदैश्च सर्वैरहमेव वेद्यो    वेदान्तकृद्वेदविदेव चाहम्।।15.15।।",
        "title": "Verse 566",
        "verse_number": 15,
        "verse_order": 566
    },
    {
        "chapter_id": 15,
        "chapter_number": 15,
        "externalId": 567,
        "id": 567,
        "text": "द्वाविमौ पुरुषौ लोके क्षरश्चाक्षर एव च।क्षरः सर्वाणि भूतानि कूटस्थोऽक्षर उच्यते।।15.16।।",
        "title": "Verse 567",
        "verse_number": 16,
        "verse_order": 567
    },
    {
        "chapter_id": 15,
        "chapter_number": 15,
        "externalId": 568,
        "id": 568,
        "text": "उत्तमः पुरुषस्त्वन्यः परमात्मेत्युदाहृतः।यो लोकत्रयमाविश्य बिभर्त्यव्यय ईश्वरः।।15.17।।",
        "title": "Verse 568",
        "verse_number": 17,
        "verse_order": 568
    },
    {
        "chapter_id": 15,
        "chapter_number": 15,
        "externalId": 569,
        "id": 569,
        "text": "यस्मात्क्षरमतीतोऽहमक्षरादपि चोत्तमः।अतोऽस्मि लोके वेदे च प्रथितः पुरुषोत्तमः।।15.18।।",
        "title": "Verse 569",
        "verse_number": 18,
        "verse_order": 569
    },
    {
        "chapter_id": 15,
        "chapter_number": 15,
        "externalId": 570,
        "id": 570,
        "text": "यो मामेवमसम्मूढो जानाति पुरुषोत्तमम्।स सर्वविद्भजति मां सर्वभावेन भारत।।15.19।।",
        "title": "Verse 570",
        "verse_number": 19,
        "verse_order": 570
    },
    {
        "chapter_id": 15,
        "chapter_number": 15,
        "externalId": 571,
        "id": 571,
        "text": "इति गुह्यतमं शास्त्रमिदमुक्तं मयाऽनघ।एतद्बुद्ध्वा बुद्धिमान्स्यात्कृतकृत्यश्च भारत।।15.20।।",
        "title": "Verse 571",
        "verse_number": 20,
        "verse_order": 571
    },
    {
        "chapter_id": 16,
        "chapter_number": 16,
        "externalId": 572,
        "id": 572,
        "text": "श्री भगवानुवाच\n\nअभयं सत्त्वसंशुद्धिः ज्ञानयोगव्यवस्थितिः।\n\nदानं दमश्च यज्ञश्च स्वाध्यायस्तप आर्जवम्।।16.1।।\n ",
        "title": "Verse 572",
        "verse_number": 1,
        "verse_order": 572
    },
    {
        "chapter_id": 16,
        "chapter_number": 16,
        "externalId": 573,
        "id": 573,
        "text": "अहिंसा सत्यमक्रोधस्त्यागः शान्तिरपैशुनम्।दया भूतेष्वलोलुप्त्वं मार्दवं ह्रीरचापलम्।।16.2।।",
        "title": "Verse 573",
        "verse_number": 2,
        "verse_order": 573
    },
    {
        "chapter_id": 16,
        "chapter_number": 16,
        "externalId": 574,
        "id": 574,
        "text": "तेजः क्षमा धृतिः शौचमद्रोहो नातिमानिता।\n\nभवन्ति सम्पदं दैवीमभिजातस्य भारत।।16.3।।\n ",
        "title": "Verse 574",
        "verse_number": 3,
        "verse_order": 574
    },
    {
        "chapter_id": 16,
        "chapter_number": 16,
        "externalId": 575,
        "id": 575,
        "text": "दम्भो दर्पोऽभिमानश्च क्रोधः पारुष्यमेव च।अज्ञानं चाभिजातस्य पार्थ सम्पदमासुरीम्।।16.4।।",
        "title": "Verse 575",
        "verse_number": 4,
        "verse_order": 575
    },
    {
        "chapter_id": 16,
        "chapter_number": 16,
        "externalId": 576,
        "id": 576,
        "text": "दैवी सम्पद्विमोक्षाय निबन्धायासुरी मता।मा शुचः सम्पदं दैवीमभिजातोऽसि पाण्डव।।16.5।।",
        "title": "Verse 576",
        "verse_number": 5,
        "verse_order": 576
    },
    {
        "chapter_id": 16,
        "chapter_number": 16,
        "externalId": 577,
        "id": 577,
        "text": "द्वौ भूतसर्गौ लोकेऽस्मिन् दैव आसुर एव च।दैवो विस्तरशः प्रोक्त आसुरं पार्थ मे श्रृणु।।16.6।।",
        "title": "Verse 577",
        "verse_number": 6,
        "verse_order": 577
    },
    {
        "chapter_id": 16,
        "chapter_number": 16,
        "externalId": 578,
        "id": 578,
        "text": "प्रवृत्तिं च निवृत्तिं च जना न विदुरासुराः।न शौचं नापि चाचारो न सत्यं तेषु विद्यते।।16.7।।",
        "title": "Verse 578",
        "verse_number": 7,
        "verse_order": 578
    },
    {
        "chapter_id": 16,
        "chapter_number": 16,
        "externalId": 579,
        "id": 579,
        "text": "असत्यमप्रतिष्ठं ते जगदाहुरनीश्वरम्।अपरस्परसम्भूतं किमन्यत्कामहैतुकम्।।16.8।।",
        "title": "Verse 579",
        "verse_number": 8,
        "verse_order": 579
    },
    {
        "chapter_id": 16,
        "chapter_number": 16,
        "externalId": 580,
        "id": 580,
        "text": "एतां दृष्टिमवष्टभ्य नष्टात्मानोऽल्पबुद्धयः।प्रभवन्त्युग्रकर्माणः क्षयाय जगतोऽहिताः।।16.9।।",
        "title": "Verse 580",
        "verse_number": 9,
        "verse_order": 580
    },
    {
        "chapter_id": 16,
        "chapter_number": 16,
        "externalId": 581,
        "id": 581,
        "text": "काममाश्रित्य दुष्पूरं दम्भमानमदान्विताः।मोहाद्गृहीत्वासद्ग्राहान्प्रवर्तन्तेऽशुचिव्रताः।।16.10।।",
        "title": "Verse 581",
        "verse_number": 10,
        "verse_order": 581
    },
    {
        "chapter_id": 16,
        "chapter_number": 16,
        "externalId": 582,
        "id": 582,
        "text": "चिन्तामपरिमेयां च प्रलयान्तामुपाश्रिताः।कामोपभोगपरमा एतावदिति निश्िचताः।।16.11।।",
        "title": "Verse 582",
        "verse_number": 11,
        "verse_order": 582
    },
    {
        "chapter_id": 16,
        "chapter_number": 16,
        "externalId": 583,
        "id": 583,
        "text": "आशापाशशतैर्बद्धाः कामक्रोधपरायणाः।ईहन्ते कामभोगार्थमन्यायेनार्थसञ्चयान्।।16.12।।",
        "title": "Verse 583",
        "verse_number": 12,
        "verse_order": 583
    },
    {
        "chapter_id": 16,
        "chapter_number": 16,
        "externalId": 584,
        "id": 584,
        "text": "इदमद्य मया लब्धमिमं प्राप्स्ये मनोरथम्।इदमस्तीदमपि मे भविष्यति पुनर्धनम्।।16.13।।",
        "title": "Verse 584",
        "verse_number": 13,
        "verse_order": 584
    },
    {
        "chapter_id": 16,
        "chapter_number": 16,
        "externalId": 585,
        "id": 585,
        "text": "असौ मया हतः शत्रुर्हनिष्ये चापरानपि।ईश्वरोऽहमहं भोगी सिद्धोऽहं बलवान्सुखी।।16.14।।",
        "title": "Verse 585",
        "verse_number": 14,
        "verse_order": 585
    },
    {
        "chapter_id": 16,
        "chapter_number": 16,
        "externalId": 586,
        "id": 586,
        "text": "आढ्योऽभिजनवानस्मि कोऽन्योऽस्ति सदृशो मया।यक्ष्ये दास्यामि मोदिष्य इत्यज्ञानविमोहिताः।।16.15।।",
        "title": "Verse 586",
        "verse_number": 15,
        "verse_order": 586
    },
    {
        "chapter_id": 16,
        "chapter_number": 16,
        "externalId": 587,
        "id": 587,
        "text": "अनेकचित्तविभ्रान्ता मोहजालसमावृताः।प्रसक्ताः कामभोगेषु पतन्ति नरकेऽशुचौ।।16.16।।",
        "title": "Verse 587",
        "verse_number": 16,
        "verse_order": 587
    },
    {
        "chapter_id": 16,
        "chapter_number": 16,
        "externalId": 588,
        "id": 588,
        "text": "आत्मसम्भाविताः स्तब्धा धनमानमदान्विताः।यजन्ते नामयज्ञैस्ते दम्भेनाविधिपूर्वकम्।।16.17।।",
        "title": "Verse 588",
        "verse_number": 17,
        "verse_order": 588
    },
    {
        "chapter_id": 16,
        "chapter_number": 16,
        "externalId": 589,
        "id": 589,
        "text": "अहङ्कारं बलं दर्पं कामं क्रोधं च संश्रिताः।मामात्मपरदेहेषु प्रद्विषन्तोऽभ्यसूयकाः।।16.18।।",
        "title": "Verse 589",
        "verse_number": 18,
        "verse_order": 589
    },
    {
        "chapter_id": 16,
        "chapter_number": 16,
        "externalId": 590,
        "id": 590,
        "text": "तानहं द्विषतः क्रूरान्संसारेषु नराधमान्।क्षिपाम्यजस्रमशुभानासुरीष्वेव योनिषु।।16.19।।",
        "title": "Verse 590",
        "verse_number": 19,
        "verse_order": 590
    },
    {
        "chapter_id": 16,
        "chapter_number": 16,
        "externalId": 591,
        "id": 591,
        "text": "असुरीं योनिमापन्ना मूढा जन्मनि जन्मनि।मामप्राप्यैव कौन्तेय ततो यान्त्यधमां गतिम्।।16.20।।",
        "title": "Verse 591",
        "verse_number": 20,
        "verse_order": 591
    },
    {
        "chapter_id": 16,
        "chapter_number": 16,
        "externalId": 592,
        "id": 592,
        "text": "त्रिविधं नरकस्येदं द्वारं नाशनमात्मनः।कामः क्रोधस्तथा लोभस्तस्मादेतत्त्रयं त्यजेत्।।16.21।।",
        "title": "Verse 592",
        "verse_number": 21,
        "verse_order": 592
    },
    {
        "chapter_id": 16,
        "chapter_number": 16,
        "externalId": 593,
        "id": 593,
        "text": "एतैर्विमुक्तः कौन्तेय तमोद्वारैस्त्रिभिर्नरः।आचरत्यात्मनः श्रेयस्ततो याति परां गतिम्।।16.22।।",
        "title": "Verse 593",
        "verse_number": 22,
        "verse_order": 593
    },
    {
        "chapter_id": 16,
        "chapter_number": 16,
        "externalId": 594,
        "id": 594,
        "text": "यः शास्त्रविधिमुत्सृज्य वर्तते कामकारतः।न स सिद्धिमवाप्नोति न सुखं न परां गतिम्।।16.23।।",
        "title": "Verse 594",
        "verse_number": 23,
        "verse_order": 594
    },
    {
        "chapter_id": 16,
        "chapter_number": 16,
        "externalId": 595,
        "id": 595,
        "text": "तस्माच्छास्त्रं प्रमाणं ते कार्याकार्यव्यवस्थितौ।ज्ञात्वा शास्त्रविधानोक्तं कर्म कर्तुमिहार्हसि।।16.24।।",
        "title": "Verse 595",
        "verse_number": 24,
        "verse_order": 595
    },
    {
        "chapter_id": 17,
        "chapter_number": 17,
        "externalId": 596,
        "id": 596,
        "text": "अर्जुन उवाचये शास्त्रविधिमुत्सृज्य यजन्ते श्रद्धयाऽन्विताः।तेषां निष्ठा तु का कृष्ण सत्त्वमाहो रजस्तमः।।17.1।।",
        "title": "Verse 596",
        "verse_number": 1,
        "verse_order": 596
    },
    {
        "chapter_id": 17,
        "chapter_number": 17,
        "externalId": 597,
        "id": 597,
        "text": "श्री भगवानुवाचत्रिविधा भवति श्रद्धा देहिनां सा स्वभावजा।सात्त्विकी राजसी चैव तामसी चेति तां श्रृणु।।17.2।।",
        "title": "Verse 597",
        "verse_number": 2,
        "verse_order": 597
    },
    {
        "chapter_id": 17,
        "chapter_number": 17,
        "externalId": 598,
        "id": 598,
        "text": "सत्त्वानुरूपा सर्वस्य श्रद्धा भवति भारत।श्रद्धामयोऽयं पुरुषो यो यच्छ्रद्धः स एव सः।।17.3।।",
        "title": "Verse 598",
        "verse_number": 3,
        "verse_order": 598
    },
    {
        "chapter_id": 17,
        "chapter_number": 17,
        "externalId": 599,
        "id": 599,
        "text": "यजन्ते सात्त्विका देवान्यक्षरक्षांसि राजसाः।प्रेतान्भूतगणांश्चान्ये यजन्ते तामसा जनाः।।17.4।।",
        "title": "Verse 599",
        "verse_number": 4,
        "verse_order": 599
    },
    {
        "chapter_id": 17,
        "chapter_number": 17,
        "externalId": 600,
        "id": 600,
        "text": "अशास्त्रविहितं घोरं तप्यन्ते ये तपो जनाः।दम्भाहङ्कारसंयुक्ताः कामरागबलान्विताः।।17.5।।",
        "title": "Verse 600",
        "verse_number": 5,
        "verse_order": 600
    },
    {
        "chapter_id": 17,
        "chapter_number": 17,
        "externalId": 601,
        "id": 601,
        "text": "कर्षयन्तः शरीरस्थं भूतग्राममचेतसः।मां चैवान्तःशरीरस्थं तान्विद्ध्यासुरनिश्चयान्।।17.6।।",
        "title": "Verse 601",
        "verse_number": 6,
        "verse_order": 601
    },
    {
        "chapter_id": 17,
        "chapter_number": 17,
        "externalId": 602,
        "id": 602,
        "text": "आहारस्त्वपि सर्वस्य त्रिविधो भवति प्रियः।यज्ञस्तपस्तथा दानं तेषां भेदमिमं श्रृणु।।17.7।।",
        "title": "Verse 602",
        "verse_number": 7,
        "verse_order": 602
    },
    {
        "chapter_id": 17,
        "chapter_number": 17,
        "externalId": 603,
        "id": 603,
        "text": "आयुःसत्त्वबलारोग्यसुखप्रीतिविवर्धनाः।रस्याः स्निग्धाः स्थिरा हृद्या आहाराः सात्त्विकप्रियाः।।17.8।।",
        "title": "Verse 603",
        "verse_number": 8,
        "verse_order": 603
    },
    {
        "chapter_id": 17,
        "chapter_number": 17,
        "externalId": 604,
        "id": 604,
        "text": "कट्वम्ललवणात्युष्णतीक्ष्णरूक्षविदाहिनः।आहारा राजसस्येष्टा दुःखशोकामयप्रदाः।।17.9।।",
        "title": "Verse 604",
        "verse_number": 9,
        "verse_order": 604
    },
    {
        "chapter_id": 17,
        "chapter_number": 17,
        "externalId": 605,
        "id": 605,
        "text": "यातयामं गतरसं पूति पर्युषितं च यत्।उच्छिष्टमपि चामेध्यं भोजनं तामसप्रियम्।।17.10।।",
        "title": "Verse 605",
        "verse_number": 10,
        "verse_order": 605
    },
    {
        "chapter_id": 17,
        "chapter_number": 17,
        "externalId": 606,
        "id": 606,
        "text": "अफलाकाङ्क्षिभिर्यज्ञो विधिदृष्टो य इज्यते।यष्टव्यमेवेति मनः समाधाय स सात्त्विकः।।17.11।।",
        "title": "Verse 606",
        "verse_number": 11,
        "verse_order": 606
    },
    {
        "chapter_id": 17,
        "chapter_number": 17,
        "externalId": 607,
        "id": 607,
        "text": "अभिसंधाय तु फलं दम्भार्थमपि चैव यत्।इज्यते भरतश्रेष्ठ तं यज्ञं विद्धि राजसम्।।17.12।।",
        "title": "Verse 607",
        "verse_number": 12,
        "verse_order": 607
    },
    {
        "chapter_id": 17,
        "chapter_number": 17,
        "externalId": 608,
        "id": 608,
        "text": "विधिहीनमसृष्टान्नं मन्त्रहीनमदक्षिणम्।श्रद्धाविरहितं यज्ञं तामसं परिचक्षते।।17.13।।",
        "title": "Verse 608",
        "verse_number": 13,
        "verse_order": 608
    },
    {
        "chapter_id": 17,
        "chapter_number": 17,
        "externalId": 609,
        "id": 609,
        "text": "देवद्विजगुरुप्राज्ञपूजनं शौचमार्जवम्।ब्रह्मचर्यमहिंसा च शारीरं तप उच्यते।।17.14।।",
        "title": "Verse 609",
        "verse_number": 14,
        "verse_order": 609
    },
    {
        "chapter_id": 17,
        "chapter_number": 17,
        "externalId": 610,
        "id": 610,
        "text": "अनुद्वेगकरं वाक्यं सत्यं प्रियहितं च यत्।स्वाध्यायाभ्यसनं चैव वाङ्मयं तप उच्यते।।17.15।।",
        "title": "Verse 610",
        "verse_number": 15,
        "verse_order": 610
    },
    {
        "chapter_id": 17,
        "chapter_number": 17,
        "externalId": 611,
        "id": 611,
        "text": "मनःप्रसादः सौम्यत्वं मौनमात्मविनिग्रहः।भावसंशुद्धिरित्येतत्तपो मानसमुच्यते।।17.16।।",
        "title": "Verse 611",
        "verse_number": 16,
        "verse_order": 611
    },
    {
        "chapter_id": 17,
        "chapter_number": 17,
        "externalId": 612,
        "id": 612,
        "text": "श्रद्धया परया तप्तं तपस्तत्ित्रविधं नरैः।अफलाकाङ्क्षिभिर्युक्तैः सात्त्विकं परिचक्षते।।17.17।।",
        "title": "Verse 612",
        "verse_number": 17,
        "verse_order": 612
    },
    {
        "chapter_id": 17,
        "chapter_number": 17,
        "externalId": 613,
        "id": 613,
        "text": "सत्कारमानपूजार्थं तपो दम्भेन चैव यत्।क्रियते तदिह प्रोक्तं राजसं चलमध्रुवम्।।17.18।।",
        "title": "Verse 613",
        "verse_number": 18,
        "verse_order": 613
    },
    {
        "chapter_id": 17,
        "chapter_number": 17,
        "externalId": 614,
        "id": 614,
        "text": "मूढग्राहेणात्मनो यत्पीडया क्रियते तपः।परस्योत्सादनार्थं वा तत्तामसमुदाहृतम्।।17.19।।",
        "title": "Verse 614",
        "verse_number": 19,
        "verse_order": 614
    },
    {
        "chapter_id": 17,
        "chapter_number": 17,
        "externalId": 615,
        "id": 615,
        "text": "दातव्यमिति यद्दानं दीयतेऽनुपकारिणे।देशे काले च पात्रे च तद्दानं सात्त्विकं स्मृतम्।।17.20।।",
        "title": "Verse 615",
        "verse_number": 20,
        "verse_order": 615
    },
    {
        "chapter_id": 17,
        "chapter_number": 17,
        "externalId": 616,
        "id": 616,
        "text": "यत्तु प्रत्युपकारार्थं फलमुद्दिश्य वा पुनः।दीयते च परिक्लिष्टं तद्दानं राजसं स्मृतम्।।17.21।।",
        "title": "Verse 616",
        "verse_number": 21,
        "verse_order": 616
    },
    {
        "chapter_id": 17,
        "chapter_number": 17,
        "externalId": 617,
        "id": 617,
        "text": "अदेशकाले यद्दानमपात्रेभ्यश्च दीयते।असत्कृतमवज्ञातं तत्तामसमुदाहृतम्।।17.22।।",
        "title": "Verse 617",
        "verse_number": 22,
        "verse_order": 617
    },
    {
        "chapter_id": 17,
        "chapter_number": 17,
        "externalId": 618,
        "id": 618,
        "text": " तत्सदिति निर्देशो ब्रह्मणस्त्रिविधः स्मृतः।ब्राह्मणास्तेन वेदाश्च यज्ञाश्च विहिताः पुरा।।17.23।।",
        "title": "Verse 618",
        "verse_number": 23,
        "verse_order": 618
    },
    {
        "chapter_id": 17,
        "chapter_number": 17,
        "externalId": 619,
        "id": 619,
        "text": "तस्मादोमित्युदाहृत्य यज्ञदानतपःक्रियाः।प्रवर्तन्ते विधानोक्ताः सततं ब्रह्मवादिनाम्।।17.24।।",
        "title": "Verse 619",
        "verse_number": 24,
        "verse_order": 619
    },
    {
        "chapter_id": 17,
        "chapter_number": 17,
        "externalId": 620,
        "id": 620,
        "text": "तदित्यनभिसन्धाय फलं यज्ञतपःक्रियाः।दानक्रियाश्च विविधाः क्रियन्ते मोक्षकाङ्क्षि।।17.25।।",
        "title": "Verse 620",
        "verse_number": 25,
        "verse_order": 620
    },
    {
        "chapter_id": 17,
        "chapter_number": 17,
        "externalId": 621,
        "id": 621,
        "text": "सद्भावे साधुभावे च सदित्येतत्प्रयुज्यते।प्रशस्ते कर्मणि तथा सच्छब्दः पार्थ युज्यते।।17.26।।",
        "title": "Verse 621",
        "verse_number": 26,
        "verse_order": 621
    },
    {
        "chapter_id": 17,
        "chapter_number": 17,
        "externalId": 622,
        "id": 622,
        "text": "यज्ञे तपसि दाने च स्थितिः सदिति चोच्यते।कर्म चैव तदर्थीयं सदित्येवाभिधीयते।।17.27।।",
        "title": "Verse 622",
        "verse_number": 27,
        "verse_order": 622
    },
    {
        "chapter_id": 17,
        "chapter_number": 17,
        "externalId": 623,
        "id": 623,
        "text": "अश्रद्धया हुतं दत्तं तपस्तप्तं कृतं च यत्।असदित्युच्यते पार्थ न च तत्प्रेत्य नो इह।।17.28।।",
        "title": "Verse 623",
        "verse_number": 28,
        "verse_order": 623
    },
    {
        "chapter_id": 18,
        "chapter_number": 18,
        "externalId": 624,
        "id": 624,
        "text": "अर्जुन उवाच\n\nसंन्यासस्य महाबाहो तत्त्वमिच्छामि वेदितुम्।\n\nत्यागस्य च हृषीकेश पृथक्केशिनिषूदन।।18.1।।\n ",
        "title": "Verse 624",
        "verse_number": 1,
        "verse_order": 624
    },
    {
        "chapter_id": 18,
        "chapter_number": 18,
        "externalId": 625,
        "id": 625,
        "text": "श्री भगवानुवाच\n\nकाम्यानां कर्मणां न्यासं संन्यासं कवयो विदुः।\n\nसर्वकर्मफलत्यागं प्राहुस्त्यागं विचक्षणाः।।18.2।।\n ",
        "title": "Verse 625",
        "verse_number": 2,
        "verse_order": 625
    },
    {
        "chapter_id": 18,
        "chapter_number": 18,
        "externalId": 626,
        "id": 626,
        "text": "त्याज्यं दोषवदित्येके कर्म प्राहुर्मनीषिणः।\n\nयज्ञदानतपःकर्म न त्याज्यमिति चापरे।।18.3।।\n ",
        "title": "Verse 626",
        "verse_number": 3,
        "verse_order": 626
    },
    {
        "chapter_id": 18,
        "chapter_number": 18,
        "externalId": 627,
        "id": 627,
        "text": "निश्चयं श्रृणु मे तत्र त्यागे भरतसत्तम।त्यागो हि पुरुषव्याघ्र त्रिविधः संप्रकीर्तितः।।18.4।।",
        "title": "Verse 627",
        "verse_number": 4,
        "verse_order": 627
    },
    {
        "chapter_id": 18,
        "chapter_number": 18,
        "externalId": 628,
        "id": 628,
        "text": "यज्ञदानतपःकर्म न त्याज्यं कार्यमेव तत्।यज्ञो दानं तपश्चैव पावनानि मनीषिणाम्।।18.5।।",
        "title": "Verse 628",
        "verse_number": 5,
        "verse_order": 628
    },
    {
        "chapter_id": 18,
        "chapter_number": 18,
        "externalId": 629,
        "id": 629,
        "text": "एतान्यपि तु कर्माणि सङ्गं त्यक्त्वा फलानि च।कर्तव्यानीति मे पार्थ निश्िचतं मतमुत्तमम्।।18.6।।",
        "title": "Verse 629",
        "verse_number": 6,
        "verse_order": 629
    },
    {
        "chapter_id": 18,
        "chapter_number": 18,
        "externalId": 630,
        "id": 630,
        "text": "नियतस्य तु संन्यासः कर्मणो नोपपद्यते।मोहात्तस्य परित्यागस्तामसः परिकीर्तितः।।18.7।।",
        "title": "Verse 630",
        "verse_number": 7,
        "verse_order": 630
    },
    {
        "chapter_id": 18,
        "chapter_number": 18,
        "externalId": 631,
        "id": 631,
        "text": "दुःखमित्येव यत्कर्म कायक्लेशभयात्त्यजेत्।स कृत्वा राजसं त्यागं नैव त्यागफलं लभेत्।।18.8।।",
        "title": "Verse 631",
        "verse_number": 8,
        "verse_order": 631
    },
    {
        "chapter_id": 18,
        "chapter_number": 18,
        "externalId": 632,
        "id": 632,
        "text": "कार्यमित्येव यत्कर्म नियतं क्रियतेऽर्जुन।सङ्गं त्यक्त्वा फलं चैव स त्यागः सात्त्विको मतः।।18.9।।",
        "title": "Verse 632",
        "verse_number": 9,
        "verse_order": 632
    },
    {
        "chapter_id": 18,
        "chapter_number": 18,
        "externalId": 633,
        "id": 633,
        "text": "न द्वेष्ट्यकुशलं कर्म कुशले नानुषज्जते।त्यागी सत्त्वसमाविष्टो मेधावी छिन्नसंशयः।।18.10।।",
        "title": "Verse 633",
        "verse_number": 10,
        "verse_order": 633
    },
    {
        "chapter_id": 18,
        "chapter_number": 18,
        "externalId": 634,
        "id": 634,
        "text": "न हि देहभृता शक्यं त्यक्तुं कर्माण्यशेषतः।यस्तु कर्मफलत्यागी स त्यागीत्यभिधीयते।।18.11।।",
        "title": "Verse 634",
        "verse_number": 11,
        "verse_order": 634
    },
    {
        "chapter_id": 18,
        "chapter_number": 18,
        "externalId": 635,
        "id": 635,
        "text": "अनिष्टमिष्टं मिश्रं च त्रिविधं कर्मणः फलम्।भवत्यत्यागिनां प्रेत्य न तु संन्यासिनां क्वचित्।।18.12।।",
        "title": "Verse 635",
        "verse_number": 12,
        "verse_order": 635
    },
    {
        "chapter_id": 18,
        "chapter_number": 18,
        "externalId": 636,
        "id": 636,
        "text": "पञ्चैतानि महाबाहो कारणानि निबोध मे।सांख्ये कृतान्ते प्रोक्तानि सिद्धये सर्वकर्मणाम्।।18.13।।",
        "title": "Verse 636",
        "verse_number": 13,
        "verse_order": 636
    },
    {
        "chapter_id": 18,
        "chapter_number": 18,
        "externalId": 637,
        "id": 637,
        "text": "अधिष्ठानं तथा कर्ता करणं च पृथग्विधम्।विविधाश्च पृथक्चेष्टा दैवं चैवात्र पञ्चमम्।।18.14।।",
        "title": "Verse 637",
        "verse_number": 14,
        "verse_order": 637
    },
    {
        "chapter_id": 18,
        "chapter_number": 18,
        "externalId": 638,
        "id": 638,
        "text": "शरीरवाङ्मनोभिर्यत्कर्म प्रारभते नरः।न्याय्यं वा विपरीतं वा पञ्चैते तस्य हेतवः।।18.15।।",
        "title": "Verse 638",
        "verse_number": 15,
        "verse_order": 638
    },
    {
        "chapter_id": 18,
        "chapter_number": 18,
        "externalId": 639,
        "id": 639,
        "text": "तत्रैवं सति कर्तारमात्मानं केवलं तु यः।पश्यत्यकृतबुद्धित्वान्न स पश्यति दुर्मतिः।।18.16।।",
        "title": "Verse 639",
        "verse_number": 16,
        "verse_order": 639
    },
    {
        "chapter_id": 18,
        "chapter_number": 18,
        "externalId": 640,
        "id": 640,
        "text": "यस्य नाहंकृतो भावो बुद्धिर्यस्य न लिप्यते।हत्वापि स इमाँल्लोकान्न हन्ति न निबध्यते।।18.17।।",
        "title": "Verse 640",
        "verse_number": 17,
        "verse_order": 640
    },
    {
        "chapter_id": 18,
        "chapter_number": 18,
        "externalId": 641,
        "id": 641,
        "text": "ज्ञानं ज्ञेयं परिज्ञाता त्रिविधा कर्मचोदना।करणं कर्म कर्तेति त्रिविधः कर्मसंग्रहः।।18.18।।",
        "title": "Verse 641",
        "verse_number": 18,
        "verse_order": 641
    },
    {
        "chapter_id": 18,
        "chapter_number": 18,
        "externalId": 642,
        "id": 642,
        "text": "ज्ञानं कर्म च कर्ता च त्रिधैव गुणभेदतः।प्रोच्यते गुणसंख्याने यथावच्छृणु तान्यपि।।18.19।।",
        "title": "Verse 642",
        "verse_number": 19,
        "verse_order": 642
    },
    {
        "chapter_id": 18,
        "chapter_number": 18,
        "externalId": 643,
        "id": 643,
        "text": "सर्वभूतेषु येनैकं भावमव्ययमीक्षते।अविभक्तं विभक्तेषु तज्ज्ञानं विद्धि सात्त्विकम्।।18.20।।",
        "title": "Verse 643",
        "verse_number": 20,
        "verse_order": 643
    },
    {
        "chapter_id": 18,
        "chapter_number": 18,
        "externalId": 644,
        "id": 644,
        "text": "पृथक्त्वेन तु यज्ज्ञानं नानाभावान्पृथग्विधान्।वेत्ति सर्वेषु भूतेषु तज्ज्ञानं विद्धि राजसम्।।18.21।।",
        "title": "Verse 644",
        "verse_number": 21,
        "verse_order": 644
    },
    {
        "chapter_id": 18,
        "chapter_number": 18,
        "externalId": 645,
        "id": 645,
        "text": "यत्तु कृत्स्नवदेकस्मिन्कार्ये सक्तमहैतुकम्।अतत्त्वार्थवदल्पं च तत्तामसमुदाहृतम्।।18.22।।",
        "title": "Verse 645",
        "verse_number": 22,
        "verse_order": 645
    },
    {
        "chapter_id": 18,
        "chapter_number": 18,
        "externalId": 646,
        "id": 646,
        "text": "नियतं सङ्गरहितमरागद्वेषतः कृतम्।अफलप्रेप्सुना कर्म यत्तत्सात्त्विकमुच्यते।।18.23।।",
        "title": "Verse 646",
        "verse_number": 23,
        "verse_order": 646
    },
    {
        "chapter_id": 18,
        "chapter_number": 18,
        "externalId": 647,
        "id": 647,
        "text": "यत्तु कामेप्सुना कर्म साहङ्कारेण वा पुनः।क्रियते बहुलायासं तद्राजसमुदाहृतम्।।18.24।।",
        "title": "Verse 647",
        "verse_number": 24,
        "verse_order": 647
    },
    {
        "chapter_id": 18,
        "chapter_number": 18,
        "externalId": 648,
        "id": 648,
        "text": "अनुबन्धं क्षयं हिंसामनपेक्ष्य च पौरुषम्।मोहादारभ्यते कर्म यत्तत्तामसमुच्यते।।18.25।।",
        "title": "Verse 648",
        "verse_number": 25,
        "verse_order": 648
    },
    {
        "chapter_id": 18,
        "chapter_number": 18,
        "externalId": 649,
        "id": 649,
        "text": "मुक्तसङ्गोऽनहंवादी धृत्युत्साहसमन्वितः।सिद्ध्यसिद्ध्योर्निर्विकारः कर्ता सात्त्विक उच्यते।।18.26।।",
        "title": "Verse 649",
        "verse_number": 26,
        "verse_order": 649
    },
    {
        "chapter_id": 18,
        "chapter_number": 18,
        "externalId": 650,
        "id": 650,
        "text": "रागी कर्मफलप्रेप्सुर्लुब्धो हिंसात्मकोऽशुचिः।हर्षशोकान्वितः कर्ता राजसः परिकीर्तितः।।18.27।।",
        "title": "Verse 650",
        "verse_number": 27,
        "verse_order": 650
    },
    {
        "chapter_id": 18,
        "chapter_number": 18,
        "externalId": 651,
        "id": 651,
        "text": "अयुक्तः प्राकृतः स्तब्धः शठो नैष्कृतिकोऽलसः।विषादी दीर्घसूत्री च कर्ता तामस उच्यते।।18.28।।",
        "title": "Verse 651",
        "verse_number": 28,
        "verse_order": 651
    },
    {
        "chapter_id": 18,
        "chapter_number": 18,
        "externalId": 652,
        "id": 652,
        "text": "बुद्धेर्भेदं धृतेश्चैव गुणतस्त्रिविधं श्रृणु।प्रोच्यमानमशेषेण पृथक्त्वेन धनञ्जय।।18.29।।",
        "title": "Verse 652",
        "verse_number": 29,
        "verse_order": 652
    },
    {
        "chapter_id": 18,
        "chapter_number": 18,
        "externalId": 653,
        "id": 653,
        "text": "प्रवृत्तिं च निवृत्तिं च कार्याकार्ये भयाभये।बन्धं मोक्षं च या वेत्ति बुद्धिः सा पार्थ सात्त्विकी।।18.30।।",
        "title": "Verse 653",
        "verse_number": 30,
        "verse_order": 653
    },
    {
        "chapter_id": 18,
        "chapter_number": 18,
        "externalId": 654,
        "id": 654,
        "text": "यया धर्ममधर्मं च कार्यं चाकार्यमेव च।अयथावत्प्रजानाति बुद्धिः सा पार्थ राजसी।।18.31।।",
        "title": "Verse 654",
        "verse_number": 31,
        "verse_order": 654
    },
    {
        "chapter_id": 18,
        "chapter_number": 18,
        "externalId": 655,
        "id": 655,
        "text": "अधर्मं धर्ममिति या मन्यते तमसाऽऽवृता।सर्वार्थान्विपरीतांश्च बुद्धिः सा पार्थ तामसी।।18.32।।",
        "title": "Verse 655",
        "verse_number": 32,
        "verse_order": 655
    },
    {
        "chapter_id": 18,
        "chapter_number": 18,
        "externalId": 656,
        "id": 656,
        "text": "धृत्या यया धारयते मनःप्राणेन्द्रियक्रियाः।योगेनाव्यभिचारिण्या धृतिः सा पार्थ सात्त्विकी।।18.33।।",
        "title": "Verse 656",
        "verse_number": 33,
        "verse_order": 656
    },
    {
        "chapter_id": 18,
        "chapter_number": 18,
        "externalId": 657,
        "id": 657,
        "text": "यया तु धर्मकामार्थान् धृत्या धारयतेऽर्जुन।प्रसङ्गेन फलाकाङ्क्षी धृतिः सा पार्थ राजसी।।18.34।।",
        "title": "Verse 657",
        "verse_number": 34,
        "verse_order": 657
    },
    {
        "chapter_id": 18,
        "chapter_number": 18,
        "externalId": 658,
        "id": 658,
        "text": "यया स्वप्नं भयं शोकं विषादं मदमेव च।न विमुञ्चति दुर्मेधा धृतिः सा पार्थ तामसी।।18.35।।",
        "title": "Verse 658",
        "verse_number": 35,
        "verse_order": 658
    },
    {
        "chapter_id": 18,
        "chapter_number": 18,
        "externalId": 659,
        "id": 659,
        "text": "सुखं त्विदानीं त्रिविधं श्रृणु मे भरतर्षभ।अभ्यासाद्रमते यत्र दुःखान्तं च निगच्छति।।18.36।।",
        "title": "Verse 659",
        "verse_number": 36,
        "verse_order": 659
    },
    {
        "chapter_id": 18,
        "chapter_number": 18,
        "externalId": 660,
        "id": 660,
        "text": "यत्तदग्रे विषमिव परिणामेऽमृतोपमम्।तत्सुखं सात्त्विकं प्रोक्तमात्मबुद्धिप्रसादजम्।।18.37।।",
        "title": "Verse 660",
        "verse_number": 37,
        "verse_order": 660
    },
    {
        "chapter_id": 18,
        "chapter_number": 18,
        "externalId": 661,
        "id": 661,
        "text": "विषयेन्द्रियसंयोगाद्यत्तदग्रेऽमृतोपमम्।परिणामे विषमिव तत्सुखं राजसं स्मृतम्।।18.38।।",
        "title": "Verse 661",
        "verse_number": 38,
        "verse_order": 661
    },
    {
        "chapter_id": 18,
        "chapter_number": 18,
        "externalId": 662,
        "id": 662,
        "text": "यदग्रे चानुबन्धे च सुखं मोहनमात्मनः।निद्रालस्यप्रमादोत्थं तत्तामसमुदाहृतम्।।18.39।।",
        "title": "Verse 662",
        "verse_number": 39,
        "verse_order": 662
    },
    {
        "chapter_id": 18,
        "chapter_number": 18,
        "externalId": 663,
        "id": 663,
        "text": "न तदस्ति पृथिव्यां वा दिवि देवेषु वा पुनः।सत्त्वं प्रकृतिजैर्मुक्तं यदेभिः स्यात्ित्रभिर्गुणैः।।18.40।।",
        "title": "Verse 663",
        "verse_number": 40,
        "verse_order": 663
    },
    {
        "chapter_id": 18,
        "chapter_number": 18,
        "externalId": 664,
        "id": 664,
        "text": "ब्राह्मणक्षत्रियविशां शूद्राणां च परंतप।कर्माणि प्रविभक्तानि स्वभावप्रभवैर्गुणैः।।18.41।।",
        "title": "Verse 664",
        "verse_number": 41,
        "verse_order": 664
    },
    {
        "chapter_id": 18,
        "chapter_number": 18,
        "externalId": 665,
        "id": 665,
        "text": "शमो दमस्तपः शौचं क्षान्तिरार्जवमेव च।ज्ञानं विज्ञानमास्तिक्यं ब्रह्मकर्म स्वभावजम्।।18.42।।",
        "title": "Verse 665",
        "verse_number": 42,
        "verse_order": 665
    },
    {
        "chapter_id": 18,
        "chapter_number": 18,
        "externalId": 666,
        "id": 666,
        "text": "शौर्यं तेजो धृतिर्दाक्ष्यं युद्धे चाप्यपलायनम्।दानमीश्वरभावश्च क्षात्रं कर्म स्वभावजम्।।18.43।।",
        "title": "Verse 666",
        "verse_number": 43,
        "verse_order": 666
    },
    {
        "chapter_id": 18,
        "chapter_number": 18,
        "externalId": 667,
        "id": 667,
        "text": "कृषिगौरक्ष्यवाणिज्यं वैश्यकर्म स्वभावजम्।परिचर्यात्मकं कर्म शूद्रस्यापि स्वभावजम्।।18.44।।",
        "title": "Verse 667",
        "verse_number": 44,
        "verse_order": 667
    },
    {
        "chapter_id": 18,
        "chapter_number": 18,
        "externalId": 668,
        "id": 668,
        "text": "स्वे स्वे कर्मण्यभिरतः संसिद्धिं लभते नरः।स्वकर्मनिरतः सिद्धिं यथा विन्दति तच्छृणु।।18.45।।",
        "title": "Verse 668",
        "verse_number": 45,
        "verse_order": 668
    },
    {
        "chapter_id": 18,
        "chapter_number": 18,
        "externalId": 669,
        "id": 669,
        "text": "यतः प्रवृत्तिर्भूतानां येन सर्वमिदं ततम्।स्वकर्मणा तमभ्यर्च्य सिद्धिं विन्दति मानवः।।18.46।।",
        "title": "Verse 669",
        "verse_number": 46,
        "verse_order": 669
    },
    {
        "chapter_id": 18,
        "chapter_number": 18,
        "externalId": 670,
        "id": 670,
        "text": "श्रेयान्स्वधर्मो विगुणः परधर्मात्स्वनुष्ठितात्।स्वभावनियतं कर्म कुर्वन्नाप्नोति किल्बिषम्।।18.47।।",
        "title": "Verse 670",
        "verse_number": 47,
        "verse_order": 670
    },
    {
        "chapter_id": 18,
        "chapter_number": 18,
        "externalId": 671,
        "id": 671,
        "text": "सहजं कर्म कौन्तेय सदोषमपि न त्यजेत्।सर्वारम्भा हि दोषेण धूमेनाग्निरिवावृताः।।18.48।।",
        "title": "Verse 671",
        "verse_number": 48,
        "verse_order": 671
    },
    {
        "chapter_id": 18,
        "chapter_number": 18,
        "externalId": 672,
        "id": 672,
        "text": "असक्तबुद्धिः सर्वत्र जितात्मा विगतस्पृहः।नैष्कर्म्यसिद्धिं परमां संन्यासेनाधिगच्छति।।18.49।।",
        "title": "Verse 672",
        "verse_number": 49,
        "verse_order": 672
    },
    {
        "chapter_id": 18,
        "chapter_number": 18,
        "externalId": 673,
        "id": 673,
        "text": "सिद्धिं प्राप्तो यथा ब्रह्म तथाप्नोति निबोध मे।समासेनैव कौन्तेय निष्ठा ज्ञानस्य या परा।।18.50।।",
        "title": "Verse 673",
        "verse_number": 50,
        "verse_order": 673
    },
    {
        "chapter_id": 18,
        "chapter_number": 18,
        "externalId": 674,
        "id": 674,
        "text": "बुद्ध्या विशुद्धया युक्तो धृत्याऽऽत्मानं नियम्य च।शब्दादीन् विषयांस्त्यक्त्वा रागद्वेषौ व्युदस्य च।।18.51।।",
        "title": "Verse 674",
        "verse_number": 51,
        "verse_order": 674
    },
    {
        "chapter_id": 18,
        "chapter_number": 18,
        "externalId": 675,
        "id": 675,
        "text": "विविक्तसेवी लघ्वाशी यतवाक्कायमानसः।ध्यानयोगपरो नित्यं वैराग्यं समुपाश्रितः।।18.52।।",
        "title": "Verse 675",
        "verse_number": 52,
        "verse_order": 675
    },
    {
        "chapter_id": 18,
        "chapter_number": 18,
        "externalId": 676,
        "id": 676,
        "text": "अहङ्कारं बलं दर्पं कामं क्रोधं परिग्रहम्।विमुच्य निर्ममः शान्तो ब्रह्मभूयाय कल्पते।।18.53।।",
        "title": "Verse 676",
        "verse_number": 53,
        "verse_order": 676
    },
    {
        "chapter_id": 18,
        "chapter_number": 18,
        "externalId": 677,
        "id": 677,
        "text": "ब्रह्मभूतः प्रसन्नात्मा न शोचति न काङ्क्षति।समः सर्वेषु भूतेषु मद्भक्तिं लभते पराम्।।18.54।।",
        "title": "Verse 677",
        "verse_number": 54,
        "verse_order": 677
    },
    {
        "chapter_id": 18,
        "chapter_number": 18,
        "externalId": 678,
        "id": 678,
        "text": "भक्त्या मामभिजानाति यावान्यश्चास्मि तत्त्वतः।ततो मां तत्त्वतो ज्ञात्वा विशते तदनन्तरम्।।18.55।।",
        "title": "Verse 678",
        "verse_number": 55,
        "verse_order": 678
    },
    {
        "chapter_id": 18,
        "chapter_number": 18,
        "externalId": 679,
        "id": 679,
        "text": "सर्वकर्माण्यपि सदा कुर्वाणो मद्व्यपाश्रयः।मत्प्रसादादवाप्नोति शाश्वतं पदमव्ययम्।।18.56।।",
        "title": "Verse 679",
        "verse_number": 56,
        "verse_order": 679
    },
    {
        "chapter_id": 18,
        "chapter_number": 18,
        "externalId": 680,
        "id": 680,
        "text": "चेतसा सर्वकर्माणि मयि संन्यस्य मत्परः।बुद्धियोगमुपाश्रित्य मच्चित्तः सततं भव।।18.57।।",
        "title": "Verse 680",
        "verse_number": 57,
        "verse_order": 680
    },
    {
        "chapter_id": 18,
        "chapter_number": 18,
        "externalId": 681,
        "id": 681,
        "text": "मच्चित्तः सर्वदुर्गाणि मत्प्रसादात्तरिष्यसि।अथ चेत्त्वमहङ्कारान्न श्रोष्यसि विनङ्क्ष्यसि।।18.58।।",
        "title": "Verse 681",
        "verse_number": 58,
        "verse_order": 681
    },
    {
        "chapter_id": 18,
        "chapter_number": 18,
        "externalId": 682,
        "id": 682,
        "text": "यदहङ्कारमाश्रित्य न योत्स्य इति मन्यसे।मिथ्यैष व्यवसायस्ते प्रकृतिस्त्वां नियोक्ष्यति।।18.59।।",
        "title": "Verse 682",
        "verse_number": 59,
        "verse_order": 682
    },
    {
        "chapter_id": 18,
        "chapter_number": 18,
        "externalId": 683,
        "id": 683,
        "text": "स्वभावजेन कौन्तेय निबद्धः स्वेन कर्मणा।कर्तुं नेच्छसि यन्मोहात्करिष्यस्यवशोऽपि तत्।।18.60।।",
        "title": "Verse 683",
        "verse_number": 60,
        "verse_order": 683
    },
    {
        "chapter_id": 18,
        "chapter_number": 18,
        "externalId": 684,
        "id": 684,
        "text": "ईश्वरः सर्वभूतानां हृद्देशेऽर्जुन तिष्ठति।भ्रामयन्सर्वभूतानि यन्त्रारूढानि मायया।।18.61।।",
        "title": "Verse 684",
        "verse_number": 61,
        "verse_order": 684
    },
    {
        "chapter_id": 18,
        "chapter_number": 18,
        "externalId": 685,
        "id": 685,
        "text": "तमेव शरणं गच्छ सर्वभावेन भारत।तत्प्रसादात्परां शान्तिं स्थानं प्राप्स्यसि शाश्वतम्।।18.62।।",
        "title": "Verse 685",
        "verse_number": 62,
        "verse_order": 685
    },
    {
        "chapter_id": 18,
        "chapter_number": 18,
        "externalId": 686,
        "id": 686,
        "text": "इति ते ज्ञानमाख्यातं गुह्याद्गुह्यतरं मया।विमृश्यैतदशेषेण यथेच्छसि तथा कुरु।।18.63।।",
        "title": "Verse 686",
        "verse_number": 63,
        "verse_order": 686
    },
    {
        "chapter_id": 18,
        "chapter_number": 18,
        "externalId": 687,
        "id": 687,
        "text": "सर्वगुह्यतमं भूयः श्रृणु मे परमं वचः।इष्टोऽसि मे दृढमिति ततो वक्ष्यामि ते हितम्।।18.64।।",
        "title": "Verse 687",
        "verse_number": 64,
        "verse_order": 687
    },
    {
        "chapter_id": 18,
        "chapter_number": 18,
        "externalId": 688,
        "id": 688,
        "text": "मन्मना भव मद्भक्तो मद्याजी मां नमस्कुरु।मामेवैष्यसि सत्यं ते प्रतिजाने प्रियोऽसि मे।।18.65।।",
        "title": "Verse 688",
        "verse_number": 65,
        "verse_order": 688
    },
    {
        "chapter_id": 18,
        "chapter_number": 18,
        "externalId": 689,
        "id": 689,
        "text": "सर्वधर्मान्परित्यज्य मामेकं शरणं व्रज।अहं त्वा सर्वपापेभ्यो मोक्षयिष्यामि मा शुचः।।18.66।।",
        "title": "Verse 689",
        "verse_number": 66,
        "verse_order": 689
    },
    {
        "chapter_id": 18,
        "chapter_number": 18,
        "externalId": 690,
        "id": 690,
        "text": "इदं ते नातपस्काय नाभक्ताय कदाचन।न चाशुश्रूषवे वाच्यं न च मां योऽभ्यसूयति।।18.67।।",
        "title": "Verse 690",
        "verse_number": 67,
        "verse_order": 690
    },
    {
        "chapter_id": 18,
        "chapter_number": 18,
        "externalId": 691,
        "id": 691,
        "text": "य इमं परमं गुह्यं मद्भक्तेष्वभिधास्यति।भक्ितं मयि परां कृत्वा मामेवैष्यत्यसंशयः।।18.68।।",
        "title": "Verse 691",
        "verse_number": 68,
        "verse_order": 691
    },
    {
        "chapter_id": 18,
        "chapter_number": 18,
        "externalId": 692,
        "id": 692,
        "text": "न च तस्मान्मनुष्येषु कश्िचन्मे प्रियकृत्तमः।भविता न च मे तस्मादन्यः प्रियतरो भुवि।।18.69।।",
        "title": "Verse 692",
        "verse_number": 69,
        "verse_order": 692
    },
    {
        "chapter_id": 18,
        "chapter_number": 18,
        "externalId": 693,
        "id": 693,
        "text": "अध्येष्यते च य इमं धर्म्यं संवादमावयोः।ज्ञानयज्ञेन तेनाहमिष्टः स्यामिति मे मतिः।।18.70।।",
        "title": "Verse 693",
        "verse_number": 70,
        "verse_order": 693
    },
    {
        "chapter_id": 18,
        "chapter_number": 18,
        "externalId": 694,
        "id": 694,
        "text": "श्रद्धावाननसूयश्च श्रृणुयादपि यो नरः।सोऽपि मुक्तः शुभाँल्लोकान्प्राप्नुयात्पुण्यकर्मणाम्।।18.71।।",
        "title": "Verse 694",
        "verse_number": 71,
        "verse_order": 694
    },
    {
        "chapter_id": 18,
        "chapter_number": 18,
        "externalId": 695,
        "id": 695,
        "text": "कच्चिदेतच्छ्रुतं पार्थ त्वयैकाग्रेण चेतसा।कच्चिदज्ञानसंमोहः प्रनष्टस्ते धनञ्जय।।18.72।।",
        "title": "Verse 695",
        "verse_number": 72,
        "verse_order": 695
    },
    {
        "chapter_id": 18,
        "chapter_number": 18,
        "externalId": 696,
        "id": 696,
        "text": "अर्जुन उवाचनष्टो मोहः स्मृतिर्लब्धा त्वत्प्रसादान्मयाच्युत।स्थितोऽस्मि गतसन्देहः करिष्ये वचनं तव।।18.73।।",
        "title": "Verse 696",
        "verse_number": 73,
        "verse_order": 696
    },
    {
        "chapter_id": 18,
        "chapter_number": 18,
        "externalId": 697,
        "id": 697,
        "text": "सञ्जय उवाचइत्यहं वासुदेवस्य पार्थस्य च महात्मनः।संवादमिममश्रौषमद्भुतं रोमहर्षणम्।।18.74।।",
        "title": "Verse 697",
        "verse_number": 74,
        "verse_order": 697
    },
    {
        "chapter_id": 18,
        "chapter_number": 18,
        "externalId": 698,
        "id": 698,
        "text": "व्यासप्रसादाच्छ्रुतवानेतद्गुह्यमहं परम्।योगं योगेश्वरात्कृष्णात्साक्षात्कथयतः स्वयम्।।18.75।।",
        "title": "Verse 698",
        "verse_number": 75,
        "verse_order": 698
    },
    {
        "chapter_id": 18,
        "chapter_number": 18,
        "externalId": 699,
        "id": 699,
        "text": "राजन्संस्मृत्य संस्मृत्य संवादमिममद्भुतम्।केशवार्जुनयोः पुण्यं हृष्यामि च मुहुर्मुहुः।।18.76।।",
        "title": "Verse 699",
        "verse_number": 76,
        "verse_order": 699
    },
    {
        "chapter_id": 18,
        "chapter_number": 18,
        "externalId": 700,
        "id": 700,
        "text": "तच्च संस्मृत्य संस्मृत्य रूपमत्यद्भुतं हरेः।\n\nविस्मयो मे महान् राजन् हृष्यामि च पुनः पुनः।।18.77।।\n ",
        "title": "Verse 700",
        "verse_number": 77,
        "verse_order": 700
    },
    {
        "chapter_id": 18,
        "chapter_number": 18,
        "externalId": 701,
        "id": 701,
        "text": "यत्र योगेश्वरः कृष्णो यत्र पार्थो धनुर्धरः।\n\nतत्र श्रीर्विजयो भूतिर्ध्रुवा नीतिर्मतिर्मम।।18.78।\n ",
        "title": "Verse 701",
        "verse_number": 78,
        "verse_order": 701
    }
]